Müzik Dinletisinin Elektroensefalografi ile Değerlendirilen Nöroplastisite Etkileri: Sistematik Bir Derleme

Öz

Bu sistematik derleme, 2020–2025 yılları arasında yayımlanmış, sağlıklı bireylerle yapılan ve pasif müzik dinletisi sırasında elektroensefalografi (EEG) ile ölçülen nöroplastik etkileri inceleyen deneysel çalışmaları değerlendirmektedir. Amaç, müzik dinletisinin duygusal ve bilişsel beyin ağları üzerindeki etkilerini anlamaktır. Derleme, karşılaştırmasız (within-subject) tasarımlı, EEG verisi toplanmış sekiz çalışmayı kapsamaktadır. Bulgular, müzik dinletisinin prefrontal, temporal ve motor bölgelerde teta ve alfa bantlarında senkronizasyon artışı, fonksiyonel bağlantısallık güçlenmesi ve bilgi işlemeye özgü ağ modülerliğinde değişimler oluşturduğunu göstermektedir. Duygusal süreçlere odaklanan çalışmalar, hoşnutluk ve haz gibi tepkilerin orbitofrontal korteks, insula ve temporal bölgelerde teta aktivitesini artırdığını; bilişsel süreçlere yönelik çalışmalar ise dikkat, bellek ve tanıdıklık gibi işlevlerle bağlantılı ağ yeniden yapılanmalarını ortaya koymaktadır. Müzik dinletisinin, deneyime bağlı uzun vadeli nöroplastik değişimleri desteklediği ve duygusal regülasyon, dikkat ile öğrenme süreçlerini güçlendirebileceği belirtilmektedir. Ancak, küçük örneklem boyutları, yöntemsel çeşitlilik ve yalnızca sağlıklı bireylerin incelenmesi gibi sınırlılıklar, bulguların genellenebilirliğini kısıtlamaktadır. Türkiye’deki sınırlı EEG çalışmaları, müzik dinletisinin beta ve duyusal-motor ritim bantlarında etkiler yarattığını ve anksiyeteyi azalttığını desteklemektedir. Gelecekte, geniş örneklemli, yapılandırılmış müzik protokolleri içeren EEG araştırmaları yapılması önerilir.

Anahtar Kelimeler

• Elektroensefalografi
• Fonksiyonel Bağlantısallık
• Müzik Dinletisi
• Nöroplastisite
• Sistematik Derleme

Neuroplastic Effects of Music Listening as Measured by Electroencephalography: A Systematic Review

Öz

This systematic review evaluates experimental studies published between 2020 and 2025 that were conducted with healthy individuals and investigated neuroplastic effects measured by electroencephalography (EEG) during passive music listening. The aim is to understand the effects of music listening on emotional and cognitive brain networks. The review includes eight studies with within-subject designs in which EEG data were collected. The findings indicate that music listening increases synchronization in theta and alpha bands, strengthens functional connectivity, and induces changes in network modularity specific to information processing in prefrontal, temporal, and motor regions. Studies focusing on emotional processes show that responses such as pleasure and enjoyment increase theta activity in the orbitofrontal cortex, insula, and temporal regions; studies targeting cognitive processes reveal network reorganizations associated with functions such as attention, memory, and familiarity. It is stated that music listening supports experience-dependent long-term neuroplastic changes and may enhance emotional regulation, attention, and learning processes. However, limitations such as small sample sizes, methodological diversity, and the inclusion of only healthy individuals restrict the generalizability of the findings. Limited EEG studies in Türkiye support that music listening creates effects in beta and sensory-motor rhythm bands and reduces anxiety. It is recommended that future EEG research include large samples and structured music protocols.

Anahtar Kelimeler

• Electroencephalography
• Functional Connectivity
• Music
• Neuroplasticity
• Systematic Review

Kaynakça

1. Aker SN, Akar SA (2014) Türk müziği makamlarının etkilerinin EEG dalga formları ile incelenmesi: Investigation of the effect of classical Turkish music makams by using EEG waveforms. Tıp Teknolojileri Kongresi, 14:159-162.
2. Ara A, Marco-Pallarés J (2020) Fronto-temporal theta phase-synchronization underlies music-evoked pleasantness. Neuroimage, 212:116665.
3. Ara A, Marco-Pallarés J (2021) Different theta connectivity patterns underlie pleasantness evoked by familiar and unfamiliar music. Sci Rep, 11:18523.
4. Blood AJ, Zatorre RJ (2001) Intensely pleasurable responses to music correlate with activity in brain regions implicated in reward and emotion. Proc Natl Acad Sci U S A, 98:11818-11823.
5. Chabin T, Gabriel D, Chansophonkul T, Michelant L, Joucla C, Haffen E et al. (2020) Cortical patterns of pleasurable musical chills revealed by high-density EEG. Front Neurosci, 14:565815.
6. Chanda ML, Levitin DJ (2013) The neurochemistry of music. Trends Cogn Sci, 17:179-193.
7. Eskine KE, Anderson AE, Sullivan M, Golob EJ (2020) Effects of music listening on creative cognition and semantic memory retrieval. Psychol Music, 48:513-528.
8. Grahn JA, Brett M (2007) Rhythm and beat perception in motor areas of the brain. J Cogn Neurosci, 19:893-906.

