TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ

Tuğba Diri Apaydın

doi:10.30794/pausbed.747517

TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ

Öz

1869’dan itibaren korunmaya çalışılan taşınır ve taşınmaz eserler, bugün halen türlü hukuk boşlukları neticesinde anavatanından kopartılmaktadır. Hazirelerin ve mezarlıkların bir parçası olan mezar taşları taşınmaz eser statüsünde olmasına rağmen günümüzde bağlamından kopartılarak birinci sınıf bir sanat eseri gibi müzayedeler satılmakta ve müze nesnesi olarak dünyanın pek çok müzesinde sergilenmektedir. Türkiye’de hazireler, mezar taşları, mezar başlıkları, mezar tipleri ve süslemeleri gibi çeşitli alanlardaki çalışmalar ivme kazanmış olsa da mezar taşları kavramı üzerinden müzecilik, sergileme ve tarihi eser bilinci hakkında çokça çalışmanın olmaması dikkat çekicidir. Makalede yurtdışında sergilenen bazı Osmanlı mezar taşları örnekleri üzerinden tarihi eserlerinin bağlamından koparılması ve mezar taşı gibi “hassas” nitelikli eserlerin müzelerde sergilenmesi etiği üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı,Mezar taşı,Kültürel Miras,Tarihi Eser,Sergileme,Bağlam

Kaynakça

Akbarnia,L. (2019). The Islamic World: A History in Objects, British Museum Press: Londra.
Artun, A. (2012). Sanat Müzeleri 1: Müze ve Modernlik, İletişim Yayınları: İstanbul.
Artun, A. (2012). Sanat Müzeleri 2: Müze ve Eleştirel Düşünce, İletişim Yayınları: İstanbul.
Ayverdi, E. H. (1966). Osmanlı Mimarisi, Cilt IV. İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları: İstanbul.
Bayraktaroğlu, S. (2011). “Halı, Kilim ve Diğer Düz Dokuma Yaygıların 2863 Sayılı Yasa Kapsamında Değerlendirilmesinde Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, Arış Dergisi, Sayı 5, s.32-43.
Besterman, T. (2011). “Museum Ethics”, A Companion to Museum Studies, Wiley-Blackwell: Chichester.
Black, J. (1985). The British and the Grand Tour, Croom Helm: Londra.
Bulduk, N. (2013). “Evrensel Müzenin Önemi ve Değeri Bildirgesi Bağlamında Kültür Varlıklarının İadesinin İrdelenmesi”, SAÜ Fen Edebiyat Dergisi, s. 23-43.

