Derleme

Psikiyatride Doğa Temelli Müdahale Yaklaşımları

Cilt: 18 Sayı: 3 Erken Görünüm Tarihi: 7 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Psikiyatride Doğa Temelli Müdahale Yaklaşımları

Öz

Bu çalışma, doğa temelli müdahale yaklaşımlarının psikiyatrideki terapötik potansiyelini; klinik kullanım alanları, etki mekanizmaları ve kavramsal gelişim bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. İklim değişikliğiyle ilişkili olarak artan çevresel kaygı biçimleri olan eko-anksiyete, ekolojik yas ve solastalji gibi yeni psikolojik kavramlara kavramsal çerçevede yer verilmiştir. Çalışmada, bahçecilik terapisi, orman banyosu, topluluk bahçeciliği ve farkındalık temelli doğa uygulamaları gibi yöntemlerin psikiyatrik belirtiler üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bahçecilik terapisinin depresyon, kaygı ve dikkat sorunlarında iyileştirici etkiler sağladığı; orman banyosunun kortizol düzeylerini düşürdüğü, bağışıklık sistemini güçlendirdiği ve uyku kalitesini artırdığı; topluluk bahçeciliğinin sosyal izolasyonu azalttığı ve aidiyet duygusunu güçlendirdiği; farkındalık temelli doğa uygulamalarının ise stres regülasyonu ve öz-farkındalık düzeylerinde artış sağladığı görülmüştür. Bulgular, doğa temelli uygulamaların sadece bireysel psikolojik iyilik hâlini değil, aynı zamanda sürdürülebilir ruh sağlığı politikalarının oluşturulmasını da destekleyebileceğini göstermektedir. Ancak bu müdahalelerin uzun vadeli etkilerine ve farklı kültürel bağlamlara uyarlanabilirliğine dair kanıtlar sınırlıdır. Ayrıca doğa temelli yaklaşımlara yönelik standardize edilmiş ölçüm araçlarının eksikliği, uygulamaların karşılaştırılabilirliğini zorlaştırmaktadır. Klinik uygulamalara entegrasyon için yalnızca yapısal düzenlemelere değil; doğa temelli müdahalelere ilişkin mesleki eğitimlerin geliştirilmesine, ekolojik duyarlılığa sahip protokollerin oluşturulmasına ve disiplinlerarası işbirliğini teşvik eden politika düzenlemelerine de ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Albrecht G (2005) Solastalgia: a new concept in human health and identity. Philosophy Activism Nature, 3:41-55.
  2. Albrecht G, Sartore GM, Connor L, Higginbotham N, Freeman S, Kelly B et al. (2007) Solastalgia: the distress caused by environmental change. Aust N Z J Psychiatry, 15:95–98.
  3. Antonelli M, Barbieri G, Donelli D (2019) Effects of forest bathing (shinrin-yoku) on levels of cortisol as a stress biomarker: a systematic review and meta-analysis. Int J Biometeorol, 63:1117–1134.
  4. Ardahanlıoğlu ZR (2023) Shinrin-Yoku (orman banyosu) uygulaması için bir alan önerisi: Günlüklü Koyu sığla ormanı. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 10:993–1000.
  5. Balmumcu A, Doğan Pekince G (2023) Effects of forest bath (shinrin-yoku) and forest therapy (shinrin-ryoho) on women's health. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 15:62-69.
  6. Berry HL, Bowen K, Kjellstrom T (2010) Climate change and mental health: a causal pathways framework. Int J Public Health, 55:123–132.
  7. Berman MG, Jonides J, Kaplan S (2008) The cognitive benefits of interacting with nature. Psychol Sci, 19:1207–1212.
  8. Bielinis E, Omelan A, Boiko S, Bielinis L, Jendraszczyk E (2020) The effects of a short forest recreation program on physiological and psychological relaxation in young Polish adults. Forests, 11:591.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Sağlık Psikolojisi

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

7 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

28 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

12 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 3

Kaynak Göster

JAMA
1.Topgül S. Nature-Based Intervention Approaches in Psychiatry. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar.;18:1006–1019.

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.