Deprem Bölgelerinde Çalışan Sağlık Profesyonellerinin Travmatik Stres ve Başa Çıkma Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerde sağlık bakım hizmeti sunan sağlık profesyonellerinde travmatik stres ve başa çıkma deneyimlerini fenomonolojik bir yaklaşımla değerlendirmektir. Yöntem: Fenomonolojik araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerde sağlık bakım hizmeti sunan 20 sağlık profesyoneli ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Örneklem grubuna ulaşmak amacıyla kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veri doygunluğu sağlanana kadar görüşmelere devam edilmiştir. Görüşmeler ses kayıt cihazıyla kaydedilmiş ve sonrasında transkribe edilmiştir. Araştırma verileri tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Çalışma, COREQ kontrol listesine uygun olarak gerçekleştirilmiş ve raporlanmıştır. Bulgular: Verilerin analizinde üç tema (sağlık bakım hizmeti sunumuna yönelik düşünceler ve yaşanılan duygular, depremin etkileri ve yaşanan travmatik stres ve baş etme deneyimleri) sekiz alt tema (düşünceler, duygular, ruhsal, fiziksel, sosyal, travmatik stres, etkileri ve baş etme) saptanmıştır. Sonuç: Çalışma sonucunda 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerde sağlık bakım hizmeti sunan sağlık profesyonellerinin yaşadıkları travmatik stres durumlarından psikososyal açıdan olumsuz etkilendikleri belirlenmiştir. Sağlık profesyonellerinin yaşadıkları travmatik stres durumlarıyla baş etmede oldukça zorlandıkları saptanmıştır. Afet durumlarında sağlık profesyonellerinin sağlıklı baş etmelerine yardımcı olabilecek gerekli düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Kahramanmaraş depremi
• sağlık çalışanlar
• nitel araştırma

Traumatic Stress and Coping Experiences of Health Professionals Working in Earthquake Zones: A Phenomenological Study

Abstract

Objective: This study aimed to examine the traumatic stress and coping strategies of healthcare professionals who provided services during the earthquakes in Kahramanmaraş on February 6, employing a phenomenological approach. Method: The study, which utilized the phenomenological method, involved conducting semi-structured in-depth interviews face-to-face with 20 healthcare professionals who provided services during the February 6 Kahramanmaraş earthquakes. Researchers used the snowball sampling technique to recruit participants and continued interviews until no new information emerged. Researchers recorded and transcribed all interviews for analysis. They applied thematic analysis to the data, ensuring the study aligned with the COREQ checklist for reporting. Results: The data analysis revealed three main themes (thoughts and feelings about healthcare provision, the effects of the earthquake, and traumatic stress and coping experiences) along with eight sub-themes: thoughts, feelings, mental, physical, social, traumatic stress, effects, and coping. Conclusion: Healthcare professionals who provided services during the February 6 Kahramanmaraş earthquakes experienced significant psychosocial effects from the traumatic stress they faced. They encountered substantial difficulties in managing these stressors. The study advocates for implementing necessary measures and support systems to help healthcare professionals effectively cope with stress in disaster situations.

Keywords

• Türkiye
• Kahramanmaraş earthquake
• health workers
• qualitative research

Kaynakça

1. Arastaman G, Öztürk Fidan İ. Fidan T (2018) Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik: kuramsal bir inceleme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15:37-75
2. Bıçakcı AB, Okumuş FEE (2023) Depremin psikolojik etkileri ve yardım çalışanları. Avrasya Dosyası, 14:206-236.
3. Brinkmann S, Kvale S (2018) Doing Interviews,2nd ed. London, Sage.
4. Cansel N, Ucuz İ (2022) 2020 Malatya-Elazığ depremi sonrası erken dönemde sağlık çalışanlarında travma sonrası stres ve ilişkili faktörler. Konuralp Tıp Dergisi, 14:81-91.
5. Colaizzi PF (1978) Psychological research as the phenomenologist views it. In Existential Phenomenological Alternatives for Psychology (Ed RS Valle, K Mark). New York, Oxford University Press.
6. Çopur EÖ, Karasu F (2023) Depremde hemşire olmak: deprem günlükleri. Yaşam Boyu Hemşirelik Dergisi, 4:224-235.
7. Emirza EG, Uzun S, Şenses M (2024) Earthquake diaries: Psychosocial difficulties and life experiences of nurses working in the disaster zone after the earthquake: A phenomenological study. Public Health Nurs, 41:1124-1134..
8. Fujitani K, Carroll M, Yanagisawa R, Katz C (2016) Burnout and psychiatric distress in local caregivers two years after the 2011 great east japan earthquake and Fukushima nuclear radiation disaster. Community Mental Health J, 52:39-45.

