THE CULTURAL TRANSMISSION DIMENSION OF ART AND ITS CONTRIBUTION TO INTRA-FAMILY DYNAMICS ART AND FAMILY WITHIN THE FRAMEWORK OF PIERRE BOURDIEU’S THEORIES OF HABITUS, CAPITAL, AND FIELD

Yıl 2026, Sayı: 73, 343 - 359, 02.03.2026

Mümtaz Levent Akkol , Hülya Çakır

https://doi.org/10.30794/pausbed.1776335

https://izlik.org/JA49JB34AF

Öz

This article examines the function of art in the process of cultural transmission, with a particular focus on its contribution to family dynamics within the framework of Pierre Bourdieu's theories of habitus, capital, and field. Beyond being an aesthetic activity, art is evaluated as a field of interaction that strengthens emotional bonds within the family, encourages empathic communication, and supports intergenerational cultural transmission. As the individual's first environment of socialization, the family assumes a central role in the transmission of cultural capital through art. While the family provides a foundational ground for the formation of the individual's identity and value system, art serves as an effective tool in this transmission. This article emphasizes that art enhances secure attachment in parent-child relationships, increases mutual understanding and closeness among family members, and supports family cohesion through shared experiences. Furthermore, how art structures interpersonal relationships within the family through education, language, taste, and aesthetic habits is also addressed from a theoretical perspective. Thus, the article reveals that art is a multifaceted social element that enriches intra-family relationships and deepens emotional and cultural bonds.

Anahtar Kelimeler

Sociology of Familiy , Sociology of Arts , Intra-family Dynamics , Cultural Transmission , Pierre Bourdieu

SANATIN KÜLTÜREL AKTARIM BOYUTU ve AİLE İÇİ DİNAMİKLERE KATKISI PIERRE BOURDIEU’NÜN HABİTUS, SERMAYE VE ALAN TEORİLERİ ÇERÇEVESİNDE SANAT VE AİLE

https://izlik.org/JA49JB34AF

Öz

Bu makale sanatın kültürel aktarım sürecindeki işlevini ve özellikle aile içi dinamikler üzerindeki katkısını Pierre Bourdieu’nün habitus, sermaye ve alan teorileri çerçevesinde incelemektedir. Sanat, estetik bir etkinlik olmanın ötesinde aile içindeki duygusal bağları kuvvetlendiren, empatik iletişimi teşvik eden ve kuşaklar arası kültürel aktarımı destekleyen bir etkileşim alanı olarak değerlendirilmiştir. Aile bireyin ilk sosyalizasyon ortamı olarak, sanat yoluyla kültürel sermayenin aktarımında merkezi bir rol üstlenmektedir. Aile bireyin kimliğinin ve değer sisteminin şekillenmesinde belirleyici bir zemin oluştururken sanat da bu aktarımda etkili bir araç olmaktadır. Bu makalede, sanatın ebeveyn-çocuk ilişkilerinde güvenli bağlanmayı güçlendirdiği, bireyler arasında anlayış ve yakınlığı artırdığı ve ortak deneyimler yoluyla aile bütünlüğünü desteklediği vurgulanmıştır. Ayrıca, sanatın eğitim, dil, beğeni ve estetik alışkanlıklar üzerinden ailedeki bireyler arası ilişkileri nasıl yapılandırdığı da teorik bir perspektifle ele alınmıştır. Böylece sanatın aile içi ilişkileri zenginleştiren, duygusal ve kültürel bağları derinleştiren çok yönlü bir toplumsal unsur olduğu ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Aile Sosyolojisi , Sanat Sosyolojisi , Aile İçi Dinamikler , Kültürel Aktarım , Pierre Bourdieu

Etik Beyan

Bu makale etik kurul izni gerektirmemektedir.

