LOOKING AT THE UPDATING OF TRADITION FROM THE PERSPECTIVE OF THE LISTENERS: A NETNOGRAPHIC RESEARCH ON THE ROCK PERFORMANCES OF FOLK SONGS

Öz

With the increasing role of the internet in human life, both social life and the scientific disciplines that conduct research on humans and society have entered a radical transformation process. The folklore discipline, which is affected by these transformation processes, has features that can benefit effectively from the internet, especially in terms of data acquisition. For this reason, internet folklore and netnographic methods are very important concepts for contemporary folklore research. In this study, the updating of tradition in the context of internet folklore is discussed in terms of the netnographic method. The study is based on user comments on six folk songs performed in rock style on YouTube, a video-sharing website, and aims to examine the updating of the tradition from the perspective of the listeners. The findings indicate that the updates to tradition were largely perceived positively by the listeners. Additionally, a small number of comments suggest that the folk songs have lost their originality after the update. In short, it has been concluded that updating the tradition is important for the transmission of cultural elements and the continuity of culture, even if it leaves different perceptions on the listeners.

Anahtar Kelimeler

• Internet folklore
• Netnography
• Updating of tradition
• Rock music
• Folk song

GELENEĞİN GÜNCELLENMESİNE DİNLEYİCİLERİN GÖZÜNDEN BAKMAK: TÜRKÜLERİN ROCK YORUMLARI ÜZERİNE NETNOGRAFİK BİR ARAŞTIRMA

Öz

İnternetin insan yaşamındaki rolünün her geçen gün artması, yalnızca sosyal yaşamı değil, insan ve toplum üzerine araştırma yapan bilim dallarını da köklü bir dönüşüm sürecine dâhil etmektedir. Bu dönüşüm süreçlerinden etkilenen disiplinlerden biri olan folklor, özellikle veri elde etme noktasında internetten etkili bir şekilde yararlanabilecek özelliklere sahiptir. Bu durumun bir çıktısı olarak internet folkloru ve netnografik yöntem, çağdaş folklor araştırmaları için oldukça önemli kavramlardır. Bu çalışmada da internet folkloru bağlamında, geleneğin güncellenmesi netnografik yöntem doğrultusunda ele alınmaktadır. Çalışmada video paylaşım sitesi olan YouTube’da rock tarzında icra edilmiş altı türküye ait kullanıcı yorumları esas alınarak geleneğin güncellenmesine dinleyicilerin gözünden bakmak amaçlanmıştır. İncelemede gelenek güncellemelerini dinleyicilerin büyük oranda olumlu bulduğu saptanmıştır. Bununla birlikte az sayıdaki kimi yorumda ise güncelleme neticesinde türkülerin özünü yitirdiği düşüncesi hâkimdir. Çalışmanın neticesinde, gelenek güncellenmesinin dinleyiciler üzerinde farklı algılar bıraksa da kültürel ögelerin aktarımında ve kültürün sürekliliğinde oldukça önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İnternet folkloru
• Netnografi
• Geleneğin güncellenmesi
• Rock müzik
• Türkü

Kaynakça

1. Alekseyevskiy, M. D. (2015). Folklorda internet mi, internet folkloru mu? (Çağdaş folkloristik ve sanal gerçeklik), (A. Bağcı, Çev.). Uluslararası Türk Dünyası Kültür Araştırmaları Dergisi, 1(1), 199-219.
2. Aslan, E. (2023). Kent folkloru nedir?. E. Aslan (Ed.), Kuramsal yaklaşımlar ışığında kent folkloru (ss. 49-54). Çizgi Kitabevi.
3. Aslan, E. (2024). Popüler kültürde Âşık Veysel: Ekşi Sözlük’te kullanıcı yorumları açısından netnografik bir araştırma, I. Uluslararası Bilim, Sanat ve Toplumda Âşıklık Geleneği Sempozyumu -Âşık Veysel- 21-23 Mart 2024 Bildiri Kitabı. Ankara, 154-164.
4. Baki Nalcıoğlu, Z. S. (2020). Folklorun elektronik bağlamı: İnternet, Gazi Türkiyat, (26), 187-205.
5. Baki, Z. S. (2014). İnternet folkloru/netlore bağlamında sözlü kültürün dönüşümüne netnografik yaklaşımlar: Katılımcı sözlük örnekleri, (Tez No. 376389), [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
6. Bars, M. E. (2018). İnternet folkloru: Netlore, TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(15), 160-179.
7. Bascom, W. R. (2014). Folklorun dört işlevi, (F. Çalış, Çev.). Halk biliminde kuramlar ve yaklaşımlar 2, M. Ö. Oğuz & S. Gürçayır Teke (Ed.), (ss. 71-86). Geleneksel Yayıncılık.
8. Başaran, U. & Karadağ, G. (2023). Geleneğin güncellenmesi bağlamında Âşık Orhan Üstündağ - İsrafil Üstündağ atışmaları. Ö. Ceylan & H. Yekbaş (Ed.), Türk Ȃşıklık Geleneği ve Ȃşık Veysel (ss. 133-140). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları.

