Türkiye’de Finansal Yakınsama Dinamikleri: Finansal Gelişme, Kurumlar ve Piyasalardan Wavelet-Fourier ADF Kanıtları

Öz

Bu çalışma, 1980–2020 döneminde Türkiye’de finansal yakınsama hipotezinin geçerliliğini, finansal gelişme açısından başat ülkelerden biri olan Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Analiz, yalnızca genel finansal gelişme endeksiyle sınırlı tutulmayarak finansal kurumlar ve finansal piyasalar alt bileşenlerini de kapsamakta ve böylece çok boyutlu bir değerlendirme sunmaktadır. Metodolojik olarak Türkiye ile ABD arasındaki fark serilerine, hem orijinal düzeyde hem de Wavelet ayrıştırmasıyla elde edilen kısa, orta ve uzun vadeli bileşenler üzerinden Augmented Dickey-Fuller (ADF) ve Fourier Augmented Dickey-Fuller (FADF) birim kök testleri uygulanmıştır. FADF testi, yapısal kırılmaların zamanı ve biçimi önceden belirlenmeden yumuşak geçişlerin dikkate alınmasına olanak sağlarken, Wavelet yöntemi yakınsama dinamiklerinin farklı zaman ölçeklerinde incelenmesini mümkün kılmaktadır. Bulgular, orijinal serilerde finansal gelişme ve finansal kurumlar açısından yakınsama hipotezinin desteklenmediğini, finansal piyasalar için ise yalnızca zayıf düzeyde yakınsama bulunduğunu göstermektedir. Buna karşılık Wavelet ayrıştırması sonucunda kısa, orta ve uzun vadeli bileşenlerin tamamında finansal gelişme, finansal kurumlar ve finansal piyasalar bakımından yakınsama tespit edilmiştir. Sonuçlar, Türkiye’de finansal yakınsamanın zaman ölçeğine ve frekans bileşenlerine duyarlı olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, kısa vadede makrofinansal istikrarın korunmasının, orta ve uzun vadede ise finansal kurumların etkinliğini ve sermaye piyasalarının derinliğini artırmaya yönelik politikaların önemine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Finansal yakınsama
• finansal gelişme
• finansal kurumlar
• finansal piyasalar
• Wavelet-Fourier ADF
• Türkiye.

The Dynamics of Financial Convergence in Türkiye: Wavelet-Fourier ADF Evidence from Financial Development, Institutions and Markets

Öz

This study examines the validity of the financial convergence hypothesis in Türkiye during the 1980–2020 period through a comparative analysis with the United States, one of the leading countries in terms of financial development. Rather than being limited to the overall financial development index, the analysis also includes the subcomponents of financial institutions and financial markets, thereby providing a multidimensional assessment. Methodologically, Augmented Dickey-Fuller (ADF) and Fourier Augmented Dickey-Fuller (FADF) unit root tests are applied to the difference series between Türkiye and the United States, both at the original level and across the short-, medium-, and long-term components obtained through Wavelet decomposition. While the FADF test allows for the consideration of smooth structural changes without requiring the timing and form of structural breaks to be specified in advance, the Wavelet approach makes it possible to examine convergence dynamics across different time scales. The findings indicate that the financial convergence hypothesis is not supported for overall financial development and financial institutions in the original series, whereas only weak evidence of convergence is found for financial markets. In contrast, the Wavelet decomposition results reveal convergence in financial development, financial institutions, and financial markets across all short-, medium-, and long-term components. The results suggest that financial convergence in Türkiye is sensitive to the time scale and frequency components. These findings highlight the importance of maintaining macro-financial stability in the short run while strengthening the efficiency of financial institutions and the depth of capital markets over the medium and long run.

Anahtar Kelimeler

• Financial convergence
• financial development
• financial institutions
• financial markets
• Wavelet-Fourier ADF
• Türkiye.

