İleriye Dönük Bellek Bozukluğu

Cilt: 2 Sayı: 2 1 Haziran 2010
  • Serap Erdoğan
PDF İndir
EN TR

İleriye Dönük Bellek Bozukluğu

Öz

Bellek, zamana göre kısa süreli bellek ve uzun süreli bellek olarak iki kategoriye ayrılabilir. Uzun süreli belleğimizdeki bilinçli olarak hatırlayabildiğimiz bilgiler bildirimsel bellekte yer almaktadır. Bilinçli olarak hatırlanamayan bilgiler ise bildirimsel olmayan bellekte yer alır. İleriye dönük bellek bozukluğu, bellek bozukluğuna yol açan olaydan itibaren yeni anıların oluşturulamaması anlamına gelmektedir. Bu tür bellek bozukluğuna sahip olan hastalarda genellikle epizodik bellek ve semantik bellek korunmuş durumdadır. İleriye dönük bellek bozukluğu en çok kafa travması sonucu ortaya çıkmaktadır fakat serebrovasküler olaylar, Wernicke-Korsakoff Sendromu, merkezi sinir sistemi enfeksiyonları, anoksi ve çeşitli maddeler de ileriye dönük bellek bozukluğuna yol açabilmektedir. Bu durumla ilişkili temel olarak iki beyin bölgesi bulunmaktadır: Medial temporal lob ve medial diensefalon. Medial temporal lob, hipokampus, amigdala, parahipokampal korteks, peririnal korteks ve entorinal korteksten oluşmaktadır. Hipotalamus, talamus, mamiller cisimcikler ve çeşitli talamik nukleuslar ise medial diensefalonu oluşturmaktadır. Ayrıca forniks ve nadiren serebellum hasarı da ileriye dönük bellek bozukluğu gelişiminde rol oynamaktadır. Epileptik cerrahi ameliyatı nedeniye ileriye dönük bellek bozukluğu gelişen ünlü H.M vakasının ardından hipokampus, bellek araştırmalarının merkezine yerleşmiştir. Literatürde ölümünden sonra beyin dokuları incelenen bellek bozukluğu hastaları ile ilgili birkaç bildirim bulunmaktadır. Bu ölüm sonrası histolojik değerlendirmeler, hipokampal nöron kaybı gibi ortak bazı bulgulara işaret etmektedir. Benzodiyazepinler genellikle kısa süreli ileriye dönük bellek bozukluğuna neden olmaktadır. Benzodiyazepin reseptörleri gama-aminobutirik asit-A (GABA-A) reseptörleri üzerinde bulunan allosterik modülasyon bölgeleridir. GABA-A reseptörleri beş alt birimden oluşmaktadır ve ileriye dönük bellek bozukluğu, alfa 1 alt birimi aracılığıyla ortaya çıkmaktadır. İleriye dönük bellek bozukluğunun hipokampus ve piriform kortekste uzun süreli güçlenme (long term potentiation [LTP]) oluşumunun engellenmesiyle ortaya çıktığı ileri sürülmektedir. İleriye dönük bellek bozukluğunun tedavisinde mevcut nöron kaybı nedeniyle genellikle farmakolojik yöntemler işe yaramamaktadır. Tedavide bildirimsel olmayan bellekten faydalanmak için hastalar günlük rutinlerini belirlemek üzere eğitilmekte ve birkaç eğitim aşamasından sonra işlemsel belleklerinden faydalanmaya alışmaktadırlar. Sosyal ve duygusal desteğin rolü de büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Kandel ER, Schwartz JH, Jessell TM. Principles of Neural Science. 4th Ed. New York, McGraw-Hill. 2000.
  2. Gazzanica MS, Ivry RB, Mangun GR. Cognitive Neuroscience: The Biology of Mind. 2nd Ed. New York, WW Norton, 2002.
  3. Aggleton JP. Understanding anterograde amnesia: Disconnections and hidden lesions. Q J Exp Psychol Q J Exp Psychol 2008; 61:1441-1471.
  4. Park KW, Seo JH, Yoon GU. Selective anterograde amnesia with thalamus and hippocampal lesions in neuro-Behcet’s disease. Clin Neurol Neurosurg 2007; 109:470-473.
  5. Lombroso PJ, Ogren MP. Learning and memory, part I: Brain regions involved in two types of learning and memory. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2008; 47:1228- 1232.
  6. Scoville WB, Milner B. Loss of recent memory after bilateral hippocampal lesions. 1957. J Neuropsychiatry Clin Neurosci 2000; 12:103-113.
  7. Rosenbaum RS, Köhler S, Schacter DL, Moscovitch M, Westmacott R, Black SE et al. The cas of K.C: contributions of a memory-impaired person to memory theory. Neuropsychologia 2005; 43:989-1021.
  8. Park KC, Yoon SS, Chang DI, Chung KC, Ahn TB, Ku BD et al. Amnesic syndrome in a mamillothalamic tract infarction. J Korean Med Sci 2007; 22:1094-1097.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Serap Erdoğan Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Haziran 2010

Gönderilme Tarihi

6 Kasım 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2010 Cilt: 2 Sayı: 2

Kaynak Göster

JAMA
1.Erdoğan S. İleriye Dönük Bellek Bozukluğu. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2010;2:174–189.

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.