Depresyon ve N-Metil D-Aspartik Asit (NMDA) Reseptör İlişkisi

Cilt: 1 Sayı: 1 1 Mart 2009
  • Vahap Ozan Kotan
  • Salih Saygın Eker
  • Enver Yusuf Sivrioglu
  • Cengiz Akkaya
PDF İndir
EN TR

Depresyon ve N-Metil D-Aspartik Asit (NMDA) Reseptör İlişkisi

Öz

Depresyonun monoaminerjik hipotezi, duygu durum bozukluklarının patofizyolojisini araştırma ve önemli etkinliğe sahip antidepresanların geliştirilmesinde bir temel oluşturmuştur. Günümüzün antidepresan tedavileri yalnızca serotonin ve/veya noradrenalin biyoyararlanımını arttırmayıp, aynı zamanda sinaptik plastisiteyi artırarak adaptif değişiklikler ortaya çıkarmaktadır. Major depresif bozukluk (MDB) patogenezi ve antidepresan tedavilere yeni yaklaşımlar hücresel hayatta kalım ve nöroplastisiteyi düzenleyen hücreiçi hedeflere yöneliktir. Sinaptik plastisitenin kaybı ve hipokampal atrofi bu yaygın hastalığın belirgin özellikleri gibi görünmektedir. Genetik duyarlılık ve çevresel faktörlerin bir araya gelmesi ile hipokampal nöronlar strese daha duyarlı hale gelmektedir. Stresin hipokampal alanlar başta olmak üzere beyinde nöronal hasara sebep olduğu deneysel kanıtlarla gösterilmiştir. Glutamaterjik transmisyon aktivasyonunun stresle indüksiyonu aşırı N-metil-D-aspartik asit (NMDA) reseptör stimülasyonu aracılığıyla nöronal hücre ölümünü tetikleyebilmektedir. Son yıllarda MDB'de arttığı ileri sürülen inflamasyon ve nitrik oksit (NO) düzeylerinin de, NMDA reseptörü üzerinden nörotoksisiteyi arttırdığı düşünülmektedir. Hem standart antidepresanlar hem de NMDA reseptör antagonistleri stresle indüklenen nöronal hasarı önleyebilmektedir. NMDA antagonistleri depresyonun hayvan modellerinde belirgin şekilde, klinik denemelerde de kısmen etkin bulunmuştur. Bugün hala duygu durum bozukluklarında yeri olan kompleks hücresel ve moleküler olayları anlamaya uzak olunsa da, MDB patogenezinin araştırılmasında glutamat nörotransmisyonunun önemli bir yere sahip olduğu söylenebilir. Daha etkin antidepresan tedavi araştırmasında, NMDA reseptör fonksiyonunun azaltılması umut vaad eden bir mekanizmadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Schechter LE, Ring RH, Beyer CE, Hughes ZA, Khawaja X, Malberg JE, Rosenzweig-Lipson S. Innovative approaches for the development of antidepressant drugs: Current and future strategies. NeuroTherapeutics 2005; 2:590-611.
  2. Hashimoto K, Shimizu E, Iyo M. Critical role of brain-derived neurotrophic factor in mood disorders. Brain Res Rev 2004; 45:104-114.
  3. Stahl SM. Temel Psikofarmakoloji Nörobilimsel Temeli ve Pratik Uygulamaları. Taneli B, Taneli Y (Çevirenler) 2. Baskı, İstanbul: Yelkovan Yayıncılık, 2003.
  4. Kırlı S. Depresyon. 1. Baskı, Bursa: Psikiyatri ve Sanat Yayınevi, 2002: 26–30.
  5. Sala M, Perez J, Soloff P, di Nemi SU, Caverzasi E, Soares JC, Brambilla P. Stress and hippocampus abnormalities in psychiatric disorders. Eur Neuropsychopharmacol 2004; 14:393–405.
  6. Fuchs E, Czeh B, Kole MHP, Michaelis T, Lucassen PL. Alterations of neuroplasticity in depression: the hippocampus and beyond. Eur Neuropsychopharmacol 2004;14:481–490.
  7. Eșel E. Depresyondaki nöroendokrinolojik bulgular. Klinik Psikiyatri 2002; 4:35– 50.
  8. Mössner R, Mikova O, Koutsilieri E, Saoud M, Ehlis AC, Müler N, Fallgatter AJ, Riederer P. Consensus paper of the WFSBP Task Force on Biological Markers: Biological Markers in Depression. World J Biol Psychiatry 2007; 8; 3:141–174.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Vahap Ozan Kotan Bu kişi benim

Salih Saygın Eker Bu kişi benim

Enver Yusuf Sivrioglu Bu kişi benim

Cengiz Akkaya Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Mart 2009

Gönderilme Tarihi

6 Kasım 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2009 Cilt: 1 Sayı: 1

Kaynak Göster

JAMA
1.Kotan VO, Eker SS, Sivrioglu EY, Akkaya C. Depresyon ve N-Metil D-Aspartik Asit (NMDA) Reseptör İlişkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2009;1:22–35.

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.