Ein Überblick über die frühe Turkologie in der Türkei unter historisch-politischen Aspekten

Öz

Die vorliegende Darstellung verfolgt das äußerst bescheidene und begrenzte Ziel einen kurzen und einführenden Überblick über die frühen Turkologen sowie die turkologischen Institutionen in der Türkei zu verschaffen. Sie ist vor allem an ein deutschsprachiges Publikum ausgerichtet, welches grundlegende und einführende Informationen zum Themengebiet zu erlangen wünscht. Hierbei wird versucht, der mehrsprachigen Tradition innerhalb der Turkologischen Forschung treu zu bleiben. Da der Aufsatz einen einführenden Charakter trägt, enthält er lediglich kurze bibliographische und biographische Verweise. Weiterhin enthält die Arbeit einen kurzen Ansatz zur geistesgeschichtlichen Prägung der Turkologen sowie den sich hieraus ergebenden Einflüssen auf das politische Leben. Somit ist versucht worden, die Rolle der Turkologie im Prozess der türkischen Identitätsfindung, die Auswirkungen dieses Prozesses auf akademische Kreise sowie ferner hieraus resultierende gesellschaftlich-politische Prozesse herauszustellen.

Anahtar Kelimeler

• Turkologie,Wissenschaftsgeschichte Türkei,Wissenschaft und Politik,Geschichtspolitik,Kultur der Türkei

Türkiye’deki erken Türkolojik çalışmalar ve tarihi-siyasi tesiri hakkında hülasa

Öz

Bu çalışma, Türkiye’deki erken Türkologlar ve Türkolojik kurumlar hakkında kısa bir hülasa mahiyeti taşımaktadır. Çalışmamızın Almanca olarak kaleme alması, Türkiye’deki Türkoloji geleneğinde mündemiç çok dilli araştırmalarına atfen ve konu hakkında giriş malumatı etmeyi arzu eden Almanca konuşan kesimlere yönelik yapılmıştır. Bu çalışma daha çok giriş mahiyetinde olduğundan, konu hakkında yalnızca kısa biyografik ile bibliyografik ipuçları ihtiva etmektedir. Binaenaleyh, tanıtılan Türkologların fikriyatı tarihi ve siyasi tesiri bakımından kısa bir değerlendirmeye tabii tutulmuştur. Bu suretle Türkoloji biliminin sayesinde Türk kimliğinin inkişafı, bunun akademik dünyaya yansıtımı ve siyasi-içtimai konularına da değinilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Türkoloji,Türk Bilim Tarihi,Siyaset ve Bilim,Tarih Politikası,Türk Kültürü,Turkologie,Wissenschaftsgeschichte Türkei,Wissenschaft und Politik,Geschichtspolitik,Kultur Türkei

Kaynakça

1. Abu-Manneh, B. (1990). The Sultan and the Bureaucracy: The Anti-Tanzimat Concepts of Grand Vizier Mahmud Nedim Pasa. International Journal of Middle East Studies, 22(3), pp. 257-274.
2. Afetinan, A. (1947) Türk Tarih Kurumunun Kuruluşuna Dair, Belleten, 11: 42, pp. 173-179
3. Ata, A. (2012) Türkolojide Berlin-Varşova Hatti. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya
4. Belleten, Yazı Kurulu . (1960). Türkoloji Çalışmalarına Toplu Bir Bakış ve Ödevlerimiz. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, 8 (1960), pp.1-21.
5. Bergdolt, F. (1981). Der geistige Hintergrund des türkischen Historikers Ahmed Zeki Velidi Togan nach seinen Memoiren. Berlin: Klaus Schwarz Verl.
6. Berkes, N. (1959). Ibrahim Kafesoğlu. Türkler ve medeniyet. Oriens, 12(1/2), 202-202.
7. Bilgin,A (2007). Şemseddin Sami’nin Edebiyatla İlgiliEserleri ve Görüşleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 22 (2007), pp. 39-51
8. Brands, H. (1966). Neologismen und Terminologie in den heutigen Türksprachen. Zeitschrift Der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, 116(2), pp.279-290

