Türk Kamu Yönetiminde Görev Yemini ve Dönüşümü

Öz

Görev yemini, kamu görevlilerinin işe başlamadan önce belirli değerler ve kutsiyet atfedilen kavramlar üzerine verdikleri sözlerdir. Bu çalışma, Türk kamu yönetiminde görev yemini kurumunun tarihsel kökenlerini, anayasal evrimini ve dönüşümünü incelemektedir. Çalışmada tarihsel açıdan 1876, 1924, 1961 ve 1982 Anayasalarındaki yemin düzenlemeleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Görev yemini kavramının Türk kamu yönetimi bağlamında ortaya çıkışı ve süreç içerisindeki değişimi analiz edilmiştir. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte yemin, yönetsel sadakatten hukuki bağlılığa dönüşmüş; anayasal düzenlemeler aracılığıyla hukuki bir norm haline gelmiştir. Kamu görevlilerinin, ettikleri yemin metinlerinin süreç içerisinde dini ve ulvi kutsallardan, dünyevi kutsallara doğru evrildiği tespit edilmiştir. Dünyayı aşkın bir anlamı olan görev yemininin asli unsurlarından koparılması onu etkisiz bir araç haline getirmiştir. Nitekim elde edilen bulgular, yeminin yalnızca sembolik bir ritüel değil, aynı zamanda kamu görevlilerinin vicdani ve ahlaki ilkelere bağlılığını pekiştiren bir yönetim aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, yemin kurumunun Türk kamu yönetiminde aslına uygun olarak yeniden tanımlanması gerektiği ileri sürülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yemin
• Görev yemini
• Ant.

Oath of Office and Transformation in Turkish Public Administration

Öz

The oath of office is a pledge made by public officials before taking up their duties, based on certain values and concepts considered sacred. This study examines the historical origins, constitutional evolution, and transformation of the institution of the oath of office in Turkish public administration. The study comparatively examines the oath provisions in the 1876, 1924, 1961, and 1982 Constitutions from a historical perspective. It analyses the emergence of the concept of the oath of office within the context of Turkish public administration and its evolution over time. In the process spanning from the Ottoman Empire to the Republic, the oath has transformed from administrative loyalty to legal commitment; it has become a legal norm through constitutional regulations. It has been determined that the texts of the oaths taken by public officials have evolved from religious and sublime sanctities to worldly sanctities over time. The separation of the oath of office, which has a transcendent meaning, from its essential elements has rendered it an ineffective tool. Indeed, the findings reveal that the oath is not merely a symbolic ritual but also an administrative tool that reinforces public officials' commitment to moral and ethical principles. Consequently, it is argued that the institution of the oath must be redefined in accordance with its original purpose within Turkish public administration.

Anahtar Kelimeler

• Oath
• Oath of office
• Swear.

Kaynakça

1. 1222 Sayılı Kanun. (1928, 10 Nisan). Erişim adresi: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/onceki-anayasalar/1924-anayasasi/
2. 1924 tarih ve 491 sayılı Teşkilâtı Esasiye Kanununun bâzı hükümlerinin kaldırılması ve bâzı hükümlerinin değiştirilmesi hakkında geçici Kanun. (1960, 12 Haziran). Resmi Gazete (Sayı: 10525). Erişim adresi: https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/kanunlar_kararlar/kanuntbmmc043/kanunmbkc043/kanunmbkc04300001.pdf
3. 1961 Anayasası. (1961, 9 Temmuz). Erişim adresi: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/onceki-anayasalar/1961-anayasasi/
4. 1982 Anayasası. (1982, 18 Ekim). Erişim adresi: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa/
5. 4695 Sayılı Kanun. (1945, 10 Ocak). Erişim adresi: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/onceki-anayasalar/1924-anayasasi/
6. Anadolu Ajansı, (2024, 11 Temmuz). Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ingilterede-milletvekilleri-dini-inanclari-ve-dillerine-gore-yemin-ederek-goreve-basladi/3272645
7. Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkinda Kanun. (2011, 30 Mart). Resmi Gazete (Sayı: 27894). Erişim adresi: https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6216&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
8. Avşar, B. Z. (2012). Biattan yemine kamusal sorumluluk üstlenenlerin ve temsilcilerinin and içmesi. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi, (10), 15-61.

