TR
EN
Anksiyete ve Depresyon Belirtilerini Etkileyen Bazı Bilişsel ve Üstbilişsel Faktörlerin Paralel Seri Aracılık Modelleri ile İncelenmesi
Öz
Amaç: Bu çalışma, depresyonun etiyolojisinde varlığını koruduğu pek çok kez kanıtlanmış ruminasyon ile depresyon belirtileri arasındaki ilişkide bilişsel esneklik, dikkat kontrolü ve endişenin paralel seri aracılık etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu model anksiyete belirtileri ile de test edilecektir.
Yöntem: Çalışmaya tamamı beliren yetişkinlerden oluşan 832 üniversite öğrencisi katılmıştır. Kişisel Bilgi Formu, Ruminatif Düşünme Biçimi Ölçeği, Penn State Endişe Ölçeği, Bilişsel Esneklik Envanteri, Dikkat Kontrol Ölçeği ve Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği Kısa Formu kullanılmıştır.
Bulgular: Cinsiyetin kontrol değişkeni, depresyon ve anksiyete belirtilerinin bağımlı değişken olarak dahil edildiği iki ayrı paralel seri aracılık analizinde de anlamlı çıkan modellerin bulguları paralellik göstermektedir. Buna göre, hem depresyon hem de anksiyetenin yordandığı her iki modelde de bilişsel esneklik ve endişenin paralel seri aracı etkisi anlamlı iken (sırasıyla; B=,003, SH=,001, %95 BCa GA [,001, ,005]; B=,004, SH=,001, %95 BCa GA [,003, ,007]), bilişsel esneklik ve dikkat kontrolünün paralel seri aracı etkisi anlamlı değildir (sırasıyla; B=,000, SH=,000, %95 BCa GA [-,001, ,001]; B=,000, SH=,000, %95 BCa GA [-,001, ,001]).
Sonuç: Söz konusu modellerin bulgularının, tanılar üstü yaklaşımın öne sürdüğü bozuklukların açıklanmasında ortak yatkınlık faktörlerinin olduğu fikrini desteklediği görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Metin içinde etik kurul bilgisi verilmiş ve etik kurul belgesi başvuruya eklenmiştir.
Kaynakça
- Abasi I, Mohammadkhani P, Pourshahbaz A, Dolatshahi B (2017) The psychometric properties of attentional control scale and its relationship with symptoms of anxiety and depression: a study on iranian population. Iran J Psychiatry, 12:109-117.
- Allan NP, Albanese BJ, Judah MR, Gooch CV, Schmidt NB (2020) A multimethod investigation of the impact of attentional control on a brief intervention for anxiety and depression. J Consult Clin Psychol, 88:212-225.
- Altan Atalay A, Kaya Kızılöz B, İlkmen YS, Kozol E (2022) Impact of abstract vs. concrete processing on state rumination: an exploration of the role of cognitive flexibility. J Behav Ther Exp Psychiatry, 74:101691.
- Altan Atalay A, Cinli D, Aksungur U, Türkakın E (2024) Attentional control scale- Turkish version: Psychometric qualities, factor structure and its comparison with behavioral measures of executive attention. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11:373-399.
- APA (2013) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed. Washington, DC, American Psychiatric Association.
- Anayurt A, Yalçın İ (2021) Investigation of relations between emotion regulation, early maladaptive schemas, cognitive flexibility, and rumination. Kastamonu Education Journal, 29:194-204.
- Bardak F, Kızılpınar SÇ, Aydemir MÇ (2024) Investigation of rumination and cognitive flexibility levels in patients with depression. Cukurova Anestezi ve Cerrahi Bilimler Dergisi, 7:1-7.
- Bayrak Kahraman B, Mersin S, Acun A (2022) Relationship of cognitive control and flexibility with anxiety among nursing students in the times of covid-19 pandemic: a cross-sectional study. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 4:324-331.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Klinik Psikoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
8 Aralık 2024
Yayımlanma Tarihi
29 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
30 Ağustos 2024
Kabul Tarihi
9 Kasım 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 16 Sayı: Supplement 1