9. Brockelmann, C. (1949). Kutadgu Bilig. I. Metin by Reşid Rahmeti Arat. Oriens, 2(1), pp.144-146
10. Çagatay, S. (1959). Abdülkadir Inan: Fünfzig Jahre Wissenschaftlichen Wirkens. Central Asiatic Journal, 5(2), pp. 151-162.
11. Çaǧatay, S. (1978). ABDÜLKADIR INAN (29. XI. 1889 - 1. X. 1976). Central Asiatic Journal, 22(1/2), pp. 136-137.
12. Csáki, É. (2002). R. Toparlı, Lehce-i Osmânı̂ / Ahmet Vefik Paşa, (Türk Dil Kurulu Yayınları 743) Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, 55(4), pp.420-420
13. Demirtaş, B. (2008). Atatürk döneminde eğitim alanında yaşanan gelişmeler.Gazi Akademik Bakış, 1(2), pp.155-176.
14. Duda, H. (1953/55) Altaistik und Turkologie, Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes, Vol. 52 (1953/55), pp. 326-345
15. Doğramacıoğlu, H. (2010), Şemseddin Sami’nin Kaleminden Dil ve Edebiyat Meseleleri, Uluslar arası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(10) ,pp.. 252-258
16. Duda, H. (2009). Die Gesundung der türkischen Sprachreform. Der Islam, 26(2), pp. 77-100
17. Dursunoğlu, H. (2011). Cumhuriyet Döneminde Yapılan Sözlük Çalışmaları Ve Türkçe Sözlükler Üzerine Bir Kaynakça Denemesi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31 (2011) pp.255-272
18. Duymaz, M. (2013) Şemsettin Sami’nin Türk Folklor Araştırmalarına Katkısı. Akademik Kaynak AKAD, 2 (2013), pp.51-59
19. Eissenstat, H. (2003). History and Historiography: Politics and Memory in the Turkish Republic. Contemporary European History, 12(1), pp. 93-105.
20. Ersoy, A. (2007). Architecture and the Search for Ottoman Origins in the Tanzimat Period. Muqarnas,24, pp. 117-139.
21. Gaynanova,L. -Kaya , L . (2015). Saadet Çağatay. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 28 (2000), pp. 27-32
22. Güray, S. (1966). Ahmet Vefik Paşa, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara
23. Hatiboğlu, V. (2006) „Atatürk ve Terim Devrimi“. pp.31.35 In: Ankara Üniversitesi & Atılgan, D. (2006). Ankara Üniversitesi'nin 60. Kuruluş Yılı Armağanı: Atatürk ve Türk dili ve edebiyatı, Türk eğitimi ve Türk kültürü konusunda seçme yazılar. Ankara: Ankara Üniversitesi.
24. Iggers, Georg G.: (1996). “Historismus im Meinungsstreit” O.G. Oexle, J. Rüsen (Ed.) Historismus in den Kulturwissenschaften. Geschichtskonzepte, historische Einschaetzungen, Grundlagenprobleme. (ss. 7-27). Köln: Böhlau
25. Jahn, K. (1970). AHMED ZEKI VELIDI TOGAN (1890-1970). Central Asiatic Journal, 14(4), pp.309-310
26. Karamanlıoǧlu, A. (1968). Reşid Rahmeti Arat (1900-1964).Oriens,21/22, pp.1-6
27. Karavelioğlu, M . (2011). Editörden:Türkiyat Araştirmalari Enstitüsü Ve Türkiyat Mecmuasi. Türkiyat Mecmuasi, 21 (1) pp 3-3
28. Korkmaz, Z. (1973). Das Oghusische Im Xii. Und Xiii. Jahrhundert Als Schriftsprache. Central Asiatic Journal, 17(2/4), pp. 294-303
29. R. F. Kreutel. (1957). Review,Oriens,10(2), pp.324-325
30. Kulla, F. (2014) Hayatini Türk İle Arnavut Dil Ve Edebiyatina Adamiş Şahsiyet Olarak Şemsettin Sami. Tebliğ: Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması. 26-28 Mayıs 2014. 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı (TDKB). Eskişehir pp.659-672
31. Levend, A S. (1969). Şemseddin Sami. Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara
32. Mansuroǧlu, M. (1964). Turkish Literature Through The Ages (With Bibliography).Central Asiatic Journal, 9(2), pp. 81-112.
33. Mardin, S. (1961). Some Notes on an Early Phase in the Modernization of Communications in Turkey. Comparative Studies in Society and History, 3(3), pp. 250-271.
34. Meinecke, Friedrich, : (1965). Die Entstehung des Historismus. (Friedrich Meinecke Werke, Bd.3),München: R. Oldenbourg Verlag
35. Menemencioglu, N. (1983). The Ottoman Theatre 1839-1923. Bulletin (British Society for Middle Eastern Studies),10(1), pp.48-58.
36. Myres, J.L. (1937). 225. Second Congress of the Turkish Historical Society. Man, 37, pp.194-195
