KEIKICHI ŌSAKA'NIN KAN NO YOBARE (寒の夜晴れ) ADLI ÖYKÜSÜNDE GOTİK UNSURLAR: GÖSTERGEBİLİMSEL BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışmada, Keikichi Ōsaka’nın Kan no Yobare (Soğuk Gecenin Aydınlığı) adlı öyküsü, Greimas’ın göstergebilimsel anlatı kuramı çerçevesinde ele alınarak gotik unsurlar bağlamında incelenmiştir. Nitel bir araştırma olan bu çalışmada veriler doküman analiziyle toplanmıştır. Analiz iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada öykünün uzam, zaman, kişi, nesne ve eyleyenler gibi anlatı bileşenleri betimlenerek göstergebilimsel analizi yapılmış; ikinci aşamada KH Coder yazılımı kullanılarak kelime sıklığı ve eşdizimlilik analizleri ile metindeki tematik yoğunluklar ve kavramsal ilişkiler sayısal olarak ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda gotik anlatının mekân, olay örgüsü ve karakter temsilleri üzerinden şekillendiği tespit edilmiştir. En baskın temalar “mekân ve çevre”, “anlaşılmaz olay örgüsü” ve “karakterler” olarak öne çıkmıştır. Doğaüstü ve duygusal temaların sınırlı kullanımı, anlatının gerçekliğe yakın bir yapıda olduğunu göstermektedir. Karanlık mekânlar ve tehditkâr atmosfer, anlatıda simgesel anlamlar üretmektedir. Öykü, dramatik yapı ile polisiye unsurları birleştirirken; aile bağları, sadakat, ihanet ve ruhsal çöküş gibi temalarla derinleşen katmanlı bir anlatı sunmaktadır. Çalışmanın genel anlamda göstergebilim ve edebiyat, özelde ise Japon gotik edebiyatı üzerine yapılan çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Japon Edebiyatı
• Gotik
• Göstergebilim
• Dilbilim
• Keikichi Ōsaka

GOTHIC ELEMENTS IN KEIKICHI OSAKA'S KAN NO YOBARE (寒の夜晴れ): A SEMIOTIC ANALYSIS

Öz

In this study, Keikichi Ōsaka's short story Kan no Yobare (The Light of a Cold Night) was examined in the context of Gothic elements within the framework of Greimas' semiotic narrative theory. In this qualitative study, data was collected through document analysis. The analysis was carried out in two stages. In the first stage, the narrative components of the story, such as space, time, characters, objects, and agents, were described and analyzed semiotically; in the second stage, thematic densities and conceptual relationships in the text were revealed numerically through word frequency and collocation analyses using KH Coder software. The research found that the gothic narrative is shaped by its representation of space, plot, and characters. The most prominent themes were “space and environment,” “incomprehensible plot,” and “characters.” The limited use of supernatural and emotional themes indicates that the narrative has a realistic structure. Dark spaces and threatening atmospheres produce symbolic meanings in the narrative. The story combines dramatic structure with detective elements, offering a layered narrative that deepens with themes such as family ties, loyalty, betrayal, and mental breakdown. It is believed that this study will contribute to semiotics and literature in general and to studies on Japanese Gothic literature in particular.

Anahtar Kelimeler

• Japanese Literature
• Gothic
• Semiotics
• Linguistics
• Keikichi Ōsaka

Kaynakça

1. Akdemir, N. (2015). Jean Paul Sartre ve Kenzaburo Oe eserlerinde birey ve özgürlük kavramları. Türkiye’de Japonya Çalışmaları Konferansı II (Nisan 2015). Boğaziçi Üniversitesi.
2. Arargüç, M. F. (2016). Mimari bir tarzdan edebi bir türe: Gotik. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (36), 245–257.
3. Asako, F. (2017). Zonbi wa ikani me sasu ka. (4), 71–94. http://hdl.handle.net/2433/226499
4. Atlı Usta, N. (2022). Japon edebiyatı ve gülme kuramları: Shojo no inori 『処女の祈り』 öyküsü ve Kojiki 『古事記』 örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (53), 137–145. https://doi.org/10.30794/pausbed.1173594
5. Atlı Usta, N. (2024). Japon edebiyatında bekaret teması: Uykuda sevilen kızlar (『眠れる美女』 Nemurerubijo) eseri örneği. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, (29), 196- 205. https://doi.org/10.30767/diledeara.1408879
6. Băniceru, C. (2018). Băniceru. Romanian Journal of English Studies15(1), 9 16. https://doi.org/10.1515/rjes-2018-0002
7. Baykara, O. (2015). Modern Japon edebiyatının doğuşu ve Shiga Naoya. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
8. Boğusoğlu, İ. (2024a). Metin madenciliği ile karşılaştırmalı bir inceleme: “Le Petit Prince” çevirileri (Yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

