Yetişkin Nörogenezi Ekseninde Aralıklı Oruç ve Kalori Kısıtlamasının Nörodejeneratif Hastalıkları Önlemede Rolü
Öz
Yaşlanma, Alzheimer, Parkinson ve Huntington hastalıkları gibi nörodejeneratif hastalıkların en önemli risk faktörü olarak değerlendirilmektedir. Dahası düzensiz nörogenezin de nörodejeneratif hastalıkların sebeplerinden biri olabileceği yorumlanmaktadır. Nörogenezi, sinaptik plastisiteyi ve hücre sağ kalımını teşvik ederek beynin gelişiminde ve plastisitesinde önemli rol oynadığı bilinen bir büyüme faktörü olan beyin türevli nörotrofik faktör sinyalinin yaşlanma ile birlikte beyinde azaldığını ve nörodejenaratif hastalıkların sebebi olabileceğini ortaya koyan çalışmalar vardır. Bir beslenme metodu olan aralıklı oruç veya kalori kısıtlamasının insan ve kemirgen beyninin çeşitli bölgelerinde beyin türevli nörotrofik faktör ekspresyonunu arttırdığı bulgulanmıştır. Bu durum bize, yaşa bağlı azalma gösteren beyin türevli nörotrofik faktörün beslenme düzeni ile zenginleştirilebilecek bir nörotrofin olabileceğinin sinyalini vermektedir. Buradan hareketle söz konusu beslenme metotlarının beyin türevli nörotrofik faktörü sinyalleyerek yetişkin hipokampal nörogenezini tetiklemesi ve beynin öğrenme, hafıza ve ruh halini kontrol eden hipokampus alanında değişiklikler yaparak, yaşlanmaya karşı beynin direncini nasıl etkilediği araştırılmıştır. İnsan ve hayvan çalışmalarından elde edilen önemli kanıtlar, aralıklı oruç ve kalori kısıtlamasının beyin yaşlanması üzerindeki yararlı etkilerinde beyin türevli nörotrofik faktörün sinyallemesinin rol oynadığını ve bunun da nörodejeneratif hastalıkları önlemede fonksiyonel bir sonuç vaat etmesi açısından önemini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alomari MA, Khalil H, Khabour OF, Alzoubi KH, Dersieh EH (2018) Altered cardiovascular function is related to reduced BDNF in Parkinson’s disease. Exp Aging Res, 44:232-245.
- Anacker C, Hen R (2017) Adult hippocampal neurogenesis and cognitive flexibility—linking memory and mood. Nat Rev Neurosci, 18:335-346.
- Andika FR, Yoon JH, Kim GS, Jeong Y (2021) Intermittent fasting alleviates cognitive impairments and hippocampal neuronal loss but enhances astrocytosis in mice with subcortical vascular dementia. J Nutr, 151:722-730.
- Ansari A, Thibault PA, Salapa HE, Clarke JP, Levin MC (2025) Mutations in hnRNP A1 drive neurodegeneration and alternative RNA splicing of neuronal gene targets. Neurobiol Dis, 206:106814.
- Anson RM, Guo Z, de Cabo R, Iyun T, Rios M, Hagepanos A et al. (2003) Intermittent fasting dissociates beneficial effects of dietary restriction on glucose metabolism and neuronal resistance to injury from calorie intake. Proc Natl Acad Sci U S A, 100:6216-6220.
- Apple DM, Mahesula S, Fonseca RS, Zhu C, Kokovay E (2019) Calorie restriction protects neural stem cells from age-related deficits in the subventricular zone. Aging (Albany NY), 11:115-126.
- Arumugam TV, Phillips TM, Cheng A, Morrell CH, Mattson MP, Wan R (2010) Age and energy intake interact to modify cell stress pathways and stroke outcome. Ann Neurol, 67:41-52.
- Baik SH, Rajeev V, Fann DYW, Jo DG, Arumugam TV (2020) Intermittent fasting increases adult hippocampal neurogenesis. Brain Behav, 10:e01444.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Bilişsel Sinirbilim , Davranışsal Sinirbilim , Psikofizyoloji , Psikopatoloji , Klinik Nöropsikoloji
Bölüm
Derleme
Erken Görünüm Tarihi
27 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
11 Kasım 2024
Kabul Tarihi
28 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 2
