Global Tax Competition and the Impact of Tax Havens on Tax Revenues

Öz

This study examines the effects of increasing international capital mobility—driven by globalization and advancements in information and communication technologies—on tax competition. Tax policies, a fundamental element of state sovereignty, are now shaped not only by domestic dynamics but also through interaction with the practices of other countries. Increasing competition among countries in the taxation of highly mobile factors of production, such as capital, aims to attract direct and indirect investment. This study examines tax havens as a key element of this competitive environment. Thanks to low or zero tax rates, limited transparency, and weak regulatory frameworks, these regions are heavily utilized by multinational corporations and high-income individuals. The central issue addressed in this study is the tax base erosion caused by tax havens, which shifts the tax burden from mobile capital to labor—which has limited mobility—and creates asymmetric fiscal vulnerability in developing countries.

Anahtar Kelimeler

• Tax Havens
• Tax Policy
• Tax Competition
• Tax Loss

Küresel Vergi Rekabeti ve Vergi Cennetleri Üzerine Değerlendirmeler

Öz

Çalışma, küreselleşme ve bilgi-iletişim teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte artan uluslararası sermaye hareketliliğinin vergi rekabeti üzerindeki etkilerini incelemektedir. Devlet egemenliğinin temel unsurlarından biri olan vergi politikaları, artık yalnızca ulusal dinamiklerle değil, diğer ülkelerin uygulamalarıyla karşılıklı etkileşim içinde şekillenmektedir. Sermaye gibi yüksek hareket kabiliyetine sahip üretim faktörlerinin vergilendirilmesinde ülkeler arasında artan rekabet, doğrudan ve dolaylı yatırımları çekme amacı taşımaktadır. Çalışmada, bu rekabet ortamının önemli bir unsuru olarak vergi cennetleri ele alınmaktadır. Düşük ya da sıfır vergi oranları, sınırlı şeffaflık ve zayıf düzenleyici çerçeveleri sayesinde bu bölgeler, çok uluslu şirketler ve yüksek gelirli bireyler tarafından yoğun biçimde kullanılmaktadır. Çalışmanın temel sorunsalı; vergi cennetlerinin yarattığı matrah erozyonunun vergi yükünü hareketli sermayeden hareket kabiliyetleri sınırlı olan emeğe kaydırması ve gelişmekte olan ülkelerde yarattığı asimetrik mali kırılganlıktır. Seçilmiş OECD ülkeleri ve Türkiye verileri, kurumlar vergisi oranlarındaki belirgin düşüşe tezat olarak gelir vergisi oranlarının korunmasının vergi yükünü emek aleyhine dönüştürdüğünü doğrulamaktadır. Ayrıca Türkiye analizi, vergileme kapasitesi sınırlı ekonomilerin bu kayıplar karşısında daha yüksek bir riske maruz kaldığını göstermektedir. Bu doğrultuda çalışma, vergi cennetleriyle mücadelenin yalnızca oran indirimleriyle değil; uluslararası otomatik bilgi değişimi, şeffaflık ve iki aşamalı vergileme gibi bağlayıcı mekanizmalarla mümkün olabileceğini savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Vergi Cennetleri
• Vergi Politikası
• Vergi Rekabeti
• Vergi Kaybı
• Vergi Kaçakçılığı.

