Araştırma Makalesi

TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ

Sayı: 77 16 Kasım 2026
PDF İndir
EN TR

TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ

Öz

Bu çalışma, Türk imalat sanayinde maliyet yapışkanlığının varlığını ve düzeyini üç farklı ABJ modeli (temel, genişletilmiş ve gecikmeli) aracılığıyla kapsamlı biçimde incelemektedir. 2010–2024 döneminde 266 firmadan elde edilen 2.753 gözlem kullanılarak pazarlama-satış-dağıtım (PSDG) ve genel yönetim giderlerinin (GYG) satış değişimlerine verdiği tepkiler analiz edilmiştir. Bulgular, EKK modellerinde gözlenen güçlü yapışkanlık görünümünün iki yönlü sabit etkiler altında zayıfladığını, firmaya özgü ve dönemsel etkilerin maliyet davranışında belirleyici olduğunu göstermektedir. Ayrıca bulgular, varlık ve çalışan yoğunluğu gibi firma yapısal özellikleri ile makroekonomik büyüme koşullarının maliyet ayarlamalarını birlikte şekillendirdiğini ve satış azalışı dönemlerindeki tepkilerin ekonomik çevrimlere duyarlı olarak değiştiğini ortaya koymaktadır. Sonuçlar genel olarak, metodolojik olarak daha güçlü modellerde temel yapışkanlık katsayısının anlamlılığını kaybetmesi nedeniyle Türk imalat sanayinde yaygın ve güçlü bir maliyet yapışkanlığının bulunmadığını göstermektedir. Çalışma, yöntem seçiminin tahmin sonuçlarına etkisini ortaya koyarken, uzun dönemli panel veri yapısı sayesinde literatüre hem model duyarlılığı hem de maliyet davranışının dinamik boyutuna yönelik katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Maliyet Yapışkanlığı, Asimetrik Maliyet Davranışı, Maliyet Davranışı, İmalat Sanayi, ABJ Modeli, Sabit Etkiler

Destekleyen Kurum

Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu

Proje Numarası

25113002

Etik Beyan

Bu çalışma herhangi bir etik kurul izni veya özel izin gerektirmemektedir.

Teşekkür

Değerli katkılarından dolayı Sayın Doç. Dr. Alparslan Yaşar’a ve desteklerinden ötürü Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu’na teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Anderson, M. C., Banker, R. D., & Janakiraman, S. N. (2003). Are selling, general, and administrative costs “sticky”? Journal of Accounting Research, 41(1), 47–63. https://doi.org/10.1111/1475-679x.00095
  2. Balakrishnan, R., & Gruca, T. S. (2008). Cost stickiness and core competency: A note. Contemporary Accounting Research, 25(4), 993–1006. https://doi.org/10.1506/car.25.4.2
  3. Balakrishnan, R., Labro, E., & Soderstrom, N. S. (2014). Cost structure and sticky costs. Journal of Management Accounting Research, 26(2), 91–116. https://doi.org/10.2308/jmar-50831
  4. Balakrishnan, R., Petersen, M. J., & Soderstrom, N. S. (2004). Does capacity utilization affect the “stickiness” of cost? Journal of Accounting, Auditing & Finance, 19(3), 283–300. https://doi.org/10.1177/0148558x0401900303
  5. Başar, R. M., & Elden Ürgüp, S. (2024). Maliyet yapışkanlığı hipotezinin incelenmesi ve geçerliliğinin test edilmesi: BİST metal eşya, makine, elektrikli cihazlar ve ulaşım araçları sektörü örneği. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(4), 589- 604. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1459068
  6. Bengü, H., & Fidancan, C. (2020). BİST Kimya ve metal ana sanayi sektörlerindeki imalat işletmelerinde maliyet yapışkanlığının test edilmesine ilişkin bir uygulama. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 331–342. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.685931
  7. Bengü, H., & Fidancan, C. (2022). İmalat işletmelerinde maliyet yapışkanlığının karşılaştırılması: Türkiye, Endonezya ve Meksika örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 386–398. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1059594
  8. Bradbury, M. E., & Scott, T. (2018). Do managers forecast asymmetric cost behaviour? Australian Journal of Management, 43(4), 538–554. https://doi.org/10.1177/0312896218773136
  9. Breusch, T. S., & Pagan, A. R. (1979). A simple test for heteroscedasticity and random coefficient variation. Econometrica, 47(5), 1287–1294. https://doi.org/10.2307/1911963
  10. Calleja, K., Steliaros, M., & Thomas, D. C. (2006). A note on cost stickiness: Some international comparisons. Management Accounting Research, 17(2), 127- 140. https://doi.org/10.1016/j.mar.2006.02.001

Kaynak Göster

APA
Konuk, S. (2026). TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 77, 336-361. https://doi.org/10.30794/pausbed.1776012
AMA
1.Konuk S. TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ. PAUSBED. 2026;(77):336-361. doi:10.30794/pausbed.1776012
Chicago
Konuk, Serhat. 2026. “TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 77: 336-61. https://doi.org/10.30794/pausbed.1776012.
EndNote
Konuk S (16 Kasım 2026) TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 77 336–361.
IEEE
[1]S. Konuk, “TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ”, PAUSBED, sy 77, ss. 336–361, Kas. 2026, doi: 10.30794/pausbed.1776012.
ISNAD
Konuk, Serhat. “TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 77 (16 Kasım 2026): 336-361. https://doi.org/10.30794/pausbed.1776012.
JAMA
1.Konuk S. TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ. PAUSBED. 2026;:336–361.
MLA
Konuk, Serhat. “TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 77, Kasım 2026, ss. 336-61, doi:10.30794/pausbed.1776012.
Vancouver
1.Serhat Konuk. TÜRK İMALAT SANAYİNDE MALİYET YAPIŞKANLIĞI VAR MI? MODEL SEÇİMİ, FİRMA ÖZELLİKLERİ VE GECİKMELİ TEPKİLERİN ROLÜ. PAUSBED. 16 Kasım 2026;(77):336-61. doi:10.30794/pausbed.1776012