Derleme

Karanlık Dörtlü: Bir Gözden Geçirme

Cilt: 18 Sayı: 2 Erken Görünüm Tarihi: 27 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Karanlık Dörtlü: Bir Gözden Geçirme

Öz

Karanlık Dörtlü (narsisizm, Makyavelizm, psikopati ve sadizm), bireylerin davranışlarını, kişilerarası ilişkilerini ve toplumsal uyumlarını anlamada güçlü bir teorik çerçeve sunmaktadır. Literatür taramasında bu kişilik özelliklerinin en yoğun şekilde iş yaşamı, sosyal/romantik ilişkiler ve şiddet davranışı olmak üzere üç ana alanda incelendiği görülmektedir. Bu derleme çalışması, söz konusu üç alandaki bulguları sistematik bir şekilde ele alarak teorik bir bağlamda tartışmayı amaçlamaktadır. Karanlık Dörtlü özelliklerine sahip bireyler, hem yakın ilişkilerinde hem de toplumun farklı katmanlarında genellikle olumsuz sonuçlarla ilişkilendirilen belirgin etkiler yaratmaktadır. Özellikle sadizm, iş yerinde zorbalık, taciz ve karşı-üretici iş davranışlarının en güçlü yordayıcısı olarak öne çıkarken; sadizm ve psikopati birlikte değerlendirildiğinde bireyler arası fiziksel ve psikolojik şiddetin en önemli belirleyicileri arasında yer almaktadır. Bu özellikler, arkadaşlık ve romantik ilişkilerde güven erozyonu, manipülatif davranışlar, empati eksikliği ve duygusal bağ kuramama gibi sorunlara yol açarak ilişkilerin yüzeyselleşmesine ve sürdürülemez hale gelmesine neden olmaktadır. Ayrıca çevrimiçi ortamlarda trolleme, ilişki karıştırma ve zorlayıcı cinsel davranışlar gibi yeni ortaya çıkan problem alanlarında da Karanlık Dörtlü’nün açıklayıcı gücü giderek artmaktadır. Bu derleme, Karanlık Dörtlü özelliklerinin erken dönemde tespit edilmesi ve olumsuz etkilerinin önlenmesi açısından yürütülen bilimsel çalışmaların hem bireysel hem de toplumsal düzeyde taşıdığı önemi vurgulamakta; gelecekte bu özelliklerin etkileşimlerinin, bağlamsal moderatörlerin ve olası müdahale stratejilerinin daha ayrıntılı araştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Belschak FD, Hartog DND, Kalshoven K (2015) Leading Machiavellians: How to translate Machiavellians’ selfishness into pro-organizational behavior. J Manag, 41:1934–1956.
  2. Bereczkei T (2017) Machiavellianism: The Psychology of Manipulation. London, UK, Routledge.
  3. Blair RJR (2007) The amygdala and ventromedial prefrontal cortex in morality and psychopathy. Trends Cogn Sci, 11:387–392.
  4. Boddy CR (2014) Corporate psychopaths, conflict, employee affective well-being and counterproductive work behaviour. J Bus Ethics, 121:107-121.
  5. Buckels EE, Jones DN, Paulhus DL (2013) Behavioral confirmation of everyday sadism. Psychol Sci, 24:2201–2209.
  6. Campbell WK, Hoffman BJ, Campbell SM, Marchisio G (2011) Narcissism in organizational contexts. Hum Resour Manag Rev, 21:268–284.
  7. Carter LJ (2022) The dark tetrad, intimate partner violence and the mediating role of moral disengagement (Doctoral dissertation). Nottingham, UK, University of Nottingham).
  8. Chester DS, DeWall CN (2016) The pleasure of revenge: retaliatory aggression arises from a neural imbalance toward reward. Socl Cogn Affect Neurosci, 11:1173-1182.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Kişilik ve Bireysel Farklılıklar

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

27 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

17 Şubat 2025

Kabul Tarihi

29 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 2

Kaynak Göster

JAMA
1.Set Z, Anıl A. Dark Tetrad: A Review. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar.;18:565–573.

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.