Derleme

Kabul ve Kararlılık Terapisi Perspektifinden Obsesif Kompulsif Bozuklukta Yaşantısal Kaçınma

Cilt: 18 Sayı: 1 31 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Kabul ve Kararlılık Terapisi Perspektifinden Obsesif Kompulsif Bozuklukta Yaşantısal Kaçınma

Öz

Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), obsesyon ve kompulsiyonlarla süregiden ve işlevselliği olumsuz yönde etkileyen, tedavi edilmediğinde kronikleşebilen psikiyatrik bir rahatsızlıktır. OKB’de ilaç tedavisi ve maruz bırakma-tepki önleme tekniklerini içeren Bilişsel Davranışçı Terapinin etkililiği kanıtlanmış görünse de tedavi bırakma oranları ve takip sonrası kalıntı belirtilerin görülmesi, araştırmacıları farklı tedavi yaklaşımlarına yöneltmiştir. Bu bağlamda ortaya çıkan üçüncü kuşak terapi yaklaşımlarından biri olan Kabul ve Kararlılık Terapisi (KKT), OKB tedavisinde yenilikçi ve etkili bir yaklaşım olarak giderek daha fazla ilgi görmektedir. KKT, temelde hayatın doğal akışı içerisinde var olan acılardan kaçınmak yerine onları kabul ederek kişinin yaşamını kendi seçtiği değerler doğrultusunda yönlendirmesini amaçlamaktadır. KKT yaklaşımı ile OKB tedavisinde, bireylerin psikolojik esneklik seviyelerini artırmaya yönelik müdahalelerle hastalığın prognozuna olumlu katkı sağlanabildiği görülmektedir. OKB hastalarında obsesyonların yarattığı kaygıdan kaçınmak için kompulsiyonlara girişmenin yanı sıra çok çeşitli yaşantısal kaçınma stratejileri izlenebilmektedir. KKT yaklaşımı ile, bu stratejilerinin azaltılarak olumsuz içsel yaşantıların kabulü yoluyla obsesyonların yarattığı kaygının giderilmesi ve kompulsiyonların ortadan kaldırılması sağlanabilmektedir. Bu derleme makalesi, OKB’de yaşantısal kaçınmayı KKT çerçevesinde ele almaktadır. Son yıllarda yayımlanan güncel çalışmalar ekseninde, KKT’nin OKB tedavisinde yaşantısal kaçınmayı nasıl hedef aldığı ve yapılan müdahalelerin OKB semptom şiddeti ve psikolojik esneklik arasındaki ilişkiye etkileri tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abramowitz JS (2006) The psychological treatment of obsessive-compulsive disorder. Can J Psychiatry, 51:407-416.
  2. Abramowitz JS, Lackey GR, Wheaton MG (2009) Obsessive-compulsive symptoms: the contribution of obsessional beliefs and experiential avoidance. J Anxiety Disord, 23:160-166.
  3. Abramowitz JS, McKay D, Taylor S (2008) Clinical Handbook of Obsessive-Compulsive Disorder and Related Problems. Baltimore, Johns Hopkins University Press.
  4. Akhouri D, Hamza, Kumar S, Reyazuddin M (2023) Acceptance and commitment therapy as an add-on treatment for the management of patients with obsessive-compulsive disorder. Ind Psychiatry J, 32(Suppl 1):179-185.
  5. Allen LB, Barlow DH (2009) Relationship of exposure to clinically irrelevant emotion cues and obsessive-compulsive symptoms. Behav Modif, 33:743-762.
  6. American Psychiatric Association (2013) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed. Arlington, VA, American Psychiatric Publishing.
  7. Angelakis I, Gooding P (2020) Obsessive-compulsive disorder and suicidal experiences: the role of experiential avoidance. Suicide Life Threat Behav, 50:359-371.
  8. Angelakis I, Pseftogianni F (2021) Association between obsessive-compulsive and related disorders and experiential avoidance: a systematic review and meta-analysis. J Psychiatr Res, 138:228-239.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Klinik Psikoloji

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

27 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

17 Mart 2025

Kabul Tarihi

1 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 1

Kaynak Göster

JAMA
1.Arı Deniz E, Eker SS. Experiential Avoidance in Obsessive-Compulsive Disorder from the Perspective of Acceptance and Commitment Therapy. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2026;18:319–331.

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.