E7 Ülkelerinde Kadın İstihdamının ARAS Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi ile İncelenmesi

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1, 127 - 141, 26.03.2026

Şeyda Urfalıoğlu Şahin

https://doi.org/10.30586/pek.1783849

https://izlik.org/JA37WU25NU

Öz

Öz: Ekonomik ve toplumsal dönüşümlerin hız kazanmasıyla, kadınların istihdam alanlarındaki konumları ve oranları stratejik bir öneme ulaşmıştır. Bu çalışmada; E7 grubunda yer alan ülkelerde, kadınların istihdam alanındaki konumlarını incelemek ve kadın istihdamı konusunda bu ülkeleri sıralamak amaçlanmıştır. Çalışmanın analizinde, ilk olarak belirlenen altı kriter kendi önem derecelerine göre Entropi kriter ağırlıklandırma yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır. Önem derecelerine göre kriterler; kadın işsizlik oranı, kadın üst düzey yöneticisi olan firma oranı, kadın işverenler oranı, kadınların ulusal platformlarda sahip oldukları sandalye oranı, ücretsiz ev işlerine harcanan zamanın oranı ve kadın iş gücü oranı olarak sıralanmıştır. E7 grubunda yer alan ülkelerde, ARAS (Additive Ratio Assesment) yöntemi kullanılarak kadınların istihdam alanlarındaki konumu iyiden kötüye doğru sıralanmıştır. Elde edilen bulgularda; ilk iki sırada Meksika ve Brezilya’nın olduğu, son iki sırada ise Türkiye ve Hindistan’ın yer aldığı sonucuna varılmıştır. Kadınların iş yaşamında karşılaştıkları engellere ve cinsiyetlerinden kaynaklı eşitsizliğe maruz bırakılmadan istihdam alanlarında daha çok yer almaları ve bu oranların optimal yönde arttırılmasının ülke ekonomileri için oldukça önem arz ettiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kadın İstihdamı , Çok Kriterli Karar Verme , Entropi , ARAS Yöntemi

Assessment of Women's Employment in E7 Countries With ARAS Multi-Criteria Decision Making Method

https://izlik.org/JA37WU25NU

Öz

Abstract: With the acceleration of economic and social transformations, the status and proportion of women within the labor market have attained a critical significance. The principal goal of this research is to investigate the position of women in employment within the E7 countries and to provide a comparative ranking of these nations in terms of female labor participation. In the analytical phase, six predetermined indicators were first weighted in the veiw of their relative significance through the Entropy-based weighting technique. Based on their assigned significance levels, the indicators were ranked as follows: female unemployment rate, proportion of enterprises led by women in senior management, share of female employers, representation of women in national assemblies, amount of time allocated to unpaid domestic work, and female labor force participation rate. Subsequently, the ARAS (Additive Ratio Assessment) method was employed to rank the E7 countries from the most favorable to the least favorable regarding women’s position in the labor market. The findings revealed that Mexico and Brazil achieved the highest performance, whereas Turkey and India were positioned at the lower end of the ranking. It is found that it is crucial for national economies that women participate more in employment sectors without facing obstacles in their professional lives or being subjected to gender-based inequality, and that these ratios are increased in an optimal manner.

