THE EFFECT OF ALTURISTIC LEADERSHIP PERCEPTION ON ORGANIZATIONAL TRUST AND JOB SATISFACTION

Öz

The purpose of this study is to examine the impact of healthcare workers' perceptions of altruistic leadership on organizational trust and job satisfaction. In addition, it aims to determine the mediating role of organizational trust. The research was designed using a correlational and descriptive research model. The study population consisted of 730 healthcare workers working in a private hospital in Istanbul. Convenience sampling was used in the sample selection. A minimum sample size of 252 people was calculated with a 95% confidence interval. A total of 253 usable questionnaires were obtained for analysis. Descriptive statistical methods, correlation analysis, linear regression analysis, process macro analysis, t-test in independent samples, and one-way analysis of variance were used in the analysis of data in the study. An introductory information form, an altruistic leadership scale, a job satisfaction scale, and an organizational trust scale were used as data collection tools. The study concluded that there were positive and significant relationships between the dimensions that determine healthcare workers' perceptions of altruistic leadership and the dimensions that determine organizational trust and job satisfaction. It was concluded that healthcare workers' perceptions of altruistic leadership positively affect organizational trust and job satisfaction.

Anahtar Kelimeler

• Altruistic Leadership
• Trust
• Job Satisfaction
• Health

ALTURİSTİK LİDERLİK ALGISININ ÖRGÜTSEL GÜVEN VE İŞ TATMİNİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, sağlık çalışanlarının alturistik liderlik algısının örgütsel güven ve iş tatmini üzerindeki etkisini incelemektir. Bununla birlikte örgütsel güvenin aracı rolünü belirlemektir. Araştırma ilişki arayıcı ve tanımlayıcı araştırma modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini, İstanbul ilinde faaliyet gösteren, bir özel hastanede çalışan toplam 730 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, %95 güven aralığında örneklem büyüklüğü minimum 252 kişi olarak hesaplanmıştır. Araştırmada toplam çalışmaya katılan 253 kişiden kullanılabilir anket formu elde edilmiştir. Araştırmada verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, korelasyon analizi, doğrusal regresyon analizi, proses makro analizi, bağımsız örneklerde t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak, tanıtıcı bilgi formu ve alturistik liderlik ölçeği, iş tatmini ölçeği ve örgütsel güven ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada, sağlık çalışanlarının alturistik liderlik algılarını belirleyen boyutlar ile örgütsel güven ve iş tatminini belirleyen boyutlar arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkilerin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sağlık çalışanlarının alturistik liderlik algılarının örgütsel güveni ve iş tatminini pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Alturistik Liderlik
• Güven
• İş Tatmini
• Sağlık

Kaynakça

1. Aşan, Ö., Tükeltürk, Ö., & Ergin, B. (2008). İş tatmini ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki: Bir kamu kuruluşunda araştırma. Savunma Bilimleri Dergisi, 7(1), 115–138.
2. Avolio, B. J., Walumbwa, F. O., & Weber, T. J. (2009). Leadership: Current theories, research, and future directions. Annual Review of Psychology, 60, 421–449.
3. Avolio, B.J., & Gardner, W.L. (2005). Authentic leadership development: getting to the root of positive forms of leadership. The Leadership Quarterly, 16/3, 315- 338. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2005.03.001
4. Ayça, B. (2023). Association between authentic leadership and job performance—The moderating roles of trust in the supervisor and trust in the organization: The example of Türkiye. Sustainability, 15(8), 6539. https://doi.org/10.3390/su15086539
5. Aydemir, E., & Uğurluoğlu, Ö. (2023). Sağlık kurumlarında alturistik liderliğin hekim-hemşire iş birliği ve lider-üye etkileşimi üzerindeki etkileri. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(4), 1033–1056.
6. Aydın, B., & Ceylan, A. (2009). Etik liderlik ve örgütsel bağlılık: Bir araştırma. Ege Akademik Bakış, 9(2), 453–469. https://doi.org/10.21121/eab.2009219697
7. Bass, B. M. (1990). From transactional to transformational leadership: Learning to share the vision. Organizational Dynamics, 18(3), 19–31.
8. Batson, C. D., & Powell, A. A. (2003). Altruism and prosocial behavior. In T. Millon & M. J. Lerner (Eds.), Handbook of psychology: Personality and social psychology. John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/0471264385.wei0519