9. Harding EE, Kim JC, Demos AP, Roman IR, Tichko P, Palmer C et al. (2025) Musical neurodynamics. Nat Rev Neurosci, 26:293-307.
10. Hashim S, Küssner MB, Weinreich A, Omigie D (2024) The neuro-oscillatory profiles of static and dynamic music-induced visual imagery. Int J Psychophysiol, 199:112309.
11. Herholz SC, Zatorre RJ (2012) Musical training as a framework for brain plasticity: behavior, function, and structure. Neuron, 76:486-502.
12. Kayalar DD, Sazak N (2018) Theta, alpha, smr beyin dalgalarının müzik türleriyle olan etkileşimi: Bir Nexus-10 EEG çalışması. Online Journal of Music Sciences, 3:149-165.
13. Kırış OB, Erik E (2024) Cornelia de Lange sendromlu çocukta Sensory Activation Solutions (SAS) müzik dinleti programı uygulamasının bilişsel seviye üzerine etkisi. Doğal Yaşam Tıbbı Dergisi, 6:41-50.
14. Koelsch S, Fritz T, von Cramon DY, Müller K, Friederici AD (2006) Investigating emotion with music: an fMRI study. Hum Brain Mapp, 27:239-250.
15. Kolb B, Gibb R (2011) Brain plasticity and behaviour in the developing brain. J Can Acad Child Adolesc Psychiatry, 20:265-276.
16. Lai G, Pantazatos SP, Schneider H, Hirsch J (2012) Neural systems for speech and song in autism. Brain, 135:961-975.
17. Leeuwis N, Pistone D, Flick N, van Bommel T (2021) A sound prediction: EEG-based neural synchrony predicts online music streams. Front Psychol, 12:672980.
18. Lök N, Bademli K (2016) Alzheimer hastalarında müzik terapinin etkinliği: sistematik derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 8:266-274.
19. Malekmohammadi A, Cheng G (2025) Music familiarization elicits functional connectivity between right frontal/temporal and parietal areas in the theta and alpha bands. Brain Topogr, 38:2.
20. Michel CM, Koenig T (2018) EEG microstates as a tool for studying the temporal dynamics of whole-brain neuronal networks: a review. Neuroimage, 180:577-593.
21. Moher D, Liberati A, Tetzlaff J, Altman DG (2009) Preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses: the PRISMA statement. BMJ, 339:b2535.
22. Önsüz Ü, Can G (2025) Music therapy in various physical and mental conditions and its effects on cancer patients receiving radiotherapy. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 17:225-243.
23. Reybrouck M, Vuust P, Brattico E (2018) Music and brain plasticity: how sounds trigger neurogenerative adaptations. In: Neuroplasticity: Insights of Neural Reorganization (Ed AM Columbus):85-106. New York, Nova Science Publishers.
24. Reybrouck M, Vuust P, Brattico E (2021) Neural correlates of music listening: does the music matter? Brain Sci, 11:1553.
25. Ross JM, Comstock DC, Iversen JR, Makeig S, Balasubramaniam R (2022) Cortical mu rhythms during action and passive music listening. J Neurophysiol, 127:213-224.
26. Särkämö T, Tervaniemi M, Laitinen S, Numminen A, Kurki M, Johnson JK et al. (2013) Cognitive, emotional, and social benefits of regular musical activities in early dementia: randomized controlled study. Gerontologist, 54:634-650.
27. Thaut MH, McIntosh GC (2014) Neurologic music therapy in stroke rehabilitation. Curr Phys Med Rehabil Rep, 2:106-113.
28. Torun Ş (2020) Sağlık alanında müzik temelli uygulamalar: Müzik terapi, müzik tıbbı ve diğerleri. InMüzik Terapi, Müzik Tıbbı ve Müzik Temelli Diğer Uygulamalar (Ed Ş Torun):9-19. Ankara, Türkiye Klinikleri.
29. Torun Ş (2022) Kanıta dayalı müzik terapisi uygulamalarında müziğin rolü. Anadolu Tıbbı Dergisi, 1:1-12.
30. Trost W, Ethofer T, Zentner M, Vuilleumier P (2012) Mapping aesthetic musical emotions in the brain. Cereb Cortex, 22:2769-2783.
31. Uğraş GA, Yıldırım G, Yüksel S, Öztürkçü Y, Kuzdere M, Öztekin SD (2018) The effect of different types of music on patients' preoperative anxiety: a randomized controlled trial. Complement Ther Clin Pract, 31:158-163.
32. Zatorre RJ, Chen JL, Penhune VB (2007) When the brain plays music: auditory–motor interactions in music perception and production. Nat Rev Neurosci, 8:547-558.
33. Zheng G, Li Y, Qi X, Zhang W, Yu Y (2021) Mental calculation drives reliable and weak distant connectivity while music listening induces dense local connectivity. Phenomics, 1:285-298.
34. Zhu Y, Liu J, Cong F (2023) Dynamic community detection for brain functional networks during music listening with block component analysis. IEEE Trans Neural Syst Rehabil Eng, 31:2438-2447.