TR
EN
Psikiyatride Doğa Temelli Müdahale Yaklaşımları
Öz
Bu çalışma, doğa temelli müdahale yaklaşımlarının psikiyatrideki terapötik potansiyelini; klinik kullanım alanları, etki mekanizmaları ve kavramsal gelişim bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. İklim değişikliğiyle ilişkili olarak artan çevresel kaygı biçimleri olan eko-anksiyete, ekolojik yas ve solastalji gibi yeni psikolojik kavramlara kavramsal çerçevede yer verilmiştir. Çalışmada, bahçecilik terapisi, orman banyosu, topluluk bahçeciliği ve farkındalık temelli doğa uygulamaları gibi yöntemlerin psikiyatrik belirtiler üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bahçecilik terapisinin depresyon, kaygı ve dikkat sorunlarında iyileştirici etkiler sağladığı; orman banyosunun kortizol düzeylerini düşürdüğü, bağışıklık sistemini güçlendirdiği ve uyku kalitesini artırdığı; topluluk bahçeciliğinin sosyal izolasyonu azalttığı ve aidiyet duygusunu güçlendirdiği; farkındalık temelli doğa uygulamalarının ise stres regülasyonu ve öz-farkındalık düzeylerinde artış sağladığı görülmüştür. Bulgular, doğa temelli uygulamaların sadece bireysel psikolojik iyilik hâlini değil, aynı zamanda sürdürülebilir ruh sağlığı politikalarının oluşturulmasını da destekleyebileceğini göstermektedir. Ancak bu müdahalelerin uzun vadeli etkilerine ve farklı kültürel bağlamlara uyarlanabilirliğine dair kanıtlar sınırlıdır. Ayrıca doğa temelli yaklaşımlara yönelik standardize edilmiş ölçüm araçlarının eksikliği, uygulamaların karşılaştırılabilirliğini zorlaştırmaktadır. Klinik uygulamalara entegrasyon için yalnızca yapısal düzenlemelere değil; doğa temelli müdahalelere ilişkin mesleki eğitimlerin geliştirilmesine, ekolojik duyarlılığa sahip protokollerin oluşturulmasına ve disiplinlerarası işbirliğini teşvik eden politika düzenlemelerine de ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albrecht G (2005) Solastalgia: a new concept in human health and identity. Philosophy Activism Nature, 3:41-55.
- Albrecht G, Sartore GM, Connor L, Higginbotham N, Freeman S, Kelly B et al. (2007) Solastalgia: the distress caused by environmental change. Aust N Z J Psychiatry, 15:95–98.
- Antonelli M, Barbieri G, Donelli D (2019) Effects of forest bathing (shinrin-yoku) on levels of cortisol as a stress biomarker: a systematic review and meta-analysis. Int J Biometeorol, 63:1117–1134.
- Ardahanlıoğlu ZR (2023) Shinrin-Yoku (orman banyosu) uygulaması için bir alan önerisi: Günlüklü Koyu sığla ormanı. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 10:993–1000.
- Balmumcu A, Doğan Pekince G (2023) Effects of forest bath (shinrin-yoku) and forest therapy (shinrin-ryoho) on women's health. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 15:62-69.
- Berry HL, Bowen K, Kjellstrom T (2010) Climate change and mental health: a causal pathways framework. Int J Public Health, 55:123–132.
- Berman MG, Jonides J, Kaplan S (2008) The cognitive benefits of interacting with nature. Psychol Sci, 19:1207–1212.
- Bielinis E, Omelan A, Boiko S, Bielinis L, Jendraszczyk E (2020) The effects of a short forest recreation program on physiological and psychological relaxation in young Polish adults. Forests, 11:591.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Sağlık Psikolojisi
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Seda Topgül
*
0000-0003-1649-1732
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
7 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
28 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
12 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 3