9. Bilginoğlu, E., Yozgat, U., & Artan, İ. (2019). Liderlik tarzlarının çalışan performansı üzerindeki etkisi: Alturistik liderlik yaklaşımı bağlamında bir değerlendirme. Organizasyon ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 45–60.
10. Boyacı, A., Karacabey, M. F., & Bozkuş, K. (2018). Eğitim yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. Eğitim ve Bilim, 43(195), 233–250.
11. Brayfield, A. H., & Rothe, H. F. (1951). An index of job satisfaction. Journal of Applied Psychology, 35(5), 307–314.
12. Brower, H. H., Lester, S. W., Korsgaard, M. A., & Dineen, B. R. (2009). A closer look at trust between managers and subordinates: Understanding the effects of both trusting and being trusted on subordinate outcomes. Journal of Management, 35(2), 327- 347. https://doi.org/10.1177/0149206307312511
13. Budak, G., Erdal, H., & Filiz, B. (2023). Örgütsel güvenin iş tatmini üzerindeki rolü: Kamu hastanelerinde bir araştırma. Sağlık Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 8(2), 115–132.
14. Bykov, A. (2017). Altruism: New perspectives of research on a classical theme in sociology of morality. Current Sociology, 65(6), 797–813.
15. Chen, G., Kirkman, B. L., Kanfer, R., Allen, D., & Rosen, B. (2006). A multilevel study of leadership, empowerment, and performance in teams. Journal of Applied Psychology, 91(2), 263–273. https://doi.org/10.1037/0021- 9010.91.2.263
16. Chen, Z., & Li, Y. (2013). Organizational support, organizational identification and employee outcomes: A longitudinal study. Journal of Managerial Psychology, 28(3), 284–306.
17. Cook, J., & Wall, T. D. (1980). New work attitude measures of trust, organizational commitment and personal need non-fulfillment. Journal of Occupational Psychology, 53(1), 39–52.
18. Çakmak, C., Biçer, İ., & Uğurluoğlu, Ö. (2019). Alturistik (özgeci) liderlik ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(3), 785–802.
19. Çalışkan, A. (2021). Örgütsel güven: Bir ölçek geliştirme çalışması. Antalya Bilim Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 42–59.
20. Çelik, H. (2016). Demokratik liderlik ve örgütsel güven ilişkisi: Balıkesir merkez ilçeleri örneği (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi.
21. Çetin, M. A. (2016). Liderlik, güç ve etik. İstanbul Üniversitesi Yayınları.
22. Çiçek, H., & Macit, N. Ş. (2016). Konaklama işletmelerinde çalışanların örgütsel güveni ile iş tatmini arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(14), 25–41.
23. Demircan, N., & Ceylan, A. (2003). Örgütsel güven kavramı: Nedenleri ve sonuçları. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 10(2), 139–150.
24. Demirtaş, Ö., & Karaca, Z. (2019). Liderlik tarzlarının iş tatmini üzerindeki etkisi: Kamu çalışanları üzerine bir inceleme. Kamu Yönetimi Dergisi, 52(3), 112–130.
25. Denizli, T., & Kınış, H. (2025). Alturistik liderliğin çalışan bağlılığına etkisi: Sağlık sektöründe bir uygulama. Yönetim ve Organizasyon Dergisi, 31(1), 50–68.
26. Derin, N. (2011). Örgütsel güvenin iş tatmini üzerindeki etkisi. Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 123–135.
27. Dirks, K. T., & Ferrin, D. L. (2002). Trust in leadership: Meta-analytic findings and implications for research and practice. Journal of Applied Psychology, 87(4), 611–628.
28. Domínguez Escrig, E., Mallén Broch, F. F., Chiva Gómez, R., & Lapiedra Alcamí, R. (2016). How does altruistic leader behavior foster radical innovation? The mediating effect of organizational learning capability. Leadership & Organization Development Journal, 37(8), 1056–1082. https://doi.org/10.1108/LODJ-03-2015-0050
29. Domínguez-Escrig, E., Mallén Broch, F. F., Lapiedra Alcamí, R., & Chiva Gómez, R. (2020). How do servant leaders promote radical innovation? The role of organizational learning capability. UNIE Business Research, 9(1), 53–68. https://doi.org/10.3926/hdbr.264
30. Eisenbeiss, S. A. (2012). The influence of leader behavior on follower creativity. Creativity and Innovation Management, 21(3), 185–197. https://doi.org/10.1111/j.1467-8691.2012.00635.x
31. Eren, E. (2013). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi (10. baskı). Beta Yayınları.
32. Eva, N., Robin, M., Sendjaya, S., van Dierendonck, D., & Liden, R. C. (2019). Servant leadership: A systematic review and call for future research. The Leadership Quarterly, 30(1), 111–132. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2018.07.004
33. Farmanesh, P., Zargar, P., & Sousan, A. (2019). Does trust in a leader mediate the servant leadership style–job satisfaction relationship? Management Science Letters, 9(13), 2253–2268.
