Ergenlerin Psikolojik Yardım Alma Tutumu Ölçeği ve Ergenlerin Psikolojik Yardım Alma Niyetini Belirleme Ölçeklerinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Amaç: Bu çalışmada ergenlerin psikolojik yardım alma tutumu ve niyetini belirlemek amacıyla Ergenlerin Psikolojik Yardım Alma Tutumu Ölçeği (EPYATÖ) ve Ergenlerin Psikolojik Yardım Alma Niyetini Belirleme Ölçeklerinin (EPYANÖ) geliştirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırmada ölçme araçlarının yapı geçerliliğini incelemek amacıyla AFA ve DFA uygulanmıştır. AFA, ölçek maddelerinin altında yatan faktör yapısını keşfetmek için kullanılmış; elde edilen yapının doğruluğu ise DFA ile test edilmiştir. Bulgular: EPTAYÖ’nün açıkladığı toplam varyans %60,56, EPYANÖ açıkladığı toplam varyans %57,48 olarak bulunmuştur. Araştırmaya EPTATÖ için 600; EPYANÖ için 684 öğrenci katılmıştır. EPYATÖ iki alt boyut (kendini damgalama, sosyal damgalanma) ve dokuz maddeden oluşmaktadır. EPYATÖ Cronbach Alpha katsayısı ,86: alt boyutlardan sosyal damgalanma için ,85; kendini damgalama için ,73 olarak bulunmuştur. EPYANÖ olumsuz duygularla ilgili sorunlar (OSZD), olumsuz düşüncelerle ilgili sorunlar (OSDC), kişisel ve sosyal gelişim (KSG) altboyutlarından ve 22 maddeden oluşmaktadır. EPYANÖ Cronbach Alpha katsayısı ,94; alt boyutlardan OSZD için ,91; OSDC için ,77 ve KSG için ,89 olarak bulunmuştur. Ölçüt geçerliği sonuçlarına göre EPYATÖ ile Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği (PYATÖ) arasında (r= ,71; p< .001); EPYANÖ ile Psikolojik Yardım Alma Niyeti Envanteri (PYANE) arasında (r= ,71; p< .001) ilişki olduğu bulunmuştur. Sonuç: Araştırma bulguları EPYATÖ ile EPYANÖ ölçeklerinin psikolojik yardım alma tutumu ve niyetini belirlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir birer ölçme araçları olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Psikolojik yardım alma
• tutum
• niyet
• ergen
• ölçek geliştirme.

Development of the Adolescents' Attitude towards Psychological Help Scale and the Adolescents' Intention to Seek Psychological Help Scale: Validity and Reliability Study

Öz

Objective: This study aimed to develop the Adolescents' Attitude Towards Psychological Help Scale (AATPHS) and the Adolescents' Intention to Seek Psychological Help Scale (ISPHS) in order to determine adolescents' attitudes and intentions towards seeking psychological help. Method: In this study, AFA and DFA were applied to examine the construct validity of the measurement tools. AFA was used to discover the underlying factor structure of the scale items, and the accuracy of the obtained structure was tested with DFA. Results: The total variance explained by AATPHS was found to be 60.56%, and the total variance explained by ISPHS was found to be 57.48%. A total of 600 students participated in the study for AATPHS and 684 students for ISPHS . AATPHS consists of two subscales (self-stigmatisation, social stigmatisation) and nine items. The Cronbach's alpha coefficient for AATPHS was 0.86: 0.85 for the social stigmatisation subscale and 0.73 for the self-stigmatisation subscale. ISPHS consists of three subscales problems related to negative emotions (PRNE), problems related to negative thoughts (PRNT), and personal and social development (PSD) and 22 items. The Cronbach's alpha coefficient for ISPHS was found to be 0.94; for the PRNE subscale, it was 0.91; for the PRNT subscale, it was 0.77; and for the PSD subscale, it was 0.89. According to criterion validity results, a relationship was found between AATPHS and the Attitude Scale Towards Psychological Help (ASTPH) (r = 0.71; p < 0.001) and between ISPHS and the Psychological Help-Seeking Intention Inventory (PHSII) (r = 0.71; p < 0.001). Conclusion: The research findings indicate that the AATPHS and ISPHS scales are valid and reliable measurement tools that can be used to determine attitudes and intentions toward seeking psychological help.

Anahtar Kelimeler

• psychological help-seeking
• attitude
• intention
• adolescent
• scale development.

Kaynakça

1. Acun-Kapıkıran N, Kapıkıran Ş (2013) Psikolojik yardım aramada kendini damgalama ölçeği: geçerlik ve güvenirlik. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4:131–141.
2. Aluede O, Imhonde H, Eguavoen A (2006) Academic, career and personal needs of Nigerian university students. Journal of Instructional Psychology, 33:50–57.
3. Aras E (2024) Üniversite öğrencilerinin psikolojik yardım alma tutumunun yordayıcıları olarak kendini damgalama, sosyal damgalanma ve kendini açma. Journal of Psychometric Research, 2:1–7.
4. Arslantaş H, Dereboy İF, Aştı N, Pektekin Ç (2011) Yetişkinlerde profesyonel psikolojik yardım arama tutumu ve bunu etkileyen faktörler. ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 12:17–23.
5. Bilge A, Çam MO (2010) Ruhsal hastalığa yönelik damgalama ile mücadele. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 9:71–78.
6. Büyüköztürk Ş (2012) Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı (16. baskı). Ankara, Pegem Akademi.
7. Creswell JW (2014). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA, Sage.
8. Demir-Kaya M, Kaya F (2024) School burnout in adolescents: what are the roles of emotional autonomy and setting life goals) Asia Pac J Couns Psychother,15:4-15.

