Derleme

Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu İçin Diyalektik Davranış Terapisi: Bir Narativ Derleme

Cilt: 14 Sayı: 3 30 Eylül 2022
PDF İndir
EN TR

Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu İçin Diyalektik Davranış Terapisi: Bir Narativ Derleme

Öz

DEHB’li yetişkinlerin çok yönlü psikososyal problemleri ve eğitim, iş, aile hayatı gibi farklı alanlarda görülen düşük işlevsellik düzeyleri nedeniyle farmakolojik yaklaşım dışında psikoterapötik tedavi arayışları son on yılda artış göstermiştir. Bu çalışmada Diyalektik Davranış Terapisi (DDT) temelli müdahalelerin sınandığı kontrollü çalışmaların ve geliştirilen DDT müdahalelerinin klinik anlamda katkılarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışma nitel bir naratif derlemedir. Çalışmaya DDT ve Erişkin DEHB anahtar kelimelerinin İngilizce karşılıklarının Medline, Pubmed, Science Direct ve EBSCO Psychology&Behavioral Sciences Collection veritabanlarında 2021 yılına kadar taranmasıyla ulaşılan kontrollü çalışmalar dahil edilmiştir. Toplam 12 tane araştırma makalesi ve 1 kısa rapor tespit edilmiş ancak dahil etme kriterlerini ve kontrollü çalışma şartlarını yalnızca 9 çalışma karşılamıştır. Tüm çalışmalarda DDT’nin beceri eğitiminin kullanıldığı veya uyarlandığı görülmüştür. Derlemede incelenen çalışmaların sonuçları tutarlı olmamakla birlikte DDT Beceri Eğitimi’nin yetişkinlerin DEHB belirtilerini kontrol etmede ve diğer psikososyal becerilerini artırmada umut vaat ettiğini göstermektedir. Ancak çalışmaların sınırlı sayıda olması nedeniyle DDT Beceri Eğitimi’nin etkililiğine yönelik farklı deneysel araştırma desenlerinde daha fazla kontrollü çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

229K159

Teşekkür

Bu çalışma FSM Vakıf Üniversitesi ile Medeniyet Üniversitesi Ortak Klinik Psikoloji Doktora Programı altında, Doç. Dr. F. Işıl Bilican’ın danışmanlığında yürütülen tezden üretilmiştir. Bu tez, 220K159 numaralı proje olup TÜBİTAK tarafından 1002 çağrısı kapsamında desteklenmiştir. Projeye danışmanlık yapan Doç Dr. Aynur Görmez'e teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Kessler RC, Adler L, Barkley R, Biederman J, Conners CK, Demle OR et al. (2006) The prevalence and correlates of adult ADHD in the United States: results from the National Comorbidity Survey Replication. Am J Psychiatry, 163:716-723.
  2. Able SL, Johnston JA, Adler LA, Swindle RW. (2007) Functional and psychosocial impairment in adults with undiagnosed ADHD. Psychol Med, 37:97-107.
  3. Asherson P, Akehurst A, Sandra Kooij JJ, Huss M, Beusterien K, Sasané R et al. (2012) Under diagnosis of adult ADHD: cultural influences and societal burden. J Atten Disord,16:20-38.
  4. Baer RA (Ed.) (2015) Mindfulness-based treatment approaches: Clinician's guide to evidence base and applications, Elsevier.
  5. Barra S, Grub A, Roesler M, Retz-Junginger P, Philipp F, Retz W (2021) The role of stress coping strategies for life impairments in ADHD. J Neural Transm,128:981–992.
  6. Biederman J, Monuteaux MC, Mick E, Spencer T, Wilens TE, Silva JM et al. (2006) “Young adult outcome of attention deficit hyperactivity disorder: a controlled 10-year follow-up study” Psychol Med, 36:167-179.
  7. Bjerrum MB, Pedersen PU, Larsen P (2017) Living with symptoms of attention deficit hyperactivity disorder in adulthood: a systematic review of qualitative evidence. JBI Evid Synth, 15:1080-1153.
  8. Bodalski EA, Knouse LE, Kovalev D (2019) Adult ADHD, emotion dysregulation, and functional outcomes: Examining the role of emotion regulation strategies J Psychopathol Behav Assess, 41:81-92.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikiyatri , Psikoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

2 Kasım 2021

Kabul Tarihi

17 Ocak 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 14 Sayı: 3

Kaynak Göster

JAMA
1.Ulusoy Gökçek V, Bilican FI. Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu İçin Diyalektik Davranış Terapisi: Bir Narativ Derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2022;14:383–399.

Cited By

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.