Derleme

Yakın İlişkilerde Sadakat: Bağlanma, Sosyal Değişim ve Yatırım Teorileri Bağlamında Çok Boyutlu Bir Değerlendirme

Cilt: 18 Sayı: 2 Erken Görünüm Tarihi: 30 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Yakın İlişkilerde Sadakat: Bağlanma, Sosyal Değişim ve Yatırım Teorileri Bağlamında Çok Boyutlu Bir Değerlendirme

Öz

Bu derleme çalışması, yakın ilişkilerde sadakat olgusunu açıklamada üç temel kuramsal yaklaşımı bağlanma teorisi, sosyal değişim teorisi ve yatırım modeli karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Sadakat; güven, bağlılık ve sürekliliği içeren çok boyutlu bir değer olarak kavramsallaştırılmış ve bu değerle ilişkili psikolojik ve davranışsal süreçler söz konusu teoriler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bağlanma teorisi, bireylerin erken dönem bağlanma örüntülerinin yetişkinlik dönemindeki ilişki doyumu ve sadakat eğilimleri üzerindeki etkisini vurgulamaktadır. Sosyal değişim teorisi, bireylerin ilişkilerde ödül–maliyet dengesine göre rasyonel kararlar aldığını savunmakta ve sadakati fayda ve alternatiflerin değerlendirilmesi üzerinden açıklamaktadır. Yatırım modeli, sadakati; ilişki doyumu, alternatiflerin kalitesi ve ilişkiye yapılan yatırımların büyüklüğünün etkileşimi ile şekillenen bir bağlılık dinamiği olarak kavramsallaştırmaktadır. Çalışmada ayrıca, dijitalleşmenin ve değişen toplumsal yapının bu kuramsal yaklaşımlar üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Son yıllarda yapılan araştırmalardan elde edilen bulgular, sosyal medya kullanımı, dijital mahremiyet, çevrimiçi kıskançlık ve flört uygulamalarının sadakat üzerindeki etkilerine işaret etmektedir. Tüm teorilerin sadakati açıklamadaki katkıları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş; bağlanma teorisinin psikolojik derinliği, sosyal değişim teorisinin rasyonel yapısı ve yatırım modelinin ilişkisel sürdürülebilirliğe yaptığı vurgu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adler AP, Adler P (1988) Intense loyalty in organizations: a case study of college. Adm Sci Q, 33:401-417.
  2. Ahn S, Park J, Ye S (2025) How AI enhances employee service innovation in retail: social exchange theory perspectives and the impact of AI adaptability. Journal of Retailing and Consumer Services, 84:104207.
  3. Ainsworth MDS, Blehar MC, Waters E, Wall S (1978) Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation. Hillsdale, NJ, Lawrence Erlbaum.
  4. Alaçam S (2020) Evli bireylerde evlilik doyumu, aldatma eğilimi ve kişilik özellikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Uzmanlık tezi). İstanbul, Işık Üniversitesi.
  5. Arpaci I, Baloglu M, Ozteke Kozan HI, Kesici S (2017) Individual differences in the relationship between attachment and nomophobia among college students: the mediating role of mindfulness. J Med Internet Res,19:e404.
  6. Ayyıldız E, Elkin N (2016) Üniversite öğrencilerinin bağlanma stilleri ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3:51-68.
  7. Bashirpour M, Shafi'abadi A, Doukaneifard F (2020) Factors affecting the tendency to marital infidelity: a grounded theory study. Journal of Qualitative Research in Health Sciences, 8:16-27.
  8. Bauman Z (2007) Liquid Times: Living in an Age of Uncertainty. Cambridge, Polity Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Kişilik Gelişimi , Sosyal Gelişim

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

30 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

14 Haziran 2025

Kabul Tarihi

9 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 2

Kaynak Göster

JAMA
1.Kamas BŞ, Seki T. Loyalty in Close Relationships: A Multidimensional Perspective from Attachment, Social Exchange, and Investment Theories. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar.;18:760–772.

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.