Kaynakça

1. Akdoğan, A. (2019). Kamu Maliyesi. 19. Baskı, Gazi Kitabevi: Ankara.
2. Aktan, C.C.; Vural, İ. Y. (2012). Globalleşme ve Mali Politikasında Değişim. Yeni Maliye Değişim Çağında Kamu Maliyesi: Yeni Trendler, Yeni Paradigmalar, Yeni Öğretiler, Yeni Perspektifler, C.C. Aktan, A. Kesik, D. Dileyici (Ed.), Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı: Ankara, ss. 249-272. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/09/Yeni-Maliye-02-03-2012-e2.pdf
3. Alstadsaeter, A.; Godar, S.; Nicolaides, P.; Zucman, G. (2024). Global Tax Evasion Report 2024. Reports 004, EU Tax Observatory.
4. Biberoğlu, Ö.; Buhur, S. (2025). Vergi Cennetlerindeki Vergi Kayıp ve Kaçakların Vergi Gelirleri Üzerindeki Etkisinin Uluslararası Boyutları İle İncelenmesi. Yönetim ve Ekonomi, 32(3), 561-584.
5. Birinci, N. (2018). Vergi Cennetlerinin Global Düzeyde Neden Olduğu Vergi Kayıp ve Kaçağının Boyutu. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(24), 69-91.
6. Cobham, A.; Jansky, P. (2018). Global Distribution Of Revenue Loss From Corporate Tax Avoidance: Re-Estimation And Country Results. Journal of International Development, 30(2), 206-232. https://doi.org/10.1002%2Fjid.3348
7. Cobham, A.; Jansky, P. (2017). Global Distribution of Revenue loss From Tax Avoidance: Re-Estimation And Country Results. WIDER Working, 55. https://doi.org/10.35188/UNU-WIDER/2017/279-3
8. Çamurcu, Z.N. (2017). Vergi Cennetleri İle Mücadele Aracı Olarak Şeffaflık: OECD- BEPS 5 Numaralı Eylem Planı (2015 Nihai Raporu) Temelinde Bir Çalışma. International Journal of Public Finance, 2(2), 226-244.

