Öfke, Neşe ve Ötesi: Saraçhane Protestolarında Karnavalesk Dönüşüm ve Duygu Yönetimi

Öz

Bu çalışma 19 Mart 2025 tarihinde başlayan Saraçhane Mitingleri odağında Türkiye’deki muhalif siyasetin ve toplumsal hareketlerin duygusal repertuarındaki dönüşümü incelemektedir. Psiko-politik bir yaklaşım benimseyen makale, toplumsal muhalefetin duygusal durumunu ele alarak muhalefet partilerinin sokak siyasetiyle kurduğu ilişkinin evrimini stratejik tercihler üzerinden tartışmaktadır. Araştırma protestoların adaletsizliğin tetiklediği bir “ahlaki şok” ile başlayarak, “karnavalesk” bir neşeye evrilen ve nihayetinde rutinleşmiş bir siyasi performansa dönüşen sürecini analiz etmektedir. Nitel ve yorumlayıcı bir metodoloji kullanan çalışma öfke ve büyük coşku gibi majör duyguların temsil odaklı siyaset ile imaj odaklı siyasal performanslar içerisinde sönümlenme riski taşıdığını savunmaktadır. Buna karşılık güvencesizlik ve geleceksizlik gibi minör duyguların toplumsal muhalefet için daha dirençli ve kurucu bir temel sunduğu öne sürülmektedir. Makale liderler düzeyindeki ittifakların ötesinde ortak bir ‘yaralanmışlık’ hissi etrafında tabanda kendiliğinden gelişen duygusal ittifakların demokratik dönüşüm potansiyeline odaklanmaktadır. Negatif duyguların patolojik olmaktan çıkarılmasının ve melankoli halinden sıyrılmanın muhalif öznelerin yeni yapılar geliştirerek toplumu yeniden inşa etmesine imkân tanıyabileceği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Duygu Siyaseti
• Saraçhane Mitingleri
• CHP
• Toplumsal Muhalefet
• Kitle Mobilizasyonu

Anger, Joy and Beyond: Carnivalesque Transformation and Affective Management in the Saraçhane Protests

Öz

This study examines the transformation in the emotional repertoire of Turkey’s opposition politics and social movements, focusing on the Saraçhane Rallies that began on March 19, 2025. Adopting a psycho-political approach, the article addresses the emotional state of social opposition and discusses the evolution of the relationship between opposition parties and street politics through the lens of strategic choices. The research analyses the process by which protests, triggered by a “moral shock” stemming from injustice, evolve into a “carnivalesque” joy and ultimately transform into a routinized political performance. Employing a qualitative and interpretive methodology, the study argues that major emotions such as anger and intense euphoria carry the risk of being dissipated within representation-oriented politics and image-focused political performances. Conversely, it posits that minor emotions like insecurity and a sense of hopelessness offer a more resilient and foundational basis for social opposition. The article focuses on the democratic transformation potential of spontaneous emotional alliances emerging at the grassroots level around a shared sense of “woundedness,” beyond alliances at the leadership level. It emphasizes that freeing negative emotions from their pathological nature and moving beyond a state of melancholy could enable oppositional subjects to develop new structures and rebuild society.

Anahtar Kelimeler

• Affective Politics
• the Saraçhane Protests
• CHP
• Social Opposition
• Mass Mobilization

Kaynakça

1. Ahmed, S. (2019). Duyguların kültürel politikası. (S. Komut, Trans.; 3rd ed.). Sel Yayıncılık.
2. Althusser, L. (2015). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları. (A. Tümertekin, Trans.; 2nd ed.). İthaki Yayınları.
3. Alexander, J. C., Giesen, B., & Mast, J. L. (Eds.). (2006). Social performance: symbolic action, Cultural Pragmatics, and Ritua. Cambridge University Press.
4. Ayata, B., & Harders, C. (2024). Meydan anları. In J. Slaby, & C. v. Scheve (Eds), Duygulanım toplumları: anahtar kavramlar, (A. Bora, Trans.; pp.311-321). İletişim Yayınları.
5. Bakhtin, M. (2001). Karnavaldan romana. (C. Soydemir, Trans.) Ayrıntı Yayınları.
6. Barbalet, J. (2002). Introduction: why emotions are crucial. In J. Barbalet, Emotions and Sociology (1-9). Oxford: Blackwell Publishing.
7. Başsoy, A. İ. (2020). Seveceksen radikal sev: CHP neden kazandı? AKP neden kaybetti?. Ayrıntı Yayınları
8. Benford, R. D., & Snow, D. A. (2000). Framing processes and social movements: an overview and assessment. Annual Review of Sociology (26), 611-639.