34. Filiz, M., & Bardakçi, S. (2020). Sağlık çalışanlarının örgütsel iklim algıları ve örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Artvin ili örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(73), 436–449. https://doi.org/10.17755/Esosder.587613
35. Garber, J. S., Madigan, E. A., Click, E. R., & Fitzpatrick, J. J. (2009). Attitudes towards collaboration and servant leadership among nurses, physicians, and residents. Journal of Interprofessional Care, 23(4), 331–340.
36. Gazioğlu, S., & Tansel, A. (2006). Job satisfaction in Britain: Individual and job related factors (9th ed.). Routledge.
37. George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference. Pearson.
38. Greenleaf, R. K. (1977). Servant leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatness. Paulist Press.
39. Güney, S., & Babayeva, M. (2019). The effect of human resources practices on the formation of organizational justice perceptions of employees and a research. The International Journal of Business and Management, 7(2), 148–159.
40. İşcan, Ö. F., & Sayın, U. (2010). Örgütsel adalet, iş tatmini ve örgütsel güven arasındaki ilişki. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(4), 195–216.
41. Judge, T. A., & Bono, J. E. (2001). Relationship of core self-evaluations traits-self-esteem, generalised self-efficacy, locus of control, and emotional stability-with job satisfaction and job performance: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 86(1), 80–92.
42. Kahn, W. A. (1990). Psychological conditions of personal engagement and disengagement at work. Academy of Management Journal, 33(4), 692–724.
43. Kanungo, R. N., & Mendonca, M. (1996). Ethical dimensions of leadership. SAGE Publications.
44. Karagöz, H., & Erdoğan, P. (2023). Örgütsel güvenin iş tatminine etkisi: Sağlık sektöründe bir uygulama. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 9(3), 361–374.
45. Karagöz, Y. (2014). SPSS 21.1 uygulamalı biyoistatistik. Nobel Akademik Yayıncılık.
46. Karahalilöz, H. (2021). Örgütsel güvenin iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi: Bir alan araştırması. Yönetim Bilimleri Dergisi, 19(1), 55–74.
47. Karip, E. (2003). Çatışma yönetimi. PegemA Yayıncılık.
48. Keser, A., & Bilir, K. B. Ö. (2019). İş tatmini ölçeğinin Türkçe güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(3), 229–239.
49. Kiersch, C. E., & Peters, J. (2017). Leadership from the inside out: Student leadership development within authentic leadership and servant leadership frameworks. Journal of Leadership Education, 16(1), 148–168.
50. Koçel, T. (2014). İşletme yöneticiliği (15. baskı). Beta Yayınları.
51. Konan, N., & Gedik, A. (2019). Özgeci liderlik ölçeğinin eğitim örgütleri için Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(3), 76–92.
52. Köklü, N., Büyüköztürk, Ş., & Çokluk Bökeoğlu, Ö. (2007). Sosyal bilimler için istatistik (2. baskı). Pegem Akademi.
53. Küçük, K., & Yavuz, E. (2018). Hizmetkâr liderlik: Gandhi örneği. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 1(2), 81–93.
54. Lemoine, G. J., Hartnell, C. A., & Leroy, H. (2019). Taking stock of moral approaches to leadership: An integrative review of ethical, authentic, and servant leadership. Academy of Management Annals, 13(1), 148–187. https://doi.org/10.5465/annals.2017.0122
55. Liden, R. C., Wayne, S. J., Zhao, H., & Henderson, D. (2008). Servant leadership: Development of a multidimensional measure and multi-level assessment. The Leadership Quarterly, 19(2), 161–177. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2008.01.006
56. Mansur, F., & Uysal, D. (2021). COVID-19 pandemi sürecinde hemşirelerin etik ve alturistik liderlik algısı. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 7(2), 329–344.
57. Mayer, R. C., & Davis, J. H. (1999). The effect of the performance appraisal system on trust for management: A field quasi-experiment. Journal of Applied Psychology, 84, 123–136.
58. Mayer, R. C., Davis, J. H., & Schoorman, F. D. (1995). An integrative model of organizational trust. Academy of Management Review, 20(3), 709–734. https://doi.org/10.5465/amr.1995.9508080335
59. Mishra, J., & Morrissey, M. A. (1996). Trust in employee/employer relationships: A survey of West Michigan managers. Public Personnel Management, 19(4), 443–485.
60. Nyhan, R. C. (2000). Changing the paradigm: Trust and its role in public sector organizations. The American Review of Public Administration, 30(1), 87- 109. https://doi.org/10.1177/02750740022064560