9. Güler H (2020) Afganlı göçmenlerin göç süreçleri ve işçilik deneyimleri: Uşak ili örneği. Çalışma ve Toplum, 3:1461-1482.
10. Güre MDP (2021) Yardım edenlere nasıl yardım edilecek?: afetlerde çalışan profesyonellerle bütünleyici grup terapisi uygulamaları. Sosyal Çalışma Dergisi, 6:29-40.
11. Harrell M, Selvaraj SA, Edgar M (2020) Danger! crisis health workers at risk. Int J Environ Res Public Health, 17:5270.
12. Mao X, Fung WMO, Hu X, Loke-Yuen JTA (2018) Psychological impacts of disaster on rescue workers: A review of the literature. Int J Disaster Risk Reduct, 1:602-617.
13. Mattei A, Fiasca F, Mazzei M, Necozione S, Bianchini V (2017) Stress and burnout in health-care workers after the 2009 l'aquila earthquake: A cross-sectional observational study. Front Psychiatry, 8:98.
14. McBride D, Porter N, Lovelock K, Shepherd D, Zubizaretta M, Burch J (2018) Risk and protective factors for the course of post-traumatic stress disorder in frontline workers after the christchurch, New Zealand Earthquake. Disaster Prev Manag, 27:193-206.
15. Morrow R, Rodriguez A, King N (2015) Colaizzi's descriptive phenomenological method. Psychologist, 28:643-644.
16. Nafar H, Tahmazi-Aghdam E, Derakhshani N, Sani'ee N, Sharifian S, Goharinezhad S (2021) A systematic mapping review of factors associated with willingness to work under emergency condition. Hum Resour Health, 19:76.
17. Nagata K, Tateishi S, Mori K (2020) A literature review of the health effects of workers responding to the Great East Japan Earthquake. Environmental and Occupational Health Practice, 2:2020-0005-RA.
18. Ren Z, Gao M, Yang M, Qu W (2018) Personal transformation process of mental health relief workers in Sichuan Earthquake. J Relig Health, 57:2313-2324.
19. Rucklidge JJ, Afzali MU, Kaplan BJ, Bhattacharya O, Blampied FM, Mulder RT (2021) Massacre, earthquake, flood: Translational science evidence that the use of micronutrients postdisaster reduces the risk of post-traumatic stress in survivors of disasters. Int Perspect Psychol Res Pract Consult, 10:39-54.
20. Schenk EJ, Yuan J, Martel LD, Shi GQ, Han K, Gao X (2017) Risk factors for long- term post-traumatic stress disorder among medical rescue workers appointed to the 2008 Wenchuan earthquake response in China. Disasters, 41:788-802.
21. Setou N, Fukumori T, Nakao K, Maeda M (2018) Factors related to the fatigue of relief workers in areas affected by the Great East Japan Earthquake: survey results 2.5 years after the disaster. Biopsychosoc Med, 12:14.
22. Şehlikoğlu Ş, Yılmaz-Karaman IG, Yastıbaş-Kaçar C, Çanakçı ME (2023) Deprem ve sağlık çalışanlarının ruh sağlığı: Sistematik bir gözden geçirme. Klinik Psikiyatri Dergisi, 26:309-318.
23. Tahernejad S, Ghaffari S, Ariza-Montes A, Wesemann U, Farahmandnia H, Sahebi A (2023) Post-traumatic stress disorder in medical workers involved in earthquake response: A systematic review and meta-analysis. Heliyon, 9:e12794.
24. Tong A, Sainsbury P, Craig J (2007) Consolidated criteria for reporting qualitative research (COREQ): A 32-item checklist for interview sand focus groups. Int J Qual Heal Care, 19:349-357.
25. Tyer-Viola LA (2019) Grit: The essential trait of nurses during a disaster. J Perinat Neonatal Nurs, 33:201-204.
26. Ulutaşdemir N, Ay H, Göçmen A, Uzun S, Kulakaç, N (2023) Needs of caregivers of patients with palliative neurological problems: a qualitative study. Curr Psychol, 42:8471–8477.
27. Uyar B, Salman BC, Aydar S, Batıhan G, Savğa K, Balikci B et al. (2023) Kahramanmaraş depremi sonrasında psikososyal destek biriminden danışmanlık alan sağlık çalışanlarının travma sonrası stres bozukluğu verilerinin retrospektif değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri ve Laboratuvar Dergisi, 14:753-759.
28. Yanık D, Ediz Ç (2024) Experiences and psychosocial challenges of volunteer nurses in Turkey devastating earthquake zones: Lessons to be learnt for prevention of health system problems in disasters: A qualitative study. Public Health Nurs, 41:503-513.
29. Yıldırım N, Aydoğan A, Bulut M (2021) A qualitative study on the experiences of the first nurses assigned to COVID-19 units in Türkiye. J Nurs Manag, 29:1366-1374.
30. Yılmaz-Karaman G, Koçbıyık S, Sarıcı B (2023) Adıyaman’daki Afetzede Sağlık Çalışanları’nın Psikososyal İyiliklerinin Desteklenmesinin Sağlanması Amacıyla Yapılan Durum Tespiti Ön Raporu. Ankara, Türkiye Psikiyatri Derneği.