Kaynakça

• Albız, Ü. (2022). Habitusu, kültürel ve sembolik sermayesiyle eleştirmen, yazar ve çevirmen: Nurullah Ataç. Erdem Dergisi, 82, 1-24. https://doi.org/10.32704/erdem.2022.82.001
• Bakçay Çolak, E. (2015). Sanat eğitiminde toplumsal eşitsizliğin yeniden üretimi. Sanat-Tasarım Dergisi, 1/6, 7-16. 10.17490/Sanat.2015614359
• Bauman, Z. (2000). Liquid modernity. Polity Press. Beck, U. ve Beck-Gernsheim E. (1995). The normal chaos of love. Polity Press, Cambridge, U.K.
• Berger, P. L. ve Luckmann T. (1966). The social construction of reality. Doubleday, New York, NY.
• Bhasin, K. (2003). Toplumsal cinsiyet: bize yüklenen roller. (K. Ay ve Z. Sarıhacıoğlu, Çev.). Kadınlarla Dayanışma Vakfı Yayınları.
• Boote, D. N. ve Beile, P. (2005). Scholars before researchers: on the centrality of the dissertation literature review in research preparation. Educational Researcher, 34(6), 3-15. https://doi.org/10.3102/0013189X034006003
• Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste. Harvard University Press, Cambridge, MA.
• Bourdieu, P. (1995). Pratik nedenler: eylem kuramı üzerine. (H. Tufan, Çev.). Kesit Yayıncılık.
• Bourdieu, P. (2006). Sanatın kuralları: yazınsal alanın oluşumu ve yapısı. (N. K. Sevil, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
• Bourdieu, P. (2009). Bekârlar balosu. (Ç. Eroğlu, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
• Bourdieu P. (2010). Sermaye Biçimleri (M. M. Şahin, Çev.). Sosyal Sermaye, Kuram, Uygulama, Eleştiri (Ed. M. M. Şahin, A. Z. Ünal), ss.45-77. Değişim Yayınları.
• Bourdieu, P. (2015). Bilimin toplumsal kullanımları. (L. Ünsaldı, Çev.). Heretik Yayınları.
• Bourdieu, P. (2016). Akademik aklın eleştirisi: pascalca düşünme çabaları. (P. B. Yalım, Çev.). Metis Yayınları.
• Bourdieu, P. (2022). Sosyoloji meseleleri. (F. Öztürk, B. Uçar, M. Gültekin ve A. Sümer, Çev.). Heratik Basın Yayın, 5. Baskı.
• Bourdieu, P. (2023). Kültür üretimi: sembolik ürünler/sembolik sermaye. (S. Yardımcı, E. Genç, Çev.). İletişim Yayınları.
• Bourdieu, P. ve Wacquant L. (2003) Düşünümsel bir antropoloji için cevaplar. (N. Ökten, Çev.). İletişim Yayınları.
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
• Bowlby, J. (1969). Attachment and loss. Basic Books.
• Bresler, L. (2007). The arts in children’s lives: context, culture, and curriculum. Springer.
• Calhoun, C. (2007). Bourdieu sosyolojisinin ana hatları, Ocak ve Zanaat: Pierre Bourdieu Derlemesi. (G. Çeğin, E. Göker, A. Arlı, Ü. Tatlıcan, Der.). İletişim Yayınları.
• Castells, M. (2010). The rise of the network society. Wiley-Blackwell.
• Cohen, E. ve McGinnis, J. (2019). Creative parenting: fostering creative development in children and families. University of California Press.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: choosing among five approaches (3rd ed.). Sage Publications.
• Çeçen, A. F., Çokluk N., Bostancı M. ve Atmaca S. (2023). Aile kurumuna dijital bir yaklaşım: dijital aile sözleşmesi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22/1, 66-84. https://doi.org/10.21547/jss.1206730
• Danacı, E. F. ve Acim İ. (2020). Sanat ve tasarım algısının, toplum ve aile habitatı ile ilişkisi. Sanat ve İnsan Dergisi, 4/1, 44-49. https://doi.org/10.5281/zenodo.10637536
• Dağal, A. B. ve Şallı, D. (2014). Okul öncesi dönem çocuklarına ‘sanat ve sanat dalları’ hakkında farkındalık kazandırarak duyarlılıklarını arttırma projesinin “proje tabanlı öğretme” yöntemiyle aktarılması. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3/4, 217-224.
• Dinçeli, D. (2020). Yaratıcılık ve sanat. Sanat Eğitimi Dergisi, 8/1, 43–55.
• Eisner, E. W. (2002). The arts and the creation of mind. Yale University Press.
• Eryılmaz, S. (2020). Toplumsal cinsiyet rolü ve kadın sağlığı. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1/1, 5-13.
• Giddens, A. (1992). The transformation of intimacy: sexuality, love and eroticism in modern societies. Polity Press Stanford, CA.
