Araştırma Makalesi

Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi

Cilt: 10 Sayı: 3 27 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi

Öz

Literatürde parasal ikame kavramı, ekonomik birimlerin portföy tercihlerinde yerli para yerine alternatif değer saklama ya da mübadele araçlarını tercih etmeleri şeklinde tanımlanmakta ve çoğunlukla enflasyon, finansal istikrarsızlık ile güven faktörleriyle ilişkilendirilmektedir. Dijitalleşme süreciyle birlikte ortaya çıkan kripto varlıklar ise bu geleneksel çerçeveye yeni bir boyut ekleyerek, parasal ikamenin yalnızca yabancı para birimleriyle sınırlı kalmayan bir olguya dönüşmesine neden olmuştur. Bu çalışma, Bitcoin ile geleneksel para arzı arasındaki ilişkinin niteliğini inceleyerek kripto varlıkların parasal ikame potansiyelini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda Bitcoin, ABD M2 para arzı ve küresel risk algısını temsil eden VIX endeksi arasındaki dinamik ilişkiler 2015M05–2025M12 dönemine ait aylık veriler kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada değişkenlerin durağanlık özellikleri ADF ve KPSS birim kök testleriyle incelenmiş, ardından Toda–Yamamoto yaklaşımı doğrultusunda düzey değerlerle genişletilmiş VAR modeli tahmin edilmiştir. Modelden elde edilen etki-tepki fonksiyonları, kümülatif etki-tepki fonksiyonları ve varyans ayrıştırması sonuçları değişkenler arasındaki dinamik aktarım mekanizmasını değerlendirmek amacıyla kullanılmıştır. Bulgular, Bitcoin’in kendi içsel şoklarından güçlü biçimde etkilendiğini, küresel risk algısındaki artışların Bitcoin üzerinde negatif etkiler oluşturduğunu ve M2 para arzındaki değişimlerin Bitcoin üzerindeki etkisinin zaman içerisinde artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Genel olarak sonuçlar, Bitcoin’in geleneksel para arzına karşı güçlü bir parasal ikame aracı olmaktan ziyade, risk algısı, likidite koşulları ve piyasa içi dinamikler tarafından şekillenen finansal bir varlık niteliği taşıdığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bank for International Settlements (2020). Central bank digital currencies: Foundational principles and core features.BIS Report, No. 1.
  2. Baş, T.;Özaydın, O.; Dura, Y. (2023). Does Bitcoin affect term deposits? Evidence from MINT countries. Economics, 17(1), 20220056. https://doi.org/10.1515/econ-2022-0056
  3. Baur, D. G.; Hong, K.; Lee, A. D. (2018). Bitcoin: Medium of exchange or speculative asset? Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 54, 177–189.
  4. Baur, D.G.; Dimpfl, T. (2021). The volatility of Bitcoin and its role as a medium of exchange and a store of value. Empirical Economics, 61, 2663–2683. https://doi.org/10.1007/s00181-020-01990-5
  5. Bernanke, B. S. (1986). Alternative explanations of the money-income correlation. Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 25, 49–99.
  6. Bernanke, B. S. (2005). The global saving glut and the U.S. current account deficit. Sandridge Lecture, Virginia Association of Economists.
  7. Blau, B. M.; Griffith, T. G.; Whitby, R. J. (2021). Inflation and Bitcoin: A descriptive time-series analysis. Economics Letters, 203, 109848. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2021.109848
  8. Bouri, E.; Molnár, P.; Azzi, G.; Roubaud, D.; Hagfors, L. I. (2017). On the hedge and safe haven properties of Bitcoin. Finance Research Letters, 24, 196–201.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Makroekonomik Teori, Makro İktisat (Diğer), İktisat Teorisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

12 Mart 2026

Kabul Tarihi

6 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yurttagüler, İ., & Kutlu Horvath, S. (2026). Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi. Politik Ekonomik Kuram, 10(3), 1253-1274. https://doi.org/10.30586/pek.1908715
AMA
1.Yurttagüler İ, Kutlu Horvath S. Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi. PEK. 2026;10(3):1253-1274. doi:10.30586/pek.1908715
Chicago
Yurttagüler, İpek, ve Sinem Kutlu Horvath. 2026. “Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi”. Politik Ekonomik Kuram 10 (3): 1253-74. https://doi.org/10.30586/pek.1908715.
EndNote
Yurttagüler İ, Kutlu Horvath S (01 Eylül 2026) Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi. Politik Ekonomik Kuram 10 3 1253–1274.
IEEE
[1]İ. Yurttagüler ve S. Kutlu Horvath, “Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi”, PEK, c. 10, sy 3, ss. 1253–1274, Eyl. 2026, doi: 10.30586/pek.1908715.
ISNAD
Yurttagüler, İpek - Kutlu Horvath, Sinem. “Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi”. Politik Ekonomik Kuram 10/3 (01 Eylül 2026): 1253-1274. https://doi.org/10.30586/pek.1908715.
JAMA
1.Yurttagüler İ, Kutlu Horvath S. Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi. PEK. 2026;10:1253–1274.
MLA
Yurttagüler, İpek, ve Sinem Kutlu Horvath. “Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi”. Politik Ekonomik Kuram, c. 10, sy 3, Eylül 2026, ss. 1253-74, doi:10.30586/pek.1908715.
Vancouver
1.İpek Yurttagüler, Sinem Kutlu Horvath. Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine Bir Analizi. PEK. 01 Eylül 2026;10(3):1253-74. doi:10.30586/pek.1908715

Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.