Kaynakça

1. Akcan, A. T., Kazak, H., Selcuk, H., Kilic, C., & Soyyigit, S. (2026). Convergence or divergence? Financial development trajectories in post-communist countries based on sharp and smooth break panel stationarity tests. Review of Development Economics, 1–21. https://doi.org/10.1111/rode.70131
2. Akça, M., & Çamkaya, S. (2026). Türkiye’de enflasyon histerisi geçerli mi? WRALS-ADF birim kök testlerinden ampirik kanıtlar. Trends in Business and Economics, 40(1), 179–190. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1723144
3. Angelia, M. P., & Purwono, R. (2021). The convergence of financial sector in Asia. International Journal of Research in Business and Social Science, 10(6), 166–173. https://doi.org/10.20525/ijrbs.v10i6.1319
4. Antzoulatos, A. A., Panopoulou, E., & Tsoumas, C. (2011). Do financial systems converge? Review of International Economics, 19(1), 122–136. https://doi.org/10.1111/j.1467-9396.2010.00936.x
5. Apergis, N., Delgado, F. J., Huynh, T. L. D., & Presno, M. J. (2026). Financial development: Are EU systems approaching? Financial Innovation, 12, 12. https://doi.org/10.1186/s40854-025-00795-8
6. Aydın, M. (2025). Gelişen ekonomilerde finansal yakınsama dinamikleri: MINT ülkeleri ve ABD arasında ampirik bir karşılaştırma. G. Konat & A. Koncak (Eds.), Geleneksel ve güncel ekonometrik yaklaşımlar ile teorik ve ampirik analizler içinde (s. 1–16). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub866.c3514
7. Baumol, W. J. (1986). Productivity growth, convergence, and welfare: What the long-run data show. The American Economic Review, 76(5), 1072–1085. https://www.jstor.org/stable/1816469
8. Beck, T., & Levine, R. (2004). Stock markets, banks, and growth: Panel evidence. Journal of Banking & Finance, 28(3), 423–442. https://doi.org/10.1016/S0378-4266(02)00408-9

