Yıl 2020, Cilt 6 , Sayı 1, Sayfalar 69 - 81 2020-03-30

TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK

Erhan AKDAĞ [1]


Türkçenin eğitimi ve öğretiminde yazım kurallarının önemli bir yeri vardır. Yazım kılavuzu bir dilin sözcüklerini doğru yazmanın ve kullanmanın temel aracıdır. Bu bakımdan yazım kılavuzları bireyin dil öğreniminde temel başvuru kaynakları arasında yer alır. Türkçe yazım kılavuzları -ya da eski adıyla imlâ kılavuzları- son yirmi beş yılda türlü değişikliklerle çıkar okurların karşısına. Değişikliklere yol açan unsurlar temelde Doğu ve Batı kökenli alıntı sözcüklerin nasıl yazılacağı sorununa dayanır. “Bu sözcüklerin yazımında orijinal biçimleri mi yeğlenmelidir, yoksa bu sözcükler Türkçe okunuşlarına göre mi yazılmalıdır?” sorunsalı sürekli karşımıza çıkar. Örneğin, Arapça emlak sözcüğüne “-cİ” yapım eki getirildiğinde sözcüğün son sesi ince k (kef/ك) olduğu için emlakçi diye mi yazacağız? Fransızca campus sözcüğünü yazım kılavuzlarımızda kampus diye mi, kampüs diye mi göstereceğiz? Geçmişte emlâkçi, kampus, cüzam, ıstırap, plân yazımlarını doğru gösteren kılavuzlarımız bugün artık emlakçı, kampüs, cüzzam, ızdırap, plan yazımlarını esas almamız gerektiğini belirtiyor. Binlerce yıllık yazı dili geçmişi olan Türkçemiz yazım konusunda son yirmi beş yılda baş döndürücü bir değişime maruz kalıyor. Türk insanı yazı ve konuşma dilinde sözcüklerin doğru yazımı konusunda acaba bu değişimden ne kadar haberdar ve bu değişime ne kadar ayak uydurabiliyor? Yazım konusunda birlik sağlanamamasında bu değişikliklerin ne gibi bir rolü var? Bu çalışmada Türk Dil Kurumunun son yirmi beş yıl içerisinde yayımladığı yazım kılavuzları incelenerek yazımı değişen sözcükler saptanmaya çalışılmıştır. Sözcüklerin yazımında değişime neden olan unsurlar belirlenip gruplandırılmış ve tablolar hâlinde gösterilmiştir. Özellikle Doğu ve Batı kökenli sözcüklerin yazımında birçok değişiklik yapıldığı tespit edilmiştir.
Türkçe, sözcük, yazım
  • Akalın, Ş.H. (2011). Yeni Lisan Hareketinin Yüzüncü Yılında Türkçe. Türk Dili, 715, Ankara: TDK. Aksan, D. (1996). Türkçenin Sözvarlığı. Ankara: Engin. Aksan, D. (1999). Anlambilim. Ankara: Engin. Aksan, D. (2004). Dilbilim ve Türkçe Yazıları. İstanbul: Multilingual. Alpay, N. (2007). Türkçe Sorunları Kılavuzu. İstanbul: Metis. Develi, H. (2008). Dil Doktoru. İstanbul: Kesit. Devellioğlu, F. (2000). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın. Erduran, R. (1990). Detektif!. Dil Tartışmalarında Gerçekler 1 içinde (s. 59-60). Ankara: TDK. Karasar, N. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel. Özbay, M. (2011). Yazma Eğitiminde Noktalama ve İmla. Murat Özbay (Ed.), Yazma Eğitimi içinde (s. 177-193). Ankara: Pegem Akademi. Özkan, M. (2010). İnsan İletişim ve Dil. İstanbul: Akademik Kitaplar. Parlakyıldız, H. (1995). İmla Kılavuzları Üzerine Bir İnceleme (T.D.K.’n[i]n Yayınları 1928-1993). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Parlatır, İ. (2012). Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Yargı. Recai-zâde Mahmut Ekrem. (t.y.). Araba Sevdası. İstanbul: İnkılâp. Topaloğlu, A. (1989). Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Ötüken. Türk Dil Kurumu. (1995). Yabancı Kelimelere Karşılıklar. Ankara: TDK. Türk Dil Kurumu. (1996). İmlâ Kılavuzu. Ankara: TDK. Türk Dil Kurumu. (1998). Yabancı Kelimelere Karşılıklar 2. Ankara: TDK. Türk Dil Kurumu. (2000). İmlâ Kılavuzu. Ankara: TDK. Türk Dil Kurumu. (2005). Yazım Kılavuzu. Ankara: TDK. Türk Dil Kurumu. (2009). Yazım Kılavuzu. Ankara: TDK. Türk Dil Kurumu. (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: TDK. Türk Dil Kurumu. (2012). Yazım Kılavuzu. Ankara: TDK. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin. Zülfikar, H. (2009). Doğru Yazma ve Konuşma Bilgileri 1. Ankara: Zerpa.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: Erhan AKDAĞ (Sorumlu Yazar)
Kurum: AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 7 Şubat 2020
Kabul Tarihi : 23 Mart 2020
Yayımlanma Tarihi : 30 Mart 2020

Bibtex @araştırma makalesi { pesausad686562, journal = {PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi}, issn = {2528-9950}, eissn = {2149-8385}, address = {Sakarya Üniversitesi Esentepe Kampüsü Siyasal Bilgiler Fakültesi A Blok 420, Serdivan/SAKARYA}, publisher = {Politik Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi}, year = {2020}, volume = {6}, pages = {69 - 81}, doi = {}, title = {TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK}, key = {cite}, author = {AKDAĞ, Erhan} }
APA AKDAĞ, E . (2020). TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi , 6 (1) , 69-81 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/pesausad/issue/53466/686562
MLA AKDAĞ, E . "TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK". PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 6 (2020 ): 69-81 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/pesausad/issue/53466/686562>
Chicago AKDAĞ, E . "TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK". PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 6 (2020 ): 69-81
RIS TY - JOUR T1 - TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK AU - Erhan AKDAĞ Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 69 EP - 81 VL - 6 IS - 1 SN - 2528-9950-2149-8385 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK %A Erhan AKDAĞ %T TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK %D 2020 %J PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi %P 2528-9950-2149-8385 %V 6 %N 1 %R %U
ISNAD AKDAĞ, Erhan . "TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK". PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 6 / 1 (Mart 2020): 69-81 .
AMA AKDAĞ E . TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK. CC Licence. 2020; 6(1): 69-81.
Vancouver AKDAĞ E . TÜRKÇE YAZIM KILAVUZLARI VE YAZIMDA SAĞLANAMAYAN BİRLİK. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2020; 6(1): 81-69.