Araştırma Makalesi

BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

Sayı: 76 14 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

Öz

Bu çalışma, Borsa İstanbul sektör endekslerinde volatilitenin dinamik yapısını ve sektörler arası yayılımı hem geleneksel hem de modern ekonometrik yaklaşımlarla incelemektedir. Çalışmada, 2018-2024 dönemine ait günlük kapanış verileri kullanılarak, ilk aşamada Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Değişen Varyans GARCH (1,1) modeli ile sektör endekslerinin volatilite yapısı ortaya konmuştur. Sonraki aşamada ise Fourier varyansta nedensellik testi ile endeksler arası volatilite aktarımının yönü ve şiddeti frekans-temelli olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye piyasasında volatilite aktarımının çoğunlukla asimetrik ve yönlü olduğunu, teknoloji ve mali sektörlerdeki şokların sanayi ve hizmetler endekslerine kısa sürede yayıldığını, bazı sektör çiftlerinde ise karşılıklı ve güçlü etkileşimlerin bulunduğunu göstermektedir. Fourier yaklaşımı, sektörler arası volatilite transferinin yalnızca belirli zaman aralıklarında değil hem kısa vadeli ani şoklar hem de uzun vadeli ekonomik döngüler boyunca gerçekleştiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Borsa İstanbul, Volatilite, GARCH, Fourier varyansta nedensellik

Kaynakça

  1. Billio, M., Getmansky, M., Lo, A. W., & Pelizzon, L. (2012). Econometric measures of connectedness and systemic risk in the finance and insurance sectors. Journal of Financial Economics, 104(3), 535–559. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2011.12.010
  2. Bollerslev, T. (1986). Generalized autoregressive conditional heteroskedasticity. Journal of Econometrics, 31(3), 307–327. https://doi.org/10.1016/0304-4076(86)90063-1
  3. Diebold, F. X., & Yılmaz, K. (2009). Measuring financial asset return and volatility spillovers, with application to global equity markets. The Economic Journal, 119(534), 158–171. https://doi.org/10.1111/j.1468-0297.2008.02208.x
  4. Diebold, F. X., & Yılmaz, K. (2012). Better to give than to receive: Predictive directional measurement of volatility spillovers. International Journal of Forecasting, 28(1), 57–66. https://doi.org/10.1016/j.ijforecast.2011.02.006
  5. Diebold, F. X., & Yılmaz, K. (2014). On the network topology of variance decompositions: Measuring the connectedness of financial firms. Journal of Econometrics, 182(1), 119–134. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2014.04.012
  6. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072. https://doi.org/10.2307/1912517
  7. Doğan, İ., & İltaş, Y. (2025). Döviz kurları ile CDS primleri arasındaki volatilite yayılımları: Kırılgan beşli ülkelerinden kanıtlar. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 70, 125-132. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1621363
  8. Enders, W., & Jones, P. (2016). Grain prices, oil prices, and multiple smooth breaks in a VAR. Studies in Nonlinear Dynamics & Econometrics, 20(4), 399–419. https://doi.org/10.1515/snde-2014-0101
  9. Engle, R. F. (1982). Autoregressive conditional heteroscedasticity with estimates of the variance of United Kingdom inflation. Econometrica, 50(4), 987–1007. https://doi.org/10.2307/1912773
  10. Engle, R. F. (2001). GARCH 101: The use of ARCH/GARCH models in applied econometrics. Journal of Economic Perspectives, 15(4), 157–168. http://dx.doi.org/10.1257/jep.15.4.157

Kaynak Göster

APA
Özdemir, K. (2026). BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 76, 178-187. https://doi.org/10.30794/pausbed.1910853
AMA
1.Özdemir K. BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI. PAUSBED. 2026;(76):178-187. doi:10.30794/pausbed.1910853
Chicago
Özdemir, Kemal. 2026. “BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 76: 178-87. https://doi.org/10.30794/pausbed.1910853.
EndNote
Özdemir K (14 Eylül 2026) BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 76 178–187.
IEEE
[1]K. Özdemir, “BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI”, PAUSBED, sy 76, ss. 178–187, Eyl. 2026, doi: 10.30794/pausbed.1910853.
ISNAD
Özdemir, Kemal. “BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 76 (14 Eylül 2026): 178-187. https://doi.org/10.30794/pausbed.1910853.
JAMA
1.Özdemir K. BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI. PAUSBED. 2026;:178–187.
MLA
Özdemir, Kemal. “BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 76, Eylül 2026, ss. 178-87, doi:10.30794/pausbed.1910853.
Vancouver
1.Kemal Özdemir. BİST SEKTÖR ENDEKSLERİNDE VOLATİLİTE DİNAMİKLERİ VE YAYILIMI: GARCH (1,1) VE FOURİER VARYANSTA NEDENSELLİK YAKLAŞIMI. PAUSBED. 14 Eylül 2026;(76):178-87. doi:10.30794/pausbed.1910853