9. Çak, M. (2008). Uluslararası Vergi Rekabeti Transfer Fiyatlaması ve Vergilendirme. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı: Ankara. Erişim adresi: https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/09/kitap-2008-385.pdf
10. Davies, R.B.; Lopez-Forero, M.; Michallet, B.; Scheuerer, J. (2026). Hidden Profits, Lost Jobs? Tax Havens And Employment Decisions. UCD Centre for Economic Research Working Paper Series 2026, University College Dublin.
11. Demirci, Z. (2018). Uluslararası Vergi Anlaşmaları Kapsamında Kurumlar Vergisi Sorunsalının Değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32, 379-393.
12. Devereux, M. P., Lockwood, B., Redoano, M. (2008). Do countries compete over corporate tax rates? Journal of Public Economics, 92(5–6), 1210–1235.
13. Dharmapala, D. (2014). What Do We Know About Base Erosion And Profit Shifting? A Review Of The Empirical Literature. Fiscal Studies, 35(4), 421-448. https://doi.org/10.1111/j.1475-5890.2014.12037.x
14. Doğan, A.; Kabayel, M. (2016). Küresel Vergi Rekabeti ve Vergi Cennetleri Üzerine Değerlendirmeler. Liberal Düşünce Dergisi, 81, 75-98. https://izlik.org/JA83HL46DX
15. Ekinci, F. (2007). 5520 Sayılı Yeni Kurumlar Vergisi Kanununda Vergi Güvenlik Müesseselerine İlişkin Yeni Düzenlemeler. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17, 288-298.
16. EU Tax Observatory (2022). EU Tax Observatory Working Paper (updated 2022). Atlas of the Offshore World. https://atlas-offshore-world.org
17. Faye, S.; Godar, S.; Moura, C.; Zucman, G. (2025). Global offshore wealth, 2001–2023. EU Tax Observatory Working Paper No. 41, 38(3), 3-28. https://gabriel-zucman.eu/files/FGMZ2025.pdf
18. Gelir İdaresi Başkanlığı. (2020). Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı hakkında genel tebliğ (Seri No: 4). Resmî Gazete (Sayı: 31232). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/09/20200901-6.htm
19. Giray, F. (2005). Küreselleşme Sürecinde Vergi Rekabeti ve Boyutları. Akdeniz İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9, 93-122.
20. Heper, F.; Hoşyumruk, Ş. (2002). Vergi cennetleri ile ilgili çalışmalarda son durum–1. Yaklaşım Dergisi, (116), 38–43.
21. Kurt, S.; Bozdoğan, D. (2023). Vergi cennetlerinin uluslararası vergi rekabetine olumsuz etkileri. Stratejik Yönetim Araştırmaları Dergisi, Journal of Strategic Management Research, 6(1), ss. 78-93. https://doi.org/10.54993/syad.1242843
22. KPMG (2024). Corporate tax rates table. KPMG International. Erişim adresi: https://home.kpmg/xx/en/home/services/tax/tax-tools-and-resources/tax-rates-online.html
23. Luong, H.P.; Jones, C.; Temouri, Y. (2025). Cluster internationalization to tax havens by multinational enterprises: An exploration of imitative behaviour. Journal of World Business, 60(4), 101630. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.jwb.2025.101630.
24. Mitchell, D. J. (2009). Prospects for Tax Competition in 2009. Center for Freedom and Prosperity Foundation: Washington, D.C. Erişim adresi: https://freedomandprosperity.org/2009/publications/prospects-for-tax-competition-in-2009/
25. Mongrain, S.; Oh, D.; Van Ypersele, T. (2023). Tax competition in the presence of profit shifting. Journal of Public Economics, 224, 104940. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2023.104940
26. OECD (2000). Towards Global Tax Co-operation, Progress in Identifying and Eliminating Harmful Tax Practices. Erişim adresi: http://www.oecd.org/tax/harmful/2090192.pdf
27. OECD (2009). Countering OffShore Tax Evasion. Erişim adresi: https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2002/05/agreement-on-exchange-of-information-in-tax-matters_g1gh2b36/9789264034853-en.pdf
28. OECD. (2013). Addressing base erosion and profit shifting. OECD Publishing. Erişim adresi: https://doi.org/10.1787/9789264192744-en
29. OECD (2015). Explanatory statement: OECD/G20 Base Erosion and Profit Shifting Project. OECD Publishing. Erişim adresi: https://doi.org/10.1787/9789264263437-en
30. OECD (2016). Countering Harmful Tax Practices More Effectively, Taking into Account Transparency and Substance, Action 5 - 2015 Final Report.
31. OECD Publishing. Erişim adresi: https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2017/12/harmful-tax-practices-peer-review-reports-on-the-exchange-of-information-on-tax-rulings_g1g8488a/9789264285675-en.pdf
32. Oxfam (2016). The Hidden Billions: How Tax Havens Impact Lives At Home And Abroad. Oxfam Research Reports. Erişim adresi: https://www.oxfam.org.au/wp-content/uploads/2016/06/oxf003-tax-havens-report-fa2web.pdf
33. OECD (2021). Statement on a Two-Pillar Solution to Address the Tax Challenges Arising from the Digitalisation of the Economy. OECD/G20 Inclusive Framework on BEPS. Erişim adresi: https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/topics/policy-issues/beps/statement-on-a-two-pillar-solution-to-address-the-tax-challenges-arising-from-the-digitalisation-of-the-economy-october-2021.pdf