Anahtar Kelimeler

Women , Multi Criteria Decision Making (MCDM) , Entropy , ARAS

Kaynakça

• Ağırkaya, M. B. (2022). E7 Ülkelerinde İnsani Gelişmişlik Endeksi: Kadın Faktörü Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (35), 61-84. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1037353
• Ak, B. (2021). Kadın İstihdamının Ekonomik Büyümeye Etkisi: Seçilmiş OECD Ülkeleri ve Türkiye Arasında Karşılaştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(4), 475-487. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sduiibfd/article/994663
• Aksoy, N., Felek, Ş., Yayla, N. & Çeviş, İ. (2019). Türkiye’de Kadın İstihdamı ve Etkileyen Faktörler. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 17(3),146-163. https://doi.org/10.11611/yead.594124
• Aslan, Ö. F. (2019). Türkiye’deki Kadın İstihdamının OECD Ülkeleri ile Karşılaştırılması. The Journal of Turk-Islam World Social Studies, 8(8), 53-60. DOI: 10.16989/TIDSAD.172
• Aydınbaş, G. & Ünlüoğlu, M. (2022). Yapısal Kırılma Durumunda Kadınların İşgücüne Katılımındaki Belirleyiciler Üzerine Bir Zaman Serisi Analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (74), 1-21. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1030171
• Ayta, F. & Şen, M. (2023). Türkiye’de Kadın İstihdamının Genel Görünümü: İstihdamın Artırılması Kapsamında Seçilmiş Ülke Örnekleri. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 9(2), 421-454. https://doi.org/10.20979/ueyd.1327737
• Beken, N. & Durgun, Ö. (2017). İstihdamda Cinsiyet Farklılıkları: Türkiye ve Kanada Örneği. IBANESS/Proceeding Books, Kırklareli, 563-569. https://dergipark.org.tr/en/pub/igdirsosbilder/article/1045284
• Bhat, S. A., Mallniah, L. C. & Singh, S. (2024). Economic Development and Changing Women Lives: Evidence from Women Employment Participation in India. International Socioeconomic Review, 2(1), 94-115. https://doi.org/10.3126/iser.v2i1.75236
• Bingham, A., Dickey, H., & Miller, A. C. (2025). The Gender Employment Gap: Literature Review. Northern Ireland Department for the Economy,1-53. https://www.economy-ni.gov.uk/publications/closing-gender-employment-gap
• Bošković, S., Radonjić-Djogatović, V., Ralević, P., Dobrodolac, M. & Jovčić, S. (2021). Selection of Mobile Network Operator Using the CRITIC-ARAS Method. International Journal for Traffic & Transport Engineering, 11(1), 17-29. DOI: http://dx.doi.org/10.7708/ijtte.2021.11(1).02
• Chou, Y. C., Yen, H. Y. & Sun, C. C. (2014). An Integrate Method for Performance of Women in Science and Technology Based on Entropy Measure for Objective Weighting. Quality & Quantity, 48(1), 157-172. DOI 10.1007/s11135-012-9756-6
• Doğrul, H.G. (2007). Kentsel Alanlarda Kadın İşgücü Arzının Belirleyicileri ve Kadın İşgücü Arzının Ücret Yapısı Üzerindeki Etkisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama, Doktora Tezi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
• Göcen, S. (2020). Ekonomik Gelişme ve Kadın İş Gücü İstihdamı: Türkiye İçin Nedensellik İlişkisi İncelenmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 29, 45-60. https://doi.org/10.18092/ulikidince.687690
• International Labour Organization. (2024). World Employment and Social Outlook: May 2024 Update. Geneva: ILO. https://www.ilo.org/publications/flagship-reports/world-employment-and-social-outlook-may-2024-update
• Kabeer, N. (2021). Gender Equality, Inclusive Growth, and Labour Markets. In Women's Economic Empowerment, 13-48. Philadelphia, Melbourne, New Delhi, Singapore, and Beijing: ImprintRoutledge. https://www.soas.ac.uk/soas-global-development
• Karabıyık, İ. (2012). Türkiye'de Çalışma Hayatında Kadın İstihdamı. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 32(1), 231-260. https://dergipark.org.tr/en/pub/muiibd/article/4492
• Lechman, E. & Kaur, H. (2015). Economic Growth And Female Labor Force Participation–Verifying The U-Feminization Hypothesis. New Evidence For 162 Countries Over The Period 1990-2012. Economics & Sociology, 8, 246-257. DOI: 10.14254/2071- 789X.2015/8-1/19
• Luci, A. (2009). Female Labor Market Participation And Economic Growth. International Journal of Innovation and Sustainable Development, 4(2), 97-108. https://doi.org/10.1504/IJISD.2009.028065
• Mujahid, N. & Zafar, N. U. (2012). Economic Growth-Female Labour Force Participation Nexus: An Empirical Evidence for Pakistan. The Pakistan Development Review, 51(4), 565-585. https://www.jstor.org/stable/23734787
• OECD (2018), Good Jobs for All in a Changing World of Work: The OECD Jobs Strategy, OECD Publishing, Paris. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/about/programmes/oecd-job-strategy/long%20booklet_en.pdf
• Öcal, A.T. (2021). Türkiye’de İşgücü Piyasasında Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği. In World Women Conference-II. https://www.worldwomenconference.org/
• Öz, C. S. & Dilek, P. (2019). Türkiye ve Avrupa Birliği’nde Kadın İstihdamı: Refah Rejimleri Bağlamında Bir Karşılaştırma. Çalışma İlişkileri Dergisi, 10(2), 1-26. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cider/article/600932
• PricewaterhouseCoopers. (2017). The Long View: How Will The Global Economic Order Change by 2050. Testo Dispon. London. https://www.pwc.com/gx/en/world-2050/assets/pwc-the-world-in-2050-full-report-feb-2017.pdf
• Şahin, D. K. (2022)., Kadın İstihdamının Ekonomik Büyümeye Etkisi: Ampirik Bir Analiz. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 8(2), 277-288. https://doi.org/10.20979/ueyd.1135131
• Thaddeus, K. J., Bih, D., Nebong, N. M., Ngong, C. A., Mongo, E. A., Akume, A. D., & Onwumere, J. U. J. (2022). Female Labour Force Participation Rate and Economic Growth in Sub-SaharanAfrica. Journal of Business and Socio-economic Development, 2(1), 34-48. DOI: 10.1108/JBSED-09-2021-0118
• Tütüncü, A. & Zengin, H. (2020). E7 Ülkelerinde Kadın İstihdamı ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 16(1), 1-16. https://doi.org/10.17130/ijmeb.700752
• UN Women (2023). Progress on the Sustainable Development Goals: The Gender Snapshot 2023. New York: UN Women ve UN DESA. https://www.unwomen.org/sites/default/files/2023-09/progress-on-the-sustainable-development-goals-the-gender-snapshot-2023-en.pdf
• Wang, T. C. & Lee, H. D. (2009). Developing A Fuzzy TOPSIS Approach Based on Subjective Weights and Objective Weights. Expert Systems with Applications, 8980-8985. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2008.11.035
• Zavadskas, E. K., Turskis, Z. & Vilutiene, T. (2010). Multiple Criteria Analysis of Foundation Instalment Alternatives by Applying Additive Ratio Assessment (ARAS) Method, Archives of Civil and Mechanical Engineering, 10(3), 123-141. https://link.springer.com/article/10.1016/S1644-9665(12)60141-1
• Zhang, H., Gu, C. L., Gu, L. W. & Zhang, Y. (2011). The Evaluation of Tourism Destination Competitiveness by TOPSIS & Information Entropy–A case in the Yangtze River Delta of China, Tourism Management, 443-451. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2010.02.007
• Zuhal, M. (2023), Kadın İstihdamı ve Sektörel Büyüme Arasındaki İlişki: E-7 Ülkelerinde Erkek İstihdamı ile Karşılaştırmalı Bir Analiz, Yönetim Bilimleri Dergisi, 21(48), 353-384. https://doi.org/10.35408/comuybd.1241310