TR
EN
Yetişkin Psikopatolojisinde Transdiyagnostik Bir Hedef Olarak Kişilerarası Duygu Düzenleme
Öz
Kişilerarası duygu düzenleme, bireylerin duygularını sosyal ilişkiler aracılığıyla yönetme yollarını ifade eder. Uzun yıllar boyunca duygu düzenleme yalnızca bireysel bir beceri olarak görülmüş, yeniden değerlendirme ya da bastırma gibi içsel stratejilere odaklanılmıştır. Oysa son on yıldaki bulgular, başkalarından destek arama, duyguları saklama ya da aşırı bağımlılık geliştirme gibi eş-düzenleme örüntülerinin psikopatolojinin ortaya çıkışında ve sürmesinde belirleyici olduğunu göstermektedir. Bu derlemede 2015–2025 yılları arasında yayımlanan kuramsal ve ampirik çalışmalar bir araya getirilerek kişilerarası duygu düzenlemenin depresyon, anksiyete, kişilik bozuklukları ve travma ilişkili bozukluklar başta olmak üzere farklı klinik tablolardaki işleyişi ele alınmaktadır. Bulgular, destekleyici eş-düzenleme süreçlerinin koruyucu işlev görebildiğini; buna karşılık duygusal geçersizleştirme ya da kişilerarası kaçınmanın semptomları ağırlaştırabildiğini ortaya koymaktadır. Mevcut psikoterapi yaklaşımlarının çoğu kişilerarası duygu düzenlemeye dolaylı biçimde değinse de, bu süreci doğrudan hedefleyen teknikler oldukça sınırlıdır. Bu boşluk, alandaki kuramsal belirsizlikler ve kültürel sınırlılıklar ile birleştiğinde, daha ilişkisel ve kültürel açıdan uyarlanmış duygu düzenleme modellerinin geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak, kişilerarası duygu düzenleme, yetişkin psikopatolojisinde ihmal edilmiş ancak merkezi önemde bir süreç olarak öne çıkmaktadır. Bu sürecin daha net tanımlanması, kültürel çeşitliliğin hesaba katılması ve klinik müdahalelere entegre edilmesi, duygusal iyilik halini destekleyen daha etkili ve kapsamlı bir psikoterapi anlayışının gelişmesini mümkün kılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdollahpour Ranjbar H, Bakhshesh-Boroujeni M, Farajpour-Niri S, Hekmati I, Habibi Asgarabad M, Eskin M (2024) An examination of the mediating role of maladaptive emotion regulation strategies in the complex relationship between interpersonal needs and suicidal behavior. Front Psychiatry, 15:1301695.
- Akkuş K, Peker M (2022) Exploring the relationship between interpersonal emotion regulation and social anxiety symptoms: the mediating role of negative mood regulation expectancies. Cogn Ther Res, 46:287-301.
- Alsancak-Akbulut C, Elibol-Pekaslan N, Gülaçtı HGB, Şahin-Acar B (2023) Examination of emotion regulation in the family context: a mixed method study from Turkey. Klinik Psikiyatri Dergisi, 7:90-105.
- Altan-Atalay A, Saritas-Atalar D (2022) Interpersonal emotion regulation strategies: how do they interact with negative mood regulation expectancies in explaining anxiety and depression? Curr Psychol, 41:379-385.
- Asarnow JR, Berk MS, Bedics J, Adrian M, Gallop R, Cohen J et al (2021) Dialectical behavior therapy for suicidal self-harming youth: emotion regulation, mechanisms, and mediators. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry, 60:1105-1115.
- Barlow DH, Harris BA, Eustis EH, Farchione TJ (2020) The unified protocol for transdiagnostic treatment of emotional disorders. World Psychiatry, 19:245-246.
- Barthel AL, Hay A, Doan SN, Hofmann SG (2018) Interpersonal emotion regulation: a review of social and developmental components. Behav Change, 35:203-216.
- Behrouian M, Ramezani T, Dehghan M, Sabahi A, Ebrahimnejad Zarandi B (2021) The effect of the emotion regulation training on the resilience of caregivers of patients with schizophrenia: a parallel randomized controlled trial. BMC Psychol, 9:39.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Duyusal Süreçler, Algı ve Performans , Duygusal gelişim , Klinik Psikoloji
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Eda Yılmazer
*
0009-0009-3377-5025
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
30 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
19 Haziran 2025
Kabul Tarihi
15 Eylül 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 2