34. OECD (2021). Tax challenges arising from the digitalisation of the economy – Global anti-base erosion model rules (Pillar Two). OECD Publishing. Erişim adresi: https://doi.org/10.1787/782bac33-en
35. OECD (2023). Harmful Tax Practices-Peer Review Results. Organisation For Economic Co-Operation and Development (OECD). Erişim adresi: https://www.oecd.org/tax/harmful-tax-practices-review-2023.htm
36. OECD (2024). Data Explorer platform status, Personal income tax (PIT). Erişim adresi: https://dataexplorer.oecd.org/?lc=en&tm=income%20tax%20&pg=0&snb=313
37. OECD (2025). Corporate tax statistics 2025: Statutory corporate income tax rates. OECD Publishing. Erişim adresi: https://doi.org/10.1787/6a915941-en
38. OECD. (2025). Personal income tax (PIT) – top statutory and marginal tax rate [Data set]. OECD Data Explorer. Erişim adresi: https://data-explorer.oecd.org/
39. OECD (2026). Statutory corporate income tax rate. Erişim adresi: https://www.oecd.org/tax/tax-policy/tax-database/
40. Öztürk, S.; Ülger, Ö. (2016). Vergi Cennetlerinin Küresel Finansal Kriz Üzerine Ekonomik Etkileri: Vergi Kaçırma, Vergiden Kaçınma ve Kara Para Aklamadaki Rolü. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 237-254.
41. Palan, R. (2009). History of tax havens. History & Policy Policy Paper. Erişim adresi: https://historyandpolicy.org/policy-papers/papers/history-of-tax-havens/?utm_source
42. Pogge, T.; Mehta, K. (2016). Introduction: The Moral Significance of Tax-Motivated Illicit Financial Outflows. Global Tax Fairness içinde, Pogge, T.; Mehta, K. (Ed.). Oxford University Press: Oxford, ss. 1-13.
43. Remeur, C. (2017). Understanding the rationale for compiling ‘tax haven’ lists. European Parliamentary Research Service (EPRS). Erişim adresi: https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2017/614633/EPRS_BRI(2017)614633_EN.pdf
44. Saraç, Ö. (2006). Küresel Vergi Rekabeti ve Ulusal Vergi Politikaları: Türkiye Değerlendirmesi. Maliye ve Hukuk Yayınları: Ankara.
45. Slemrod, J.; Wilson, J.D. (2009). Tax competition with parasitic tax havens. Journal of Public Economics, 93(11-12), 1261-1270. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2009.07.005
46. Tanzi, V. (1996). Globalization, Tax Competition, And The Future Of Tax Systems (IMF Working Paper No. WP/96/141). International Monetary Fund.
47. Teather, R. (2005). The Benefits of Tax Competition. London: The Institute of Economic Affairs, ss. 1-39.
48. Tax Justice Network (2023). Financial Secrecy Index 2023. Erişim adresi: https://Fsi.Taxjustice.Net/
49. Tax Justice Network (2024). The State of Tax Justice 2024. Erişim adresi: https://taxjustice.net/reports/the-state-of-tax-justice-2024/
50. Tax Foundation Europe (2025). Erişim adresi: https://taxfoundation.org/data/all/eu/corporate-income-tax-rates-europe/
51. Tiebout, C. M. (1956). A Pure Theory of Local Expenditures. Journal of Political Economy, 64(5), 416-424.
52. Torslov, T.; Wier, L.; Zucman, G. (2023). The Missing Profits of Nations. The Review of Economic Studies, 90(3), 1499-1534. Erişim adresi: https://doi.org/10.1093/restud/rdac049
53. EU Tax Observatory. (2024). Global Tax Evasion Report 2024. EU Tax Observatory. https://www.taxobservatory.eu/publication/global-tax-evasion-report-2024/
54. Uludağ, A.; Turunç, S. (2014). Vergi ve Kalkınma: Uluslararası Toplumun Gelişmekte Olan Ülkelere Yaklaşımı. Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı: Ankara, ss. 1-20.
55. Uygun, E. (2022). Vergiden kaçınmayı önlemeye yönelik küresel asgari kurumlar vergisi. International Journal of Public Finance, 7(1), 93-112.
56. Weichenrieder, A. J.; Xu, F. (2015). Are Tax Havens Good? Implications of the Crackdown on Secrecy. WU International Taxation Research Paper Series, No. 2015-22. SSRN: https://ssrn.com/abstract=2661454; DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.2661454
57. Wilson, J.D. (1986). A theory of interregional tax competition. Journal of Urban Economics, 19(3), 296-315. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/0094-1190(86)90045-8
58. Yılmaz, Y. (2020). Vergi cennetlerine genel bir bakış. Vergi Raporu, 251, 202-221.
59. Yılmaz, M. (2018). Vergi cennetleri ve ülke uygulamaları. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(4), 197-222.
60. Yıldız, A.; Demir, M. (2019). Vergi cennetleri ve küresel gelir eşitsizliği. Maliye Dergisi, 176, 329-354.
61. Zucman, G. (2015). The Hidden Wealth of Nations: The Scourge of Tax Havens. University of Chicago Press. Erişim adresi: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226245560.001.0001
62. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu. (2006, 21 Haziran). Resmî Gazete (Sayı: 26205). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/06/20060621-1.htm
63. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu. (1961, 6 Ocak). Resmî Gazete (Sayı: 10700). Erişim adresi: https://www.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/433