Çal, H. (1997). “Osmanlı Devletinde Asarı Atika Nizamnameleri”, Vakıflar Dergisi, XXVI, Ankara, s. 391-400.
Çal, H. (2003). “Eski Eserlerle İlgili Yasalarda Etnografik Eser Anlayışı”, Türkiye’de Halkbilimi Müzeciliği ve Sorunları Sempozyumu Bildirileri, Gazi Üniversitesi THBMER Yayını, Ankara, 2003, s.164-167.
Çal, H. (2005). “Osmanlı’dan Cumhuriyete Eski Eserler Kanunları”, Prof. Dr. Kazım Yaşar Kopraman’a Armağan, Ankara, 2005, s. 234-270.
Çal, H. , İltar, G. (2011). Giresun İli Osmanlı Mezar Taşları, Giresun Valiliği Yayınları: Ankara. Çalışlar Yenişehirlioğlu, F. (1999). “Tarih, Tarihsellik, Tarihselcilik ve Kültürel Tüketim”, Bilanço 1923-1998: Türkiye Cumhuriyeti’nin 75 Yılına Toplu Bakış Uluslararası Kongresi, I. Cilt: Siyaset, Kültür, Uluslararası İlişkiler, Tarih Vakfı Yayınları: İstanbul, s.169-184.
Çelik, Z. (2016). Asar-ı Atika: Osmanlı İmparatorluğunda Arkeoloji Siyaseti, Koç Üniversitesi Yayınları: İstanbul.
Edhem, H. (1912). “Asar-ı Atika: Şimdiye Kadar Tedkik Olunmamış Bir Şehzade Mezarı”, Şehbal, Sene 4, no 58, 1 Ağustos 1328/ 14 Ağustos 1912, s. 194.
Eldem, E. (2005) , İstanbul’da Ölüm: Osmanlı-İslam Kültüründe Ölüm ve Ritüelleri, Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi, İstanbul.
Eldem, E. ,Kut, G. (2011). Rumelihisarı Şehitlik Dergâhı Mezar Taşları, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları: İstanbul.
Fromm, A.B. (2016) “Ethnographic Museums and Intangible Cultural Heritage Return to our Roots”, Journal of Marine and Island Cultures, (5), s.89-94.
Gazi, A. (2014). “Exhibition Ethics an Overview of Major Issues”, Journal of Conservation and Museum Studies, 12(1): 4, s.1-10.
Kadıoğlu, M. (2015). İskoçya'da Türk-İslam Eserleri, Erişim Tarihi: 29.05.2020. https://play.google.com/store/books/details/Dr_Muhsin_Kad%C4%B1o%C4%9Flu_%C4%B0sko%C3%A7ya_da_T%C3%BCrk_%C4%B0slam_Eserleri?id=u0YwCwAAQBAJ&hl=en_US
Kemal, M. (1913). “Memalik-i Osmaniye’de Asar-ı Atika ve Nefise-i İslamiye Hırsızlığı”, Bilgi Mecmuası, 1, no.5, (Mart 1329/Mart 1913), s. 535-537.
Koman, M. (1958). “Rumeli Hisarı Şehidliği ve Fetih Şehidleri”, Türkiye Turing Otomobil Kurumu Bülteni, 196 (Mayıs 1958), s. 8-11.
Laqueur,H.P. (1997). Hüve’l-Baki. İstanbul’da Osmanlı Mezarlıkları ve Mezar Taşları, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Madran, B., Önal, Ş. (2000). “Yerellikten Küreselliğe Uzanan Çizgide Tarihin Çok paylaşımlı Vitrinleri: Müzeler ve Sunumları”, Müzecilikte Yeni Yaklaşımlar: Küreselleşme ve Yerelleşme, Tarih Vakfı Yayınları: İstanbul, s. 170-186.
Pektaş, K. (2018). “Bir Mezarlık Kazısı Derken”, Geleneksel Türk Mezar Taşları I. Ulusal Sempozyum Kitabı, 24-26 Mart 2017, Erciyes Üniversitesi Yayınları, Kayseri, s. 269-282.
Sorabella, J. (2000). “The Grand Tour.” In Heilbrunn Timeline of Art History. The Metropolitan Museum of Art: Newyork, http://www.metmuseum.org/toah/hd/grtr/hd_grtr.htm (October 2003), Erişim Tarihi 22 Nisan 2020.
Yılmaz, M.E. (2020). “Macaristan’da Bir-Kaç Misâfir: Sadrâzam İzzet Mehmed Paşa’nın Mezar Taşı, Kitabeler ve Bir Kurna”, Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt 2/Sayı 1/s. 59 – 72.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Tuğba Diri Apaydın ^*
0000-0001-9197-9098
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

8 Ocak 2021

Gönderilme Tarihi

3 Haziran 2020

Kabul Tarihi

24 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 42

DOI

https://doi.org/10.30794/pausbed.747517

IZ

https://izlik.org/JA33MM27ST

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Diri Apaydın, T. (2021). TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42, 286-303. https://doi.org/10.30794/pausbed.747517

AMA

1.Diri Apaydın T. TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ. PAUSBED. 2021;(42):286-303. doi:10.30794/pausbed.747517

Chicago

Diri Apaydın, Tuğba. 2021. “TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 42: 286-303. https://doi.org/10.30794/pausbed.747517.

EndNote

Diri Apaydın T (01 Ocak 2021) TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 42 286–303.

IEEE

[1]T. Diri Apaydın, “TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ”, PAUSBED, sy 42, ss. 286–303, Oca. 2021, doi: 10.30794/pausbed.747517.

ISNAD

Diri Apaydın, Tuğba. “TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 42 (01 Ocak 2021): 286-303. https://doi.org/10.30794/pausbed.747517.

JAMA

1.Diri Apaydın T. TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ. PAUSBED. 2021;:286–303.

MLA

Diri Apaydın, Tuğba. “TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 42, Ocak 2021, ss. 286-03, doi:10.30794/pausbed.747517.

Vancouver

1.Tuğba Diri Apaydın. TARİHİ ESERLERİN BAĞLAMINDAN KOPARILMASI: MEZAR TAŞI ÖRNEĞİ. PAUSBED. 01 Ocak 2021;(42):286-303. doi:10.30794/pausbed.747517