9. Boğusoğlu, İ. (2024b). The use of KH coder in comparative translation analysis: Le Petit Prince translations. Lisaniyat Studies Uluslararası Filoloji Araştırmaları Dergisi, 4, 8–25.
10. Bozkurt, E. S. (2019). Miyazaki’nin sihirli masalı Howl’un yürüyen şatosu’na göstergebilimsel bir yaklaşım. A. İ. Öbek, Y. Topaloğlu, F. S. Bayraktar ve A. N. Özdemir (Ed.), Prof. Dr. Hidayet Kemal Bayatlı Hatıra Kitabı (ss. 215–229). Kerkük Vakfı Yayınları.
11. Çelik, M. (2010). The ambiguity of admiring and criticizing Japan: Pierre Loti’s Les femmes japonaises. Journal of China–Japanese Studies, 1–10.
12. Çelik, M. (2023). Japon yönetimindeki Kore’de dil politikalarının izdüşümleri: Japonca edebiyat ve toplumsal hafıza olarak Zainichi edebiyatı. A. N. Tekmen ve T. Sugiyama (Ed.), Nihongo shokōkyū V (Japon dili incelemeleri V) (171–193). Türk Japon Vakfı Yayınları.
13. Depçi, A. (2021). Haruki Murakami’nin Yaban koyununun izinde adlı romanında modernizm, militarizm, emperyalizm ve kapitalizm bağlamında koyun imgesi. Humanitas, 9(17), 143–163. https://doi.org/10.20304/humanitas.781161
14. Depçi, A., & Erkin, H. C. (2019). Murakami’nin Sınırın güneyinde güneşin batısında romanında hiçlik duygusu. Journal of International Social Research, 79–87. https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3030
15. Erbay, N., & Bozkurt Güvenek, S. (2025). Klasik Türk şiir felsefesini göstergebilimsel okuma. Paradigma Akademi Yayınları.
16. Erdemir, A. V. (2015). Küçük Bey’in kendine çıkan yolculuğu: Natsume Sōseki’nin Küçük Bey adlı romanının incelenmesi. Türkiye’de Japonya Çalışmaları Konferansı II (209–220). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
17. Erdemir, A. V. (2022). Using the sociology of literature as a method to understand Japanese culture: The case study of Botchan by Natsume Sōseki. Diogenes, 64(3–4). https://doi.org/10.1177/03921921221127136
18. Erdemir, A. V. (2024). An overview of the nineteenth-century women of Istanbul in the works of Pierre Loti and Yamada Torajirō. Global Perspectives on Japan (GPJ), (7), 140–148. https://doi.org/10.62231/GP7.160001A06
19. Esen, E. (2019). Kadim Japon şiiri Man’yōshū. Gece Akademi Yayınları.
20. Esen, E. (2020a). Eski Japon edebiyatında halk şarkıları. Efe Akademi.
21. Esen, E. (2020b). Kokinshū: One of the first book translations from Japanese literature to Turkish—A translation archaeology approach. Turkish Studies, 15(2), 695 712. https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.41648
22. Gençer, Z. (2018). Kokoro (Gönül) ve Eylül romanlarında K, Sensei ve Necib’in ölümlerinin Durkheim’ın intihar teorisi bağlamında analizi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 454–470.
23. Gençer Baloğlu, Z. (2022). Yapay zekâ Sōseki’yi nasıl okur? Eyleyenler modeli oluşturma ve duygu analizi denemesi. Humanitas: Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 10(20), 160–182. https://doi.org/10.20304/humanitas.1147658
24. Gürsoy Ulusoy, Ş. (2022). Kültürel ve toplumsal göstergeler bağlamında Japon animelerinin incelenmesi. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal (Smart Journal), (55), 354–362. https://doi.org/10.31576/smryj.1333
25. Güven, D. Ç. (2021). Comparing non-European literatures: Dances of Mori Ōgai’s The Dancing Princess and Sabahattin Ali’s Madonna in a Fur Coat to the music of Goethe. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 81–100. https://doi.org/10.21497/sefad.943885