9. Alan H. S. ve Baylis A. J. (2013). Oath and State in Ancient Greece. Baylis, A. J. Oaths and interstate relations s. (147-320). De Gruyter.
10. Asli Devlet Memurluğuna Atananların Yemin Merasimi Yönetmeliği. (1982, 30 Kasım). Resmi Gazete (Sayı: 17884). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=85483&MevzuatTur=3&MevzuatTertip=5
11. Bordreuil, P. (2015). Tarihin başlangıçları: eski yakındoğu kültür ve uygarlıkları, Çev. Levent Başaran. Alfa Basım Yayın.
12. Bowman, J. S. & West, J. P. (2020). Pointless or powerful: The case for oaths of office. Administration & Society, 52(8), 1147-1169.
13. Bowman, J. S. & West, J. P. (2021). “Oaths of office in American States: Problems and prospects”. Public Personnel Management, 50(1), 109-132.
14. Boynukalın, E. (2013). Yemin. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 43, 417-420.
15. Carlsson, F., Kataria, M., Krupnick, A., Lampi, E., Löfgren, Å., Qin, P. & Sterner, T. (2013). The truth, the whole truth, and nothing but the truth—A multiple country test of an oath script. Journal of Economic Behavior & Organization, 89, 105-121.
16. Cenan, E. (2023). Osmanlı-Türk anayasacılığının ilk anayasası: 1876 Tarihli Kanun-i Esasi. Adalet Dergisi, (71), 565-604.
17. De-Magistris, T., Ben Youssef, K., & Akaichi, F. (2016). Testing the effectiveness of the oath script in reducing the hypothetical bias in the Contingent Valuation Method. 378-384.
18. Durmuş, İ. (2009). Türk kültür çevresinde ant. Millî Folklor, 84, 97-106.
19. Erkan, Y., & Kartal, N. (2024). Görev yemini: mahiyeti, amaci, önemi. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(2), 988-1015.
20. Halıcı, Ş. (2007). İstanbul Hükümeti’nin Milli Mücadeleye Karşı Yeni Bir Taktiği: Sadâkatnâmeler. Atatürk Yolu Dergisi, 10(40), 625-642.
21. İlgili, Ö., Şahinoğlu, S., Aciduman, A., Tuzcu, K., & Şehriyar, Ş. E. M. S. (2016). İslam Dünyasinda Hekim Andı Uygulamasi ve Hipokrat Andı’nın İzleri (İslam Dünyasinda Hekim Andi). Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 6(3), 137-149.
22. İnan, A. (2017). Eski Türklerde ve folklorda «ant». Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 6(4), 279-290.
23. Kânûn-ı Esâsî, (1876). Erişim Adresi: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/onceki-anayasalar/1876
24. Karataş, H. (2024). Osmanlıdan Cumhuriyet’e Geçiş Dönemi Kavramları. İktidar, Siyaset ve Ritüel: Türk Devlet Yönetme Geleneğinde İktidar Ritüellerinden İktidar Törenlerine Yemin (s. 129-177) Doğu Kütüphanesi.
25. Mazar, N. & Ariely, D. (2006). Dishonesty in everyday life and its policy implications. Journal of public policy & Marketing, 25(1), 117-126.
26. Naskali, E. G. (2013). Devlette yemin: Yemin kitabı. Öztürk, N. (2013). 15. Yüzyıl Osmanlı kroniklerinde and/yemin kayıtları (s.1-15). Kitabevi Yayınları.
27. Naskali, E. G. (2013). Devlette yemin: Yemin kitabı. Ünal, O. (2013). Ant kelimesinin kökeni üzerine (s.225-233). Kitabevi Yayınları.
28. Naskali, E. G. (2013). Devlette yemin: Yemin kitabı. Yarcı, G. (2013). Osmanlıda yemin ve tahlif (s.17-72). Kitabevi Yayınları.
29. Özsemerci, K. (2003). Türk kamu yönetiminde yolsuzluklar, nedenleri, zararları ve çözüm önerileri. TC Sayıştay Araştırma, İnceleme, Çeviri Dizisi, 27.