9. Becker, R., Enders, W., & Lee, J. (2006). A stationarity test in the presence of an unknown number of smooth breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381–409. https://doi.org/10.1111/j.1467-9892.2006.00478.x
10. Bernard, A. B., & Durlauf, S. N. (1996). Interpreting tests of the convergence hypothesis. Journal of Econometrics, 71(1–2), 161–173. https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01699-2
11. Bhat, J. A. (2026). Financial development across Asian economies? Evidence from the club convergence approach and the ordered Logit and Probit models. Journal of Economic Studies. https://doi.org/10.1108/JES-10-2025-0864
12. Bruno, G., & De Bonis, R. (2009). Do financial systems converge? New evidence from household financial assets in selected OECD countries (No. 2009/1). OECD Publishing.
13. Buzdağlı, Ö. (2023). Finansal gelişme endeksinde yakınsama analizi: Türkiye ile seçilmiş ülkeler örneği. Ş. Karabulut (Ed.), İktisadi ve finansal uygulamaların ampirik yöntemlerle tahlili içinde (s. 33–46). Ekin Yayınevi.
14. Dawson, J. W., & Sen, A. (2007). New evidence on the convergence of international income from a group of 29 countries. Empirical Economics, 33, 199–230. https://doi.org/10.1007/s00181-006-0099-9
15. Demirtaş, C. (2023). Does inflation instability cause environmental pollution in Türkiye? Evidence from the Fourier-wavelet causality test. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 8(4), 622–642. https://doi.org/10.30784/epfad.1353763
16. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431. https://doi.org/10.2307/2286348
17. Enders, W., & Lee, J. (2012). The flexible Fourier form and Dickey–Fuller type unit root tests. Economics Letters, 117(1), 196–199. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2012.04.081
18. Eryer, A. (2025). Finansal yakınsamanın geçerliliğinin test edilmesi: NIC ülkelerinden ampirik kanıtlar. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, 8(1), 112–124. https://doi.org/10.46737/emid.1686503
19. Felek, Ş., Yayla, N., & Çağlar, A. (2018). Türkiye’de AB doğrudan yatırımları, finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisine ARDL yaklaşımı. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (20), 63–82. https://doi.org/10.18092/ulikidince.330994
20. Fung, M. K. (2009). Financial development and economic growth: Convergence or divergence? Journal of International Money and Finance, 28(1), 56–67. https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2008.08.001
21. Gençay, R., Gradojevic, N., Selçuk, F., & Whitcher, B. (2010). Asymmetry of information flow between volatilities across time scales. Quantitative Finance, 10(8), 895–915. https://doi.org/10.1080/14697680903460143
22. Glynn, J., Perera, N., & Verma, R. (2007). Unit root tests and structural breaks: A survey with applications. Revista de Métodos Cuantitativos para la Economía y la Empresa, 3, 63–79.
23. Gorus, M. S., Yilanci, V., & Kongkuah, M. (2023). FDI inflows-economic globalization nexus in ASEAN countries: The panel bootstrap causality test based on wavelet decomposition. Asia-Pacific Financial Markets, 30(2), 339–362. https://doi.org/10.1007/s10690-022-09377-5
24. Gündem, F. (2010). Avrupa Birliği ve Türkiye finans piyasalarının bütünleşmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 5(18), 3091–3096. https://doi.org/10.19168/jyu.93735
25. International Monetary Fund. (2023). Republic of Türkiye: Financial system stability assessment.
26. International Monetary Fund. (2026). IMF data [Veri seti]. 6 Haziran 2026 tarihinde https://data.imf.org/en?sk=F8032E80-B36C-43B1-AC26-493C5B1CD33B adresinden erişildi.
27. Kaya, Y. (2024). Finansal yakınsama hipotezinin wavelet analizi ile test edilmesi: E7 ülkelerinden ampirik kanıtlar. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(4), 1250–1272. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1538689
28. Künç, S., Çelik, S., & Tutgun, S. (2023). Yapısal kırılmalar altında finansal yakınsama hipotezinin geçerliliğine yönelik ampirik kanıtlar. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(21), 584–599. https://doi.org/10.25204/iktisad.1299962
29. Levine, R. (2005). Finance and growth: Theory and evidence. In P. Aghion & S. N. Durlauf (Eds.), Handbook of economic growth (Vol. 1A, pp. 865–934). Elsevier. https://doi.org/10.1016/S1574-0684(05)01012-9
30. Oksay, S. (2000). Finansal piyasalarda yeni yasal düzenlemeler (re-regulation) ihtiyacı ve Türk finans sistemi. Öneri Dergisi, 3(14), 55–62. https://doi.org/10.14783/maruoneri.734115
31. Özek, Y., & Ergür, H. O. (2020). Kırılgan Beşli ülkelerinde finansal yakınsamanın birim kök testleri ile analizi. Kesit Akademi Dergisi, 6(23), 237–245. https://doi.org/10.29228/kesit.42779
32. Pata, U. K., Kartal, M. T., Erdogan, S., & Sarkodie, S. A. (2023). The role of renewable and nuclear energy R&D expenditures and income on environmental quality in Germany: Scrutinizing the EKC and LCC hypotheses with smooth structural changes. Applied Energy, 342, Article 121138. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2023.121138
33. Percival, D. B., & Walden, A. T. (2000). Wavelet methods for time series analysis. Cambridge University Press.
34. Rughoo, A., & Sarantis, N. (2014). The global financial crisis and integration in European retail banking. Journal of Banking & Finance, 40, 28–41. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2013.11.017
35. Sahay, R., Čihák, M., N’Diaye, P., Barajas, A., Ayala, D., Bi, R., Gao, Y., Kyobe, A., Nguyen, L., Saborowski, C., Svirydzenka, K., & Yousefi, S. R. (2015). Rethinking financial deepening: Stability and growth in emerging markets (IMF Staff Discussion Note No. SDN/15/08). International Monetary Fund.
36. She, F., Zakaria, M., Khan, M., & Wen, J. (2021). Purchasing power parity in Pakistan: Evidence from Fourier unit root tests. Emerging Markets Finance and Trade, 57(13), 3835–3854. https://doi.org/10.1080/1540496X.2019.1709820
37. Solow, R. M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94. https://doi.org/10.2307/1884513
38. Svirydzenka, K. (2016). Introducing a new broad-based index of financial development (IMF Working Paper No. WP/16/5). International Monetary Fund.
39. Şahin, S., & Özbek, B. (2026). Türkiye ve ekonomik karmaşıklığı yüksek ülkeler arasında finansal yakınsamanın geleneksel ve Fourier birim kök testleri ile analizi. Akademik Hassasiyetler, (30), 430–455. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1738064
40. Şeyranlıoğlu, O. (2024). Fourier birim kök testleri ile finansal yakınsama hipotezi geçerliliğinin sınanması: Kırılgan Beşli örneği. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 11–30. https://doi.org/10.33399/biibfad.1365930
41. Taş, B., & Yetkiner, H. (2026). Financial development convergence: Theory and evidence. International Economics and Economic Policy, 23, 58. https://doi.org/10.1007/s10368-026-00749-0
42. Topal, S. (2026). Seçilmiş Orta Doğu ülkelerinde askeri harcamaların yakınsama davranışlarının dalgacık (wavelet) analizi ile test edilmesi. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 11(1), 467–495. https://doi.org/10.25229/beta.1807238
43. Uğur, A., & Bingöl, N. (2021). Finansal yakınsama olgusu: Türkiye ile G7 ülkeleri arasında finansal yakınsamanın analizi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(37), 125–157. https://doi.org/10.14520/adyusbd.686612
44. Walden, A. T. (2001). Wavelet analysis of discrete time series. In European Congress of Mathematics: Barcelona, July 10–14, 2000 (Vol. II, pp. 627–641). Birkhäuser.
45. Yalçınkaya, A. E., & Kök, R. (2015). Türkiye ekonomisinde reel ve finansal sektöre yönelik yakınsama analizi. Akdeniz İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(32), 39–52. https://izlik.org/JA93FC56AJ
46. Zhao, Z., Han, D., Pal, S., Mahalik, M. K., & Gozgor, G. (2024). Financial development convergence: Evidence from top and bottom globalised developing economies. Emerging Markets Finance and Trade, 60(8), 1599–1622. https://doi.org/10.1080/1540496X.2023.2284300