TR
EN
Çocuktan Ebeveyne Şiddet
Öz
Aile içi şiddet çalışmaları daha çok eşler arası şiddet ve ebeveynlerden çocuklara yönelik şiddet konularına odaklanmaktadır. Ancak, nesiller arası şiddetin devamlılığında önemli bir rol oynayan ve ciddi bir toplumsal sorun teşkil eden çocuktan ebeveyne şiddet, aile içi şiddet çalışmalarında ihmal edilmiştir. Bu durumdan hareketle çalışmanın amacı çocuktan ebeveyne şiddetin kavramsallaştırılmasını, kuramsal açıklamalarını, yaygınlığını, ölçüm araçlarını, risk faktörlerini, ebeveynler üzerindeki etkilerini, müdahale programlarını ve Türkiye bağlamında yapılan çalışmaları ele alarak bir farkındalık kazandırmaktır. Çalışma sonucunda çocuktan ebeveyne şiddetin tanımı ve türlerinin kavramsallaştırılmasında farklılıkların bulunduğu, çocuktan ebeveyne şiddetin yaygınlığının ülkeler arasında farklılık göstermekle birlikte genel olarak yaygınlığın yüksek olduğu, bu şiddetin tek bir kuram çerçevesinde yeterli düzeyde açıklanamayacağı, ölçüm araçlarının çoğunun yalnızca ergenlerin bildirimlerine dayandığı ve ebeveyn açısından yeterince yansıtılmadığı görülmüştür. Çocuktan ebeveyne şiddetin ortaya çıkmasında bireysel, ailevi ve sosyal faktörlerin bir arada rol aldığı özellikle aile içi şiddete maruz kalmanın ön plana çıkan bir risk faktörü olduğu ve çocuktan ebeveyne şiddetin ebeveynler üzerindeki fiziksel, ekonomik, duygusal ve sosyal etkilerinin olduğu tespit edilmiştir. Çocuktan ebeveyne şiddet için hazırlanan müdahale programlarının hem ebeveyn hem ergenler için yararlı olduğu ancak bu programların uzun vadeli etkilerinin yeterince araştırılmadığı belirlenmiştir. Son olarak Türkiye’de çocuktan ebeveyne şiddete yönelik çalışmaların sınırlı sayıda olduğu sonucuna varılmıştır. Çocuktan ebeveyne şiddetin karmaşık yapısı göz önünde bulundurulduğunda, bireysel, ailesel ve sosyal etmenleri bir arada inceleyen çalışmalar ile bu davranışlara yönelik bütüncül önleme ve müdahale programlarının geliştirilmesini önermekteyiz..
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahonen L (2019) Violence and Mental Illness: An Overview. Cham, Springer.
- Albanese AM, Russo GR, Geller PA (2019) The role of parental self‐efficacy in parent and child well‐being: A systematic review of associated outcomes. Child Care Health Dev, 45:333-363.
- Arias-Rivera S, Hidalgo V (2020) Theoretical framework and explanatory factors for child-to-parent violence A scoping review. Anales De Psicologia, 36:220–231.
- Arias-Rivera S, Lorence B, Hidalgo V (2022) Parenting skills, family functioning and social support in situations of child-to-parent violence: A scoping review of the literature. J Fam Violence, 37:1147-1160.
- Ayhan H, Öztürk E (2021) Aile psikopatolojisi, çocuktan ebeveyne şiddet ve postmodern bir trend olarak sharenting. Türkiye Klinikleri Psikoloji-Özel Konular, 6:40-66.
- Bandura A (1969) Social-learning theory of identificatory processes. In Handbook of Socialization Theory and Research (Ed DA Goslin):213-262. Chicago IL, Rand McNally Co.
- Bandura A (1986) Social Foundations of Thought and Action. Englewood Cliffs, NJ, Prentice-Hall.
- Bautista-Aranda N, Contreras L, Cano-Lozano MC (2024a) Lagged effect of parental warmth on child-to-parent violence through moral disengagement strategies. Children (Basel), 11:585.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Çocuk ve Ergen Gelişimi
Bölüm
Derleme
Erken Görünüm Tarihi
6 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
13 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
29 Eylül 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 3