30. Özsoy, S., & Dönmez, R. (2017). Hemşirelik Mesleğinin ilk etik kodları: Geçmişten günümüze Hemşirelik Andı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 33(1), 111-122.
31. Özyurt, H. (2023). Eski Mezopotamya'da yemin uygulamaları (Başlangıçtan Perslere kadar) (Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
32. Rutgers, M. R. (2010). The oath of office as public value guardian. The American Review of Public Administration, 40(4), 428-444.
33. Rutgers, M. R. (2013). Will the phoenix fly again? Reflections on the efficacy of oaths as a means to secure honesty. Review of Social Economy, 71(2), 249-276.
34. Rutgers, M. R. (2015). A history of the oath of office in the Netherlands. The European publicservant: A shared identity, 53-71.
35. Sancaktar, F. M. (2020). Son Osmanlı Meclis-i Ayan'ında Damat Ferit Paşa taraftarlarının faaliyeti ve Anadolu Hareketine etkisi. Recent Period Turkish Studies, (9), 129-170.
36. Sarıcaoğlu, M. E. (2015). Osmanlı Devleti’nde giyâbî yargılama ve davalıya yemin teklifi. Electronic Turkish Studies, 10(1). 683-692
37. Sarıyıldız, G. (2002). Tanzimat ve Osmanlı bürokrasisinde yemin müessesesi. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, 1, 251-268.
38. Sevinç, B. (2013). Yiğit ve Silahlı Adam Diyalektiğinde Kılıç İmgesi. Turkish Studies İnternational Periodical For The Languages, Literature, and History of Turkish or Turkic, 8(6), 619-639.
39. Steen, T. P. & Rutgers, M. R. (2011). The double-edged sword: Public service motivation, the oath of office and the backlash of an instrumental approach. Public management review, 13(3), 343-361.
40. Süel, A. (1990). Hitit Kaynaklarında Direktif (Enstrüksiyon) Metinleri. Erdem, 6(16), 265-272.
41. Sümen, A., (2017), Florence Nightingale yemini ile uluslararası hemşirelik andı’nın karşılaştırılması ve etik ilkeler açısından değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri J Med Ethics, 25(2), 43-58.
42. Şahin, H. A. (2012). Kültepe Metinlerine Göre Eski Anadolu ve Asur’da Yemin’in Anlamı. History Studies, 4, 413-422.
43. Tanör, B. (2006). Osmanlı-Türk anayasal gelişmeleri. Yapı Kredi Yayınları.
44. Teşkilâtı Esasiye Kanunu. (1924). Erişim Adresi: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/onceki-anayasalar/1924-anayasasi/
45. The Encyclopedia of Religion and Ethics (1917). “Oath”, 9, 430-438.
46. Tunalı, Y. T. (2021). Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Türk Siyasi Hayatında Yeminler. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, (40), 169-211.
47. Türkmen, A. (2015). Türk özel hukuk yargı sisteminde yemin müessesesi. International Journal of Legal Progress, 1(2), 107-132.
48. Uluslararası Şeffaflık Derneği, (2025, 12 Şubat). Erişim adresi: https://www.transparency.org/en/cpi/2025
49. Yıldırım, N. (2019). Bağlılılık emri/yemini metinlerine Yeni Asur Kralı Asarhaddon döneminden örnekler. Tarih Araştırmaları Dergisi, 38(66), 67-86.
50. Yurtseven, Y., & Çevik, N. (2020). İslam Muhakeme Hukuku ve Klasik Dönem Osmanlı Uygulamasında Yemin Müessesesi. Antalya Bilim University Law Review, 8(15), 71-86.