TR
EN
Kabul ve Kararlılık Terapisi Perspektifinden Obsesif Kompulsif Bozuklukta Yaşantısal Kaçınma
Öz
Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), obsesyon ve kompulsiyonlarla süregiden ve işlevselliği olumsuz yönde etkileyen, tedavi edilmediğinde kronikleşebilen psikiyatrik bir rahatsızlıktır. OKB’de ilaç tedavisi ve maruz bırakma-tepki önleme tekniklerini içeren Bilişsel Davranışçı Terapinin etkililiği kanıtlanmış görünse de tedavi bırakma oranları ve takip sonrası kalıntı belirtilerin görülmesi, araştırmacıları farklı tedavi yaklaşımlarına yöneltmiştir. Bu bağlamda ortaya çıkan üçüncü kuşak terapi yaklaşımlarından biri olan Kabul ve Kararlılık Terapisi (KKT), OKB tedavisinde yenilikçi ve etkili bir yaklaşım olarak giderek daha fazla ilgi görmektedir. KKT, temelde hayatın doğal akışı içerisinde var olan acılardan kaçınmak yerine onları kabul ederek kişinin yaşamını kendi seçtiği değerler doğrultusunda yönlendirmesini amaçlamaktadır. KKT yaklaşımı ile OKB tedavisinde, bireylerin psikolojik esneklik seviyelerini artırmaya yönelik müdahalelerle hastalığın prognozuna olumlu katkı sağlanabildiği görülmektedir. OKB hastalarında obsesyonların yarattığı kaygıdan kaçınmak için kompulsiyonlara girişmenin yanı sıra çok çeşitli yaşantısal kaçınma stratejileri izlenebilmektedir. KKT yaklaşımı ile, bu stratejilerinin azaltılarak olumsuz içsel yaşantıların kabulü yoluyla obsesyonların yarattığı kaygının giderilmesi ve kompulsiyonların ortadan kaldırılması sağlanabilmektedir. Bu derleme makalesi, OKB’de yaşantısal kaçınmayı KKT çerçevesinde ele almaktadır. Son yıllarda yayımlanan güncel çalışmalar ekseninde, KKT’nin OKB tedavisinde yaşantısal kaçınmayı nasıl hedef aldığı ve yapılan müdahalelerin OKB semptom şiddeti ve psikolojik esneklik arasındaki ilişkiye etkileri tartışılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abramowitz JS (2006) The psychological treatment of obsessive-compulsive disorder. Can J Psychiatry, 51:407-416.
- Abramowitz JS, Lackey GR, Wheaton MG (2009) Obsessive-compulsive symptoms: the contribution of obsessional beliefs and experiential avoidance. J Anxiety Disord, 23:160-166.
- Abramowitz JS, McKay D, Taylor S (2008) Clinical Handbook of Obsessive-Compulsive Disorder and Related Problems. Baltimore, Johns Hopkins University Press.
- Akhouri D, Hamza, Kumar S, Reyazuddin M (2023) Acceptance and commitment therapy as an add-on treatment for the management of patients with obsessive-compulsive disorder. Ind Psychiatry J, 32(Suppl 1):179-185.
- Allen LB, Barlow DH (2009) Relationship of exposure to clinically irrelevant emotion cues and obsessive-compulsive symptoms. Behav Modif, 33:743-762.
- American Psychiatric Association (2013) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed. Arlington, VA, American Psychiatric Publishing.
- Angelakis I, Gooding P (2020) Obsessive-compulsive disorder and suicidal experiences: the role of experiential avoidance. Suicide Life Threat Behav, 50:359-371.
- Angelakis I, Pseftogianni F (2021) Association between obsessive-compulsive and related disorders and experiential avoidance: a systematic review and meta-analysis. J Psychiatr Res, 138:228-239.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Klinik Psikoloji
Bölüm
Derleme
Erken Görünüm Tarihi
27 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
17 Mart 2025
Kabul Tarihi
1 Haziran 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 1