61. Özer, A. (2019). Liderlik stillerinin çalışan motivasyonu üzerindeki etkisi. İşletme ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 45–58.
62. Rego, A., Sousa, F., Marques, C., & Cunha, M. P. (2012). Authentic leadership promoting employees' psychological capital and creativity. Journal of Business Research, 65(3), 429–437. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2011.10.003
63. Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2019). Organizational behavior (18th ed.). Pearson Salas-Vallina, A., & Alegre, J. (2018). Understanding the role of altruistic leadership and organizational learning on happiness at work. Leadership & Organization Development Journal, 39(5), 633–646.
64. Sendjaya, S., & Pekerti, A. (2010). Servant leadership as antecedent of trust in organizations. Leadership & Organization Development Journal, 31(7), 643- 663. https://doi.org/10.1108/01437731011079673
65. Seppälä, P., & Lipponen, J. (2014). Organizational trust and job satisfaction: A review. Journal of Organizational Behavior, 35(6), 890–902. https://doi.org/10.1002/job.1912
66. Sökmen, A. (2019). Etik liderlik, örgütsel güven, iş tatmini ve işten ayrılma niyeti ilişkisi: Bir hastane işletmesinde araştırma. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, 54(2), 917–934. https://doi.org/10.15659/3.Sektor-Sosyal-Ekonomi.19.05.1123
67. Sönmez Benli, S., & Yıldırım, A. (2017). Hemşirelerde yaşam doyumu ve ölüme karşı tutum arasındaki ilişki. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 167–179.
68. Spears, L. C. (2010). Character and servant leadership: Ten characteristics of effective, caring leaders. The Journal of Virtues & Leadership, 1, 25–30.
69. Spector, P. E. (1997). Job satisfaction: Application, assessment, causes, and consequences. Sage Publications.
70. Suryatni, M., Hailuddin, H., Nururly, S., Thamrin, S., Sariwulan, T., & Endri, E. (2023). Evaluation of implementation of organizational culture, leadership, and employment management. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 12(5), 294–307.
71. Tekingündüz, S., & Tengilimoğlu, D. (2013). Hastane çalışanlarının iş tatmini, örgütsel bağlılık ve örgütsel güven düzeylerinin belirlenmesi. Sayıştay Dergisi, 91, 77–103.
72. Tercanlı, M. (2022). Yönetici hemşirelerin algılanan alturistik liderlik davranışlarının hemşirelerin yöneticilerine güveni üzerine etkisi. Journal of Nursing and Management Studies, 21(3), 312–328.
73. Tokgöz, E., & Seymen, O. A. (2013). Örgütsel güven, örgütsel özdeşleşme ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki: Bir devlet hastanesinde araştırma. Öneri Dergisi, 10(39), 61–76.
74. Tumiwa, R. A. F., & Lumapow, L. S. (2017). The effect of dividend policy, firm size, and productivity to the firm value. Research Journal of Finance and Accounting, 8, 20–24.
75. Ümmet, D., Gökçe, T., & Kara, S. (2013). Üniversite öğrencilerinde benlik saygısı ve yaşam doyumunun yordayıcıları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2(3), 1–18.
76. Van Dierendonck, D. (2011). Servant leadership: A review and synthesis. Journal of Management, 37(4), 1228–1261. https://doi.org/10.1177/0149206310380462
77. Walumbwa, F. O., Avolio, B. J., Gardner, W. L., Wernsing, T. S., & Peterson, S. J. (2008). Authentic leadership: Development and validation of a theory-based measure. Journal of Management, 34(1), 89–126. https://doi.org/10.1177/0149206307308913
78. Yang, Y.-C., & Mossholder, K. W. (2010). High-involvement human resource practices, affective commitment, and organizational citizenship behaviors. The Service Industries Journal, 32(8), 1209–1227. https://doi.org/10.1080/02642069.2010.545875
79. Yanık, O. (2021). The mediating role of trust in the effect of ethical leadership on employee attitudes and behaviors. İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(1), 447–464.
80. Yazıcıoğlu, İ. (2009). Konaklama işletmelerinde işgörenlerin örgütsel güven duyguları ile iş tatmini ve işten ayrılma niyetleri üzerine bir alan araştırması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(30), 235–249.
81. Yıldırım, A., & Aycan, Z. (2008). Human resource management practices in the Turkish health sector: A comparison between public and private hospitals. The International Journal of Human Resource Management, 19(1), 1–20. https://doi.org/10.1080/09585190701763815
82. Yukl, G. (2010). Leadership in organizations (7th ed.). Prentice Hall.
83. Zheltoukhova, K. (2016). Developing and validating a scale of altruistic leadership (pp. 182–185).
84. Zohar, D. (2002). Safety climate in organizations: Theoretical and applied implications. Journal of Applied Psychology, 87(3), 367–377.