• Göker, E. (2007). Ekonomik indirgemeci mi dediniz”, ocak ve zanaat: pierre bourdieu derlemesi. (G. Çeğin, E. Göker, A. Arlı, Ü. Tatlıcan, Der.). İletişim Yayınları.
• Henley, D. (1999). Therapeutic approaches in art education. Charles C. Thomas Publisher.
• Hochschild, A. R. ve Machung A. (1989). The second shift: working parents and the revolution at home. Viking Penguin.
• Kaplan, M. ve Yardımcıoğlu M. (2020). Alan, habitus ve sermaye kavramlarıyla pierre bourdieu. Habitus Toplum Bilim Dergisi, 1, 23-37.
• Karataş, K. (2001). Toplumsal değişme ve aile. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi, 12(2), 89-98. https://izlik.org/JA37AF69FE
• Karkou, V. ve Sanderson, P. (2006). Arts therapies: a research-based map of the field. Elsevier Health Sciences.
• Kasapoğlu, A. (2011). Sosyolojik yaklaşımlar temelinde aile kuramları. Anadolu Üniversitesi Web-Ofset.
• Kaya, A. (2007). Pierre bourdieu’nün pratik kuramının kilidi: alan kavramı”, ocak ve zanaat: pierre bourdieu derlemesi, (G. Çeğin, E. Göker, A. Arlı, Ü. Tatlıcan, Der.). İletişim Yayınları.
• Klorer, P. G. (2005). Expressive therapy with troubled children. Art Therapy: Journal of the American Art Therapy Association, 22(2), 83-90.
• Kohlberg, L. (1981). The philosophy of moral development. Harper and Row.
• Malchiodi, C. A. (2012). Handbook of art therapy. Guilford Press.
• Miller, L. ve Thorson, R. (2017). Art therapy and family dynamics: a comprehensive guide. Wiley.
• Ören, Ş. (2015). Sanatın doğuşunda iletişimle aralarındaki varoluşsal birliktelik ve sanat eyleminde psikolojik iletişimin önemi. Atatürk İletişim Dergisi, 8, 207-226.
• Palabıyık, A. (2011). Pierre bourdieu sosyolojisinde “habitus”, “sermaye” ve “alan” üzerine”. Liberal Düşünce, 16/61-62, 121-141. https://izlik.org/JA26AK28KH
• Palabıyık, A. (2020). Pierre bourdieu sosyolojisinde habitus, sermaye ve alan üzerine. Habitus Toplumbilim Dergisi, 1, 1-22.
• Parsons, T. (1991). The social system. Routledge.
• Parsons, T. ve Bales, R. F. (1955). Family, socialization, and ınteraction process. Free Press.
• Piaget, J. (1932). The moral judgement of the child. Free Press.
• Redfield, R. (1947). The folk society. American Journal of Sociology, 52(4), 293-308. https://www.jstor.org/stable/2771457
• Silverstein, L. B., ve Buehler, C. (2015). The role of art in strengthening marital relationships. Journal of Marriage and Family Therapy, 41(2), 167-182.
• Soysaldı, A. (2018). Kültür, sanat ve beşeriyet ilişkisi. Sanat ve Tasarım Dergisi, 22, 305-315.
• Stacey, J. (1990). Brave new families: stories of domestic upheaval in late twentieth-century america. Basic Books.
• Tezcan, M. (1979). Çocuk eğitiminde ailenin rolüne sosyolojik bir bakış. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 12(1), 127-135. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000606
• Timur, T. (2006). Marksizm, insan ve toplum - balibar, seve, althusser, bourdieu-. Yordam Kitap.
• Türk, B. H. (2004). Pierre bourdieu üzerinden resmî ideolojiyi okumak: bir açıklama denemesi. Liberal Düşünce, 36, 55-66.
• Tylor, E. B. (1871). Primitive Culture, John Murray, London.
• Winner, E., Goldstein, T. R., ve Vincent-Lancrin, S. (2013). Art for art’s sake? the ımpact of arts education. OECD Publishing.
• Wollf, J. (2000). Sanatın Toplumsal Üretimi. (A. Demir, Çev.). Özne Yayınları.
• Yanıklar, C. (2010). Kültürel sermaye, eğitim ve toplumsal tabakalaşma: pierre bourdieu’nün yeniden üretim kuramına eleştirel bir bakış. Sosyoloji Dergisi, 22, 121-138.
• Yel, A. M. (2007). Bourdieu ve Din Alanı: Sermaye, İktidar, Modernlik, Ocak ve Zanaat: Pierre Bourdieu Derlemesi. (G. Çeğin, E. Göker, A. Arlı, Ü. Tatlıcan, Der.). İletişim Yayınları.
• Zeybekoğlu Dündar, Ö. (2012). Değişen ve Değiş(e)meyen Yönleriyle Aile: Yapısı, Türleri, İşlevleri. N. Adak (Ed.), Değişen Toplumda Değişen Aile: Sosyolojik Tartışmalar (s.39-64) içinde. Siyasal Kitabevi.