9. Erkek A, Uzun A, Emre M (2021) Orta ergenlik dönemindeki futbolcularda yaşın sürat performansına etkisi. Sportive, 4:57–68.
10. Ersoy MA,Varan A (2007) Ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma ölçeği Türkçe formu’nun güvenilirlik ve geçerlik çalışması. Turk Psikiyatri Derg, 18:163–171.
11. Field A (2013) Discovering Statistics Using IBM SPSS (4th ed.). Thousand Oaks, CA, Sage.
12. Fischer EH, Farina A (1995) Attitudes toward seeking professional psychological help: ashortened form and considerations for research. J Coll Stud Dev, 36:368–373.
13. Fischer EH, Turner JL (1970) Development and research utility of an attitude scale. J Consult Clin Psychol, 35:79–90.
14. Fornell C, Larcker DF(1981) Structural equation models with unobservable variables and measurement error: Algebra and statistics. J Mark Res, 18:382-388.
15. Fry D, Messinger AM, Vaughan RI, Meghan K, O'Connor A, Palmetto N ve ark. (2014) Adolescent relationship violence: Help-seeking and help-giving behaviors among peers. J Urban Health, 91:320–334.
16. Geldard K, Geldard D (2013) Ergenler ve Gençlerle Psikolojik Danışma: Proaktif Yaklaşım (Çev. Ed. Metin Pişkin). Ankara, Nobel Yayınları.
17. Gulliver A, Griffiths KM, Christensen H (2010) Perceived barriers and facilitators to mental health help-seeking in young people: a systematic review. BMC Psychiatry, 10:113.
18. Hair JF, Black WC, Tatham RL, Anderson RE (2010) Multivariate Data Analysis. Upper Saddle River, NJ, Prentice Hall.
19. Huang CC, Wang YM, Wu TW, Wang PA (2013) An empirical analysis of the antecedents and performance consequences of using the moodle platform. Int J Inf Educ Technol, 3:2-217.
20. Kozak M (2017) Veri Analizi. Bilimsel Araştırma: Tasarım, Yazım ve Yayım Teknikleri. Ankara, Detay Yayıncılık.
21. Kline P (2014) An Easy Guide to Factor Analysis (6th ed.). New York, Routledge.
22. Larson JE, Corrigan PW (2010) Psychotherapy for self-stigma among rural clients. J Clin Psychol, 66:524–536.
23. Ocakçı AF, (2015) Ergenlik dönemi özellikleri. In Yetişkinliğe Bir Adım Kala Ergen Sağlığı (Eds AF Ocakçı, F Üstüner Top):1–7. Ankara, Göktuğ Basım.
24. Odacı H, Kaya F, Aydın F (2023) Does educational stress mediate the relationship between intolerance of uncertainty and academic life satisfaction in teenagers during the COVID-19 pandemic?. Psychol Sch, 60:1514-1531.
25. Onar G, Odabaş İS, Canbolat Z (2021) Adolesan döneminin psikolojik profili, sorunları ve koruyucu sağlık hizmetleri. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi, 2:52-66.
26. Rickwood D, Deane FP, Wilson CJ, Ciarrochi J (2005) Young people’s help-seeking for mental health problems. Australian e-Journal for the Advancement of Mental Health, 4:218-251.
27. Rothi DM, Leavey G (2006) Mental health help-seeking and young people: a review. Pastor Care Educ, 24:4–13.
28. Saföz-Güven İG, Güçray S (2013) Ergenlerin psikolojik belirtileri ve genel sağlık örüntüleri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 30:119–136.
29. Savi-Çakar F, Girgin M, Uzun K (2020) Ergenlerin intihar girişimlerinde risk faktörleri ve psikolojik yardım alma durumlarının incelenmesi. International Social Sciences Studies Journal, 6:3599–3618.
30. Sezer F, İşgör İY (2010) İlköğretim ve ortaöğretim kurumlarındaki öğrencilerin problem alanlarının tespiti (Erzurum ili örneği). Millî Eğitim Dergisi, 39:235–247.
31. Şahin-Baltacı H (2012) Developing an attitude scale toward seeking psychological help for secondary students. Eurasian Journal of Educational Research, 47:59–76.
32. Tabachnick BG, Fidell LS (2007) Using Multivariate Statistics (5th ed.) Boston, Allyn and Bacon.
33. Tanrıöğen A (2014) Bilimsel Araştırma Yöntemleri (4. baskı). Ankara, Anı Yayıncılık.
34. Topkaya N (2011) Psikolojik yardım alma niyetinin sosyal damgalanma, tedavi korkusu, beklenen yarar, beklenen risk ve tutum faktörleriyle modellenmesi (Doktora tezi). İzmir, Ege Üniversitesi.
35. Topkaya N (2014) Psikolojik yardım alma niyetini yordamada demografik, bireysel ve çevresel faktörler. Türk Psikoloji Dergisi, 29:1–11.
36. Topkaya N, Meydan B (2013) Üniversite öğrencilerinin problem yaşadıkları alanlar, yardım kaynakları ve psikolojik yardım alma niyetleri. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3:25–37.
37. Uzun K, Tagay Ö, Karataş Z (2020) Ergenler için psikolojik zihinlilik ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16:322–342.
38. Vogel DL, Bitman RL, Hammer JH, Wade NG (2013) Is stigma internalized? The longitudinal impact of public stigma on self-stigma. J Couns Psychol, 60:311–316.
39. Vogel DL, Wade NG, Haake S (2006) Measuring the self-stigma associated with seeking psychological help. J Couns Psychol, 53:325–337.
40. Wahto RS, Swift JK, Whipple JL (2016) The role of stigma and referral source in predicting college student-athletes’ attitudes toward psychological help-seeking. J Clin Sport Psychol, 10:85–98.