26. Güven, D. Ç. (2020). Foucauldian “medical gaze” as an ideological apparatus of modern power structures in the works of Rıfat Ilgaz, Ōoka Shōhei, Jean-Paul Sartre, and Joseph Conrad. Folklor/Edebiyat, 26(101), 157–171. https://doi.org/10.22559/folklor.1148
27. Higuchi, K. (2017). New quantitative text analytical method and KH coder software. Japanese Sociological Review, 68, 334–350. https://doi.org/10.4057/jsr.68.334
28. Hughes, H. J. (2000). Familiarity of the strange: Japan’s gothic tradition. Wayne State University Press. Inouye, C. S. (2012). Japanese gothic. D. Punter (Ed.), A new companion to the gothic (442–454). Blackwell Publishing.
29. Ishikawa, S., Goto, Y., & Yamamoto, M. (2009). Sōsei-ki no wabun goshikkukarada. Nihon dezain gakkai kenkyū happyō taikai gaiyō-shū. https://doi.org/10.11247/jssd.56.0.G02.0
30. Kalelioğlu, M. (2020). Yazınsal göstergebilim: Bir kuram, bir uygulama, anlam üretim süreçleri. Seçkin Yayıncılık.
31. Kıran, Z., & Kıran, A. E. (2001). Dilbilimine giriş. Seçkin Yayınları.
32. Kōhei, K. (2001). Seiyō to Nihon no kaiki shōsetsu: Jinmenso o meguru tanpen shōsetsu, Tanizaki Jun’ichirō no “Jinmenso” o chūshin ni. Meiji Daigaku Jinmon Kagaku Kenkyūjo Kiyō, (48), 105–118.
33. Miyamoto, N. (2022). J horā ni okeru hen’i to shite no mediamikkusu: Satsueijō shisutemu no hōkai to eiga no dejitaru-ka o haikei ni. (2), 34–49. https://doi.org/10.14989/kjcms_2_34
34. Ng, A. H. (2007). Tarrying with the numinous: Postmodern Japanese Gothic stories. New Zealand Journal of Asian Studies, 9(2), 65–86.
35. Nobuaki, N. (2007). Goshikku bunka-ron josetsu: Goshikku romansu to goshikku ribaibaru. Senshū Jinbun Ronshū, (80), 265–281.
36. Öztat, F., & Arıkan, A. (2020). Göstergebilimsel açıdan Hayao Miyazaki film afişlerinde kız çocuğu imgesi. Medeniyet Sanat Dergisi, 6(2), 127 - 144. https://doi.org/10.46641/medeniyetsanat.841124
37. Preucel, R. W. (2006). Archaeological semiotics. Blackwell Publishing.
38. Rifat, M. (2005). XX. yüzyılda dilbilim ve göstergebilim kuramları 1: Tarihçe ve eleştirel düşünceler. Yapı Kredi Yayınları.
39. Rifat, M. (2009). Göstergebilimin ABC’si. Say Yayınları.
40. Salğar, H. (2021). Japonya’da natüralizm akımı ve “ben” romanı. D. A. Merthan (Ed.), Prof. Dr. Pulat Otkan anısına sinoloji, Koreanoloji ve Japonoloji makaleleri (259–283). APAM Yayınları.
41. Salğar, H. (2024). Savaş sonrası Japonya’sında Amerikan etkisinin mimetik bir okuması: Iko toraberingu (1948). Edebi Eleştiri Dergisi, 8(2), 373 - 392. https://doi.org/10.31465/eeder.1504572
42. Sarıca, M., & Sarıca, N. (2021). Göstergebilim: Anlama yolculuk. Çizgi Kitabevi Yayınları.
43. Snodgrass, M. E. (2005). Encyclopedia of Gothic literature. Facts on File.
44. Uslu, Ü. S. (2024). Japonya’da gündelik yaşamda karşılaşılan uyarı levhaları, tabelalar ve posterlerin sosyo-kültürel açıdan modernleşmesi üzerine. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (40), 913–936. https://doi.org/10.29000/rumelide.1502253
45. Wang, N. (2020). Potential for teaching materials for advanced reading comprehension with the use of text mining: A report on the practice of using KH-Coder. Economic Bulletin. https://doi.org/10.34360/00010830
46. Yılmaz, F. (2015). Atom bombası edebiyatı ve hibakusha yazarlar. A. V. Erdemir & E. Esen (Ed.), Kültürel etkileşimler: Japonya (60–66). Kurgu Kültür Merkezi Yayınları.
47. Zhang, X. (2024). Mining text value in Japanese translation teaching based on KH Coder text data. Applied Mathematics and Nonlinear Sciences, 9(1), 1–13.