TR
EN
Preoperatif Bilişsel İşlevler ile Bariatrik Cerrahi Sonuçları Arasındaki İlişki: Kapsam Derlemesi
Öz
Bariatrik cerrahi, obezite tedavisinde en etkili müdahalelerden biri olarak kabul edilmektedir. Cerrahinin başarısı sadece kilo kaybı ve ilişkili biyolojik faktörlere değil, aynı zamanda psikolojik ve bilişsel etmenlere de bağlıdır. Bu kapsam derlemesi, bariatrik cerrahi sonuçlarında preoperatif bilişsel işlevlerin ve süreçlerin rolünü inceleyen ampirik literatürü sistematik biçimde derleyerek literature katkı sunmayı amaçlamaktadır. Web of Science, Scopus ve PubMed veri tabanlarında yürütülen sistematik tarama sonucunda, belirlenen dahil etme ve dışlama ölçütlerine göre 11 çalışma bu derlemenin kapsamına dahil edilmiştir. Taramalar PRISMA-ScR yönergeleri temel alınarak gerçekleştirilmiş ve analizler popülasyon, kavramsal odak ve bağlama göre yapılandırılmıştır. Bulgular üç ana tema altında sunulmuştur: (1) Dikkat, bellek ve yürütücü işlevlerde düşük performans gösteren bireylerde kilo kaybı düzeylerinin daha düşük olduğu ancak bu ilişkinin tüm çalışmalarda tutarlı olmadığı görülmüştür. (2) Tedaviye uyum davranışlarındaki (randevuya katılım, diyet takibi, fiziksel aktivite) azalma ile bilişsel işlevlerdeki zayıflıkların ilişkili olduğu anlaşılmaktadır. (3) Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu veya yüksek dürtüsellik gibi bilişsel risk profillerine sahip bireylerde cerrahi sonrası dönemde madde kullanımı, yeme bozukluğu davranışları ve komplikasyon riskinde artış rapor edilmiştir. Bu bulgular, preoperatif bilişsel işlevlerin bariatrik cerrahi sonrası yalnızca fiziksel değil, davranışsal ve psikososyal uyum açısından da etkili olabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alosco ML, Galioto R, Spitznagel MB, Strain G, Devlin M, Cohen R et al. (2014) Cognitive function after bariatric surgery: evidence for improvement 3 years after surgery. Am J Surg, 207:870-876.
- Alvarez JA, Emory E (2006) Executive function and the frontal lobes: A meta-analytic review. Neuropsychol Rev, 16:17-42.
- Altfas JR (2002) Prevalence of attention deficit/hyperactivity disorder among adults in obesity treatment. BMC Psychiatry, 2:9.
- Barkley RA (1997) Behavioral inhibition, sustained attention, and executive functions: Constructing a unifying theory of ADHD. Psychol Bull, 121:65-94.
- Bartsch M, Langenberg S, Gruner-Labitzke K, Schulze M, Köhler H, Crosby RD et al. (2016) Physical activity, decision-making abilities, and eating disturbances in pre- and postbariatric surgery patients. Obes Surg, 26:2913-2922.
- Cabeza R, Nyberg L (2000) Imaging cognition II: An empirical review of 275 PET and fMRI studies. J Cogn Neurosci, 12:1-47.
- Chen Y, Feng Y, Zhang X, Gifford KA, Elmanzalawi Y, Samuels J et al. (2025) Bariatric surgery is associated with reduced incidence of mild cognitive impairment and Alzheimer disease and related dementias: A retrospective cohort study. Ann Surg Open, 1:e541.
- Cortese S (2019) The association between ADHD and obesity: Intriguing, progressively more investigated, but still puzzling. Brain Sci, 9:256.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Klinik Nöropsikoloji , Klinik Psikoloji
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Deniz Tetir
0000-0003-2263-0022
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
27 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
30 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
20 Ağustos 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 2
