Derleme

Preoperatif Bilişsel İşlevler ile Bariatrik Cerrahi Sonuçları Arasındaki İlişki: Kapsam Derlemesi

Cilt: 18 Sayı: 2 Erken Görünüm Tarihi: 27 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Preoperatif Bilişsel İşlevler ile Bariatrik Cerrahi Sonuçları Arasındaki İlişki: Kapsam Derlemesi

Öz

Bariatrik cerrahi, obezite tedavisinde en etkili müdahalelerden biri olarak kabul edilmektedir. Cerrahinin başarısı sadece kilo kaybı ve ilişkili biyolojik faktörlere değil, aynı zamanda psikolojik ve bilişsel etmenlere de bağlıdır. Bu kapsam derlemesi, bariatrik cerrahi sonuçlarında preoperatif bilişsel işlevlerin ve süreçlerin rolünü inceleyen ampirik literatürü sistematik biçimde derleyerek literature katkı sunmayı amaçlamaktadır. Web of Science, Scopus ve PubMed veri tabanlarında yürütülen sistematik tarama sonucunda, belirlenen dahil etme ve dışlama ölçütlerine göre 11 çalışma bu derlemenin kapsamına dahil edilmiştir. Taramalar PRISMA-ScR yönergeleri temel alınarak gerçekleştirilmiş ve analizler popülasyon, kavramsal odak ve bağlama göre yapılandırılmıştır. Bulgular üç ana tema altında sunulmuştur: (1) Dikkat, bellek ve yürütücü işlevlerde düşük performans gösteren bireylerde kilo kaybı düzeylerinin daha düşük olduğu ancak bu ilişkinin tüm çalışmalarda tutarlı olmadığı görülmüştür. (2) Tedaviye uyum davranışlarındaki (randevuya katılım, diyet takibi, fiziksel aktivite) azalma ile bilişsel işlevlerdeki zayıflıkların ilişkili olduğu anlaşılmaktadır. (3) Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu veya yüksek dürtüsellik gibi bilişsel risk profillerine sahip bireylerde cerrahi sonrası dönemde madde kullanımı, yeme bozukluğu davranışları ve komplikasyon riskinde artış rapor edilmiştir. Bu bulgular, preoperatif bilişsel işlevlerin bariatrik cerrahi sonrası yalnızca fiziksel değil, davranışsal ve psikososyal uyum açısından da etkili olabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alosco ML, Galioto R, Spitznagel MB, Strain G, Devlin M, Cohen R et al. (2014) Cognitive function after bariatric surgery: evidence for improvement 3 years after surgery. Am J Surg, 207:870-876.
  2. Alvarez JA, Emory E (2006) Executive function and the frontal lobes: A meta-analytic review. Neuropsychol Rev, 16:17-42.
  3. Altfas JR (2002) Prevalence of attention deficit/hyperactivity disorder among adults in obesity treatment. BMC Psychiatry, 2:9.
  4. Barkley RA (1997) Behavioral inhibition, sustained attention, and executive functions: Constructing a unifying theory of ADHD. Psychol Bull, 121:65-94.
  5. Bartsch M, Langenberg S, Gruner-Labitzke K, Schulze M, Köhler H, Crosby RD et al. (2016) Physical activity, decision-making abilities, and eating disturbances in pre- and postbariatric surgery patients. Obes Surg, 26:2913-2922.
  6. Cabeza R, Nyberg L (2000) Imaging cognition II: An empirical review of 275 PET and fMRI studies. J Cogn Neurosci, 12:1-47.
  7. Chen Y, Feng Y, Zhang X, Gifford KA, Elmanzalawi Y, Samuels J et al. (2025) Bariatric surgery is associated with reduced incidence of mild cognitive impairment and Alzheimer disease and related dementias: A retrospective cohort study. Ann Surg Open, 1:e541.
  8. Cortese S (2019) The association between ADHD and obesity: Intriguing, progressively more investigated, but still puzzling. Brain Sci, 9:256.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Klinik Nöropsikoloji , Klinik Psikoloji

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

27 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

30 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

20 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 2

Kaynak Göster

JAMA
1.Kayacı FS, Tetir D, Anafarta Şendağ M. Relationship Between Preoperative Cognitive Functions and Bariatric Surgery Outcomes: A Scoping Review. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar.;18:684–703.

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.