9. Benjamin, W. (1994). Left-wing melancholy. A. Kaes, M. Jay, & E. Dimendberg, In The Weimar Republic sourcebook (p. 305). University of California Press.
10. Berger, J. (2010). Görme biçimleri. (Y. Salman, Trans.; 16th ed.). Metis Yayınları.
11. Berlant, L. (2000). The subject of true feeling: pain, privacy and politics. In S. Ahmed, J. Kilby, C. Lury, M. McNeil, M. Mcneil, & B. Skeggs (Eds), Transformations thinking through feminism (p. 33-47). Routledge.
12. Berlant, L. (2022). Zalim iyimserlik. (M. Ç. Atmaca, Trans.). Minotor Kitap.
13. Bora, A. (2020). Sonuç: liderlerin aynasında kitle olmak. H. Çevik, & H. Yeşildal, In Karizma ve lider kültü (pp. 165-169). Ankara: Nika Yayınevi.
14. Brown, W. (1999). Resisting left melancholy. boundary 2, 26(3), Duke University Press, 19-27.
15. Brown, W. (2021). Neoliberalizmin harabelerinde: Batı’da antidemokratik siyasetin yükselişi. (E. Bora, Trans.). Metis Yayınları.
16. Butler, J. (2014). Bela bedenler. (C. Çakırlar, Z. Talay, Trans.). Pinhan Yayıncılık.
17. Cvetkovich, A. (2021). Depresyon: toplumsal bir his. (Z. Ertan, Trans.). Sel Yayıncılık.
18. Çevik, H. (2020). Tayyip Erdoğan örneğinde karizmatik liderlik ve kitle ilişkisi üzerine bir analiz. H. Çevik, & H. Yeşildal, In Karizma ve lider kültü (pp. 59-84). Nika Yayınevi.
19. Debord, G. (1996). Gösteri toplumu ve yorumlar. (A. Ekmekçi, O. Taşkent, Trans.). Ayrıntı Yayınları.
20. Dundar, C. (2017, June 17). The Turkish Gandhi’s long March, The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/news/democracy-post/wp/2017/06/21/the-turkish-gandhis-long-march/ (Accessed: 15.03.2026)
21. Fassin, E. (2018). Popülizm: büyük hınç. (G. Kırnalı, İ. Kocael, Trans.). Heretik.
22. Flam, H. (2005). Emotions’ map: a research agenda. H. F. King, In Emotions and Social (pp. 19-40). Routledge.
23. Freud, S. (2025). Ego ve id. (E. Aslan, Trans.). Zeplin Yayınları
24. Goffman, E. (2009). Günlük aşamada benliğin sunumu. (B. Cezar, Trans.). Metis Yayınları.
25. Gülçiçek, D. (2025). Duygulanım. In E. Erdoğan ve D. Gülçiçek (Eds) Feminist teori ile düşünmek: kavramlar ve tartışmalar (pp.231-250). İletişim Yayınları.
26. Heaney, J. (2013). Emotions and nationalism: a reappraisal. N. Demertzis, in Emotions in politics: the affect dimension in political tension (pp. 243-263). Palgrave Macmillan.
27. İlim, F. (2016). Bahtin: diyaloji, karnaval ve politika. Ayrıntı Yayınları.
28. Jasper, J. M. (2014). Protesto. (A. Önal, Trans.). Ayrıntı Yayınları.
29. Losurdo, P. (2019). Pasif direniş. (E. Ataseven, Trans.). Ayrıntı Yayınları
30. Löwenthal, L., & Guterman, N. (2019). Prophets of deceit: a study of the techniques of the American agitator. Harper & Brothers.
31. Moffitt, B. (2020). Popülizmin küresel yükselişi: performans, siyasi üslup ve temsil. (O. Özgür, Trans.). İletişim Yayınları.
32. Mutlu, E. (2016). Popüler kültürü eleştirmek. Doğu Batı Düşünce Dergisi, 11-44.
33. Ngai, S. (2005). Ugly feelings. Harvard University Press.
34. Ost, D. (2004). Politics as the mobilization of anger: emotions in movements and in power. European Journal of Social Theory 7(2), 229-244.
35. Özel, Ö. (2025). 15 Nisan 2025 tarihli CHP Grup Toplantısı, https://chp.org.tr/haberler/chp-lideri-ozgur-ozel-emekliye-yok-dedikleri-paranin-17-katini-mamoglu-korkusuyla-yaktilar (Accessed: 15.03.2026).
36. Rahte, E. Ç. (2014). "Popüler Kültürü Eleştirmek Üzerine": Oskay, Oktay ve Mutlu. In B. Kejanlıoğlu, E. Ç. Rahte, O. T. Taş, & M. Yergebekov (Eds), İletişim, Anlam, Arayış: Erol Mutlu'ya Armağan (pp. 252-276). Ütopya Yayınevi.
37. Slaby, J., & Scheve, C. v. (2024). Duygulanım toplumları-anahtar kavramları. (A. Bora, Trans.). İletişim Yayınları.
38. Stam, R. (1992). Subversive pleasures: Bakhtin, cultural criticism, and film. The Johns Hopkins University Press.
39. Tokdoğan, N. (2018). Yeni Osmanlıcılık: hınç, nostalji, narsizm. (2nd ed.). İletişim Yayınları.
40. Troost, D. v., Stekelenburg, J. v., & Klandermans, B. (2013). Emotions of protest. In N. Demertzis, (Ed), Emotions in politics: the affect dimension in political tension (pp. 186-203). Palgrave Macmillan.
41. Turner, V. (2018). Ritüeller: yapı ve anti-yapı. (N. Küçük, Trans.). İthaki Yayınları.
42. Twitter (2021, Kasım 13). https://x.com/kilicdarogluk/status/1459455266831937536 (Accessed: 15.03.2026).
43. Yılmaz, Z. (2025). Sağın kasveti: otoriter liderler ve çalınan isyan. İletişim Yayınları.
44. Weber, Max (1978) Economy and society, ed. Guenther Roth and Claus Wittich. University of California Press.
45. YouTube. (2025, Mart 25). Özgür Özel'den Saraçhane'deki polis müdahalelerine karşı iktidara flaş sözler!: https://www.youtube.com/watch?v=-hrcykWXFAQ (Accessed: 13.03.2026).