THE ANATOMY OF A PUBLICATION SUSPENSION CASE IN CYPRUS: HALKIN SESİ (1942–1943)

Öz

This study examines the three-month suspension of Halkın Sesi, one of the most significant publications in Turkish Cypriot press history, in 1943 and the fundamental reasons leading to this decision. The research aims to reveal how the British Colonial Administration positioned the press as a matter of public order and security under the conditions of World War II, rather than addressing the suspension solely within the context of opposition journalism. The study was conducted within the framework of qualitative historical research. Relevant issues of Halkın Sesi, official correspondence of the Cyprus Colonial Administration, Press Office reports, and administrative minutes were evaluated through comparative and contextual analysis. Findings indicate that the suspension of the newspaper was related to the colonial administration’s perception of the Turkish community’s demands regarding education, religious institutions, and public representation as elements of potential political mobilization, rather than being triggered by isolated articles. By analyzing the operational logic of colonial press policies through the example of Halkın Sesi based on archival documents, this study seeks to provide an analytical contribution to the history of the Turkish Cypriot press.

Anahtar Kelimeler

• Cyprus
• Halkın Sesi
• Dr. Fazıl Küçük
• Suspension
• Lycee
• British Colonial Administration

KIBRIS’TA BİR YAYIN DURDURMA VAKASININ ANATOMİSİ: HALKIN SESİ (1942–1943)

Öz

Bu çalışma, Kıbrıs Türk basın tarihinin önemli yayın organlarından biri olan Halkın Sesi gazetesinin 1943 yılında üç ay süreyle askıya alınma sürecini ve bu karara yol açan temel nedenleri incelemektedir. Araştırmanın amacı, söz konusu askıya alma kararını yalnızca muhalif yayıncılık bağlamında ele almak yerine, İkinci Dünya Savaşı koşullarında İngiliz Sömürge Yönetimi’nin basını nasıl bir kamu düzeni ve güvenlik meselesi olarak konumlandırdığını ortaya koymaktır. Çalışma, nitel tarihsel araştırma yöntemi çerçevesinde yürütülmüştür. Halkın Sesi gazetesinin ilgili sayıları, Kıbrıs Sömürge Yönetimi’ne ait resmi yazışmalar, Basın Bürosu raporları ve yönetsel tutanaklar karşılaştırmalı ve bağlamsal analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, gazetenin askıya alınmasının münferit yazılardan ziyade Türk toplumunun eğitim, dinî kurumlar ve kamusal temsil taleplerinin kolonyal idare tarafından potansiyel bir siyasal mobilizasyon unsuru olarak algılanmasıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Çalışma, Halkın Sesi örneği üzerinden kolonyal basın politikalarının işleyiş mantığını belge temelli biçimde analiz ederek Kıbrıs Türk basın tarihine analitik bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kıbrıs
• Halkın Sesi
• Dr. Fazıl Küçük
• Askıya Alma
• Lise
• İngiliz Sömürge Yönetimi

Kaynakça

1. Akar, R. (1981). Atatürkçü Kıbrıs Türkleri. Veb Ofset.
2. Altan, M. H. (1997). Atatürk Devrimlerinin Kıbrıs Türk Toplumuna Yansıması. KKTC Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Bakanlığı Yayınları.
3. An, A. (1997). Dinsel Toplumdan Ulusal Topluma Geçiş Süreci ve Kıbrıs Türk Liderliğinin Oluşması (1900-1942). Galeri Kültür Yayınları.
4. An, A. (2005). Kıbrıs’ın Yetiştirdiği Değerler – 2 (1900-1920). Şadi Kültür ve Sanat Yayınları.
5. Balyemez, M. (2024). İngiliz Yönetimi Döneminde Kıbrıs Türklerinin Siyasi Örgütlenmeleri (1923-1960). Türk Tarih Kurumu.
6. Balyemez, M. ve Tekerek, M. (2025). II. Uluslararası Dr. Fazıl Küçük ve Halkın Sesi Sempozyumu bildirileri (12–13 Mart 2025). Dr. Fazıl Küçük Vakfı.
7. Başkent Üniversitesi Kıbrıs Türk Tarihi Araştırmaları Merkezi (KITAMER) Arşivi.
8. Dedeçay, S. S. (1989). Kıbrıs’ta Enformasyon veya Yazılı ve Sözlü Basın. Lefkoşa Özel Türk Üniversitesi Yayınları.

9. Demiryürek, M. (2000). Kıbrıs Türk basını ve Türkiye hükümetleri (Osmanlı Dönemi) (1878-1910). Atatürk Yolu, (25-26), 55-78.
10. Eren, L. (2010, Mart-Nisan). Uzun bir mücadele sürecinde halkın sesi. Kıbrıs Mektubu Dergisi, 23(2).
11. Fedai, H. (1986). Kıbrıs’ta Masum Millet Olayı. KKTC Kültür ve Milli Eğitim Bakanlığı.
12. İsmail, S. (1987). Kıbrıs Türkünün varoluş savaşımında iki ulusal kongre: Meclis-i Milli (1918) – Milli Kongre (1931). Gelişim Ofset.
13. İsmail, S. (1988). Kıbrıs Türk basınında iz bırakanlar. KKTC Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı Yayınları, Ulus Off-Set.
14. İsmail, S., & Birinci, E. (1989). Atatürk döneminde Türkiye-Kıbrıs ilişkileri (1919-1938). KKTC Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı Yayınları.
15. KKTC Millî Arşiv ve Araştırma Dairesi (MAAD) Arşivi.
16. Keser, U., Siber, R. ve Küçük, M. F. (2024). Dr. Fazıl Küçük ve Halkın Sesi Çalıştayı bildirileri (14 Nisan 2023). Dr. Fazıl Küçük Vakfı.
17. Mehmet Remzi Bey. (1933, 17 Ağustos). Kıbrıs’ta gazetenin tarihçesi - 5. Söz.
18. Orr, C. W. J. (1972). Cyprus Under British Rule. Zeno Publishers.
19. Samani, M. O. (2007). Kıbrıs’ta bir sömürge kurumu: Kavanin Meclisi (1882-1931) [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
20. Sayıl, A. (1999). Evkaf’ın kurtuluşu günlerinde mücadele edenlerin anısına. KKTC Vakıflar İdaresi Vakıflar Genel Müdürlüğü, Halkın Sesi Matbaası.
21. Sayıl, A. (2010). Dr. Fazıl Küçük’ün anıları ve siyasal örgüt çalışmaları. Yay Ajans Ltd.
22. Sonyel, S. R. (1985). Bir düzeltme: Kıbrıs’ta yayımlanan ilk Türkçe gazete. Yeni Kıbrıs, III (3).
23. The National Archives Foreign and Commonwealth Archive.
24. Turan, O. (2013). Tarihten günümüze Kıbrıs Türk basını (1879-2009). Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
25. Turan, O. (2024). İngiliz sömürge döneminde Kıbrıs Türklerinde bir toplumsal kimlik arayışı olarak “Kemalist Hareket (1923-1950)”. 10. Uluslararası Atatürk Kongresi, III. Bildiriler (ss. 15-30). Atatürk Araştırma Merkezi.
26. Ünlü, C. (1981). Kıbrıs’ta basın olayı (1878-1981). Basın Yayın Genel Müdürlüğü.
27. Yıldız, O. ve Arıklı, G. (2007). 40 yıl Halkın Sesi olarak Dr. Fazıl Küçük: Makaleler (1942–1981) (Cilt I–IV). Dr. Fazıl Küçük Vakfı.
28. Halkın Sesi, Kıbrıs Mektubu, Söz, Zaman