9. Bayraktar, Z. (2014). Geleneğin güncellenmesi bağlamında masaldan çizgi filme Keloğlan tipi üzerine, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 49(49), 16-51.
10. Camgöz, N. (2020). Anadolu pop-rock’ın geleneğin güncellenmesi ve kültür endüstrisi kavramları ile ilişkisi”, TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, (21), 162-176.
11. Chau, C. (2010). YouTube as a participatory culture, New Directions for Youth Development, (128), 65-74. https://doi.org/10.1002/yd.376
12. Çobanoğlu, Ö. (2018). Halkbiliminde yeni paradigmalar bağlamında internet folkloru”. 9. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Bildirileri, Ankara, 121-126.
13. Dundes, A. (2006). Halk kimdir?, (M. Ekici, Çev.). Halk biliminde kuramlar ve yaklaşımlar 1, Ö. Oğuz vd. (Ed.), (ss. 11-26). Geleneksel Yayıncılık.
14. Ekici, M. (2008). Geleneksel kültürü güncellemek üzerine bir değerlendirme, Millî Folklor, 10(80), 33-38.
15. Ersoy, R. (2012). Halk bilimi çalışmalarının gelişimine paralel olarak “alan araştırması” kavramını yeniden düşünmek. Millî Folklor, 12(94), 5-13.
16. Frank, R. (2011). Newslore: Contemporary folklore on the internet. University Press Of Mississippi.
17. Gülüm, E. (2018). Dijital iletişim teknolojileri aracılı bir folklorik deneyim alanı olarak sanal ortam, Millî Folklor, 15(119), 127-139.
18. Gülüm, E. (2020). Sanal ortam folkloru teorik ve pratik boyutlarıyla. Grafiker Yayınları.
19. Güngör, E. (2011). Kültür değişmesi ve milliyetçilik. Ötüken Neşriyat.
20. Gürçayır Teke, S. (2014). Dönüşen anneliğe yönelik netnografik bir analiz: Blogger anneler, Millî Folklor, 13(103), 32-47.
21. Güvenç, A. Ö. (2014). İnternet folkloru üzerine önerilen bir terim: E-Folklor, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(2), 31-46.
22. Kozinets, R. (1998). On netography: Initial reflections of consumer research ınvestigations of cyberculture”, Advances in Consumer Research, (25), 366-371.
23. Oğur, Ü. (2023). İnternet folkloru ve araştırma yöntemleri üzerine bir inceleme, TURAN-SAM, 15(59), 195-203.
24. Oğuz, M. Ö. (2010). Sözel belleğin tarihe tanıklığı ve âşıkların inanılan biyografileri, Millî Folklor, 11(87), 5-12.
25. Özdemir, B. (2021). Dijitalleşme ile şekillenen fal bakma geleneği: Youtube kanalları örneği”, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 14(35), 937-955. https://doi.org/10.12981/mahder.950241
26. Özdemir, N. (2012). Medya, kültür ve edebiyat. Grafiker Yayınları.
27. Solmaz, E. (2015). Geleneğin güncellenmesi bağlamında “Duha Koca Oğlu Deli Dumrul” hikâyesiyle “Deli Dumrul Kurtlar Kuşlar Âleminde” ve “Hop Dedik: Deli Dumrul” adlı sinema filmlerinin karşılaştırılması üzerine bir deneme”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 15(2), 139-148.
28. Şafak, D. (2017). Etnografi’den netnografi’ye sanal ortamda kurşun dökme: “Sen bi kurşun döktür”. Millî Folklor, 15(116), 156-168.
29. Tüzel, B. (2022). Ebru sanatı geleneğine ilişkin netnografik bir analiz: Youtube’da koruma ve aktarım, Millî Folklor, 17(133), 207-221.
30. Varnalı, K. (2019). Dijital kabilelerin izinde sosyal medyada netnografik araştırmalar. Mediacat Kitapları.