37. Menzel, T. (1927). Der 1. Turkologische Kongreß in Baku. Der Islam, 16(1), pp. 1-76, pp. 169-228
38. Nemeth, J. (1967) Köprülüzade Mehmet Fuat 1890—1966, Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, Vol. 20, No. 3 (1967), pp. 363-366
39. Ocak, A . (2017). “Post Mortem” Eleştirilerin Odağında “Kült” Bir Tarihçi: Fuat Köprülü. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), 2 (4), pp. 1-17
40. Ohne Autorenangabe, (1957). An Die Schrift Leitung Eingegangene Bücher, Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, 7 (2/3), 329-338
41. Öner,M.(2014) Türk Dünyası ve Türkoloji, “Selefler ve Helefler” I. Beynelhalg Simpozuimunun Materialları,Azerbaycan Milli Elmler Akademiyası Bakı, 22-24 Oktyabr 2014, pp. 17-20.
42. Özkan, M . (2010). Kuruluşunun 70. Yilinda Türkiyat Enstitüsü. Türkiyat Mecmuasi, 20 (0),pp. 1-11
43. Özdemir, Z . (2017). Mehmet Fuat Köprülü’nün Bugünkü Edebiyat Adlı Eserindeki Eleştiri Yazıları. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), 2 (4), pp. 61-85
44. Özlü, H . (2011). Afetinan’in Cenevre Günleri ve Tarih Çalışmaları. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 10 (22), 165-187
45. Özsarı, M. (2013) Şemsettin Sami’nin Dilbilim İle İlgili Çalışmaları Üzerinde Bazı Dikkatler.Akademik Kaynak AKAD, 2 (2013), pp.45-50
46. Röhrborn, K. (1987). Prinzipien und Methoden der Sprachplanung in der kemalistischen Türkei. Zeitschrift Der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, 137(2), pp.332-356.
47. Scharlipp, W. (1991). Die alttürkische Religion und ihre Darstellung bei einigen türkischen Historikern. Die Welt Des Islams, 31(2), new series, pp. 168-192
48. Sertkaya, O.F. (2007) Doğumunun 100. yıl dönümü dolayısıyla Prof. Dr. Saadet ÇAGATAY (28 Temmuz 1907 / Kazan24 Haziran 1989 / Ankara), Türk Dili Araştırmaları Yıllığı, Belleten 2007/2, pp. 131-149.
49. Şirin, İ . (2015). Osmanli'da Tarihin Anlam Arayişi. Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM, 11 (11), pp.555-574.
50. Spies, Otto. Istanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili Ve Edebiyati Dergisi. Oriens, vol. 2, no. 1, 1949, pp. 152–155
51. Spuler, B. (1951). Periodocals. Oriens, 4(2), pp.300-301.
52. Sulzbach, W. (1962). Zur Definition Und Psychologie Von »Nation« Und Nationalbewusstsein. Politische Vierteljahresschrift, 3(2), pp.139-158
53. Şenol, H. (2011). Saadet Hanım. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 18 (2), pp. 1-22
54. Tachau, F. (1964). Language and Politics: Turkish Language Reform. The Review of Politics, 26(2), 191-204
55. TANSEL, F. A. (1968) Memleketimizin Acı Kaybı: Prof. Dr. Fuad Köprülü. Vakıflar Dergisi, 7 (1968): 267-81
56. Tanyeri-Erdemir, T. (2006). Archaeology as a Source of National Pride in the Early Years of the Turkish Republic. Journal of Field Archaeology, 31(4), pp.381-393Tietze, A. (1948). Periodicals. Oriens, 1(2), pp. 345-347
57. A. Tietze. (1957). Zeynep Korkmaz, Güney-Batı Anadolu agızlar, Ses bilgisi (fonetik) (die südwestanatolischen Mundarten, (Phonetik). Oriens, 10(2), pp. 308-309.Temir, A. (1955). Reviews, Central Asiatic Journal, 1(4), pp.308-309.
58. Trix, F. (1999). The Stamboul Alphabet of Shemseddin Sami Bey: Precursor to Turkish Script Reform. International Journal of Middle East Studies, 31(2), pp. 255-272.
59. Tülücü, S. (2000). Prof. Abdülkadir İnan Üzerine Bazi Notlar,Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 15 (2000), pp. 201-211
60. Tülücü, S. (2000). Fuat Köprülü’ye dair önemli bir eser, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 15 (2000), pp. 313-323
61. Vural, H , Böler, T . (2012). Ahmet Vefik Paşa Ve Türk Diline Katkilari. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 31 (2006), pp. 1-23.
62. Yüce, N . (2013). Ahmed Zeki Velidî Togan'in Yeteneği Ve Bilgi Birikiminden Bazi Ayrintilar. Tarih Dergisi, 53 (2000), pp 253-267.
63. Zülfikar,H. (2008). Hasan Eren’in Ardından. Dil Araştırmaları Dergisi, 2 (2008), pp. 162-166