31. URL-1: Naz Müzik Yapım. (2014, Haziran 3). Cem Karaca Çökertme, Cem Karaca Şarkıları, Anadolu Rock, çökertme [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=fd1RIMMuSJ4
32. URL-2: Naz Müzik Yapım. (2014, Haziran 3). Cem Karaca Çökertme, Cem Karaca Şarkıları, Anadolu Rock, çökertme [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=fd1RIMMuSJ4
33. URL-3: bushcraft. (2007, Ağustos 2). Yemen Türküsü Şebnem Ferah farkı ile [Video]. Youtube. https://www.youtube.com/watch?v=4nWZ5hQSFwA
34. URL-4: Destan. (2020, Mayıs 29). DESTAN – CİLVELOY [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=btn09hwF3pc
35. URL-5: Naz Müzik Yapım. (2014, Haziran 3). Cem Karaca Çökertme, Cem Karaca Şarkıları, Anadolu Rock, çökertme [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=fd1RIMMuSJ4
36. URL-6: MEYPOM. (2013, Haziran 5). Kıraç - Karahisar (Official Video) [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=sflDCpd67Q0
37. URL-7: Geçmişin Tınıları. (2020, Haziran 7). Kıraç Kara Hisar Kalesi [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=IQxv6QQ_aVs
38. URL-8: Geçmişin Tınıları. (2020, Haziran 7). Kıraç Kara Hisar Kalesi [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=IQxv6QQ_aVs
39. URL-9: bushcraft. (2007, Ağustos 2). Yemen Türküsü Şebnem Ferah farkı ile [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=4nWZ5hQSFwA
40. URL-10: bushcraft. (2007, Ağustos 2). Yemen Türküsü Şebnem Ferah farkı ile [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=4nWZ5hQSFwA
41. URL-11: bushcraft. (2007, Ağustos 2). Yemen Türküsü Şebnem Ferah farkı ile [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=4nWZ5hQSFwA
42. URL-12: netd müzik. (2014, Mart 4). Ayna - Kiziroğlu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=zebMfpir0uw
43. URL-13: MaRaZALi24. (2008, Kasım 23). Haluk Levent - Kagizman [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=mbp9GZrtHwE
44. URL-14: Geçmişin Tınıları. (2020, Haziran 7). Kıraç Kara Hisar Kalesi [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=IQxv6QQ_aVs
45. URL-15: MEYPOM. (2013, Haziran 5). Kıraç - Karahisar (Official Video) [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=sflDCpd67Q0
46. URL-16: netd müzik. (2014, Mart 4). Ayna - Kiziroğlu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=zebMfpir0uw
47. URL-17: bushcraft. (2007, Ağustos 2). Yemen Türküsü Şebnem Ferah farkı ile [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=4nWZ5hQSFwA
48. URL-18: Destan. (2020, Mayıs 29). DESTAN - CİLVELOY [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=btn09hwF3pc
49. URL-19: netd müzik. (2014, Mart 4). Ayna - Kiziroğlu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=zebMfpir0uw
50. URL-20: bushcraft. (2007, Ağustos 2). Yemen Türküsü Şebnem Ferah farkı ile [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=4nWZ5hQSFwA
51. URL-21: bushcraft. (2007, Ağustos 2). Yemen Türküsü Şebnem Ferah farkı ile [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=4nWZ5hQSFwA
52. URL-22: netd müzik. (2014, Mart 4). Ayna - Kiziroğlu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=zebMfpir0uw
53. URL-23: MaRaZALi24. (2008, Kasım 23). Haluk Levent - Kagizman [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=mbp9GZrtHwE