TR
EN
Yas Bozukluğu Ölçeği Türkçe Versiyonu: Uyarlanması ve Psikometrik Özellikleri
Öz
Amaç: Yas Bozukluğu Ölçeği, yasa bağlı biyopsikososyal işlevsellikte bozulmanın hızlı ve esnek tanısı için geliştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Yas Bozukluğu Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini değerlendirmektir.
Yöntem: Bu metodolojik çalışma Türkiye'de 197 yetişkinle yürütülmüştür. Çalışma sürecinde Dünya Sağlık Örgütü'nün çeviri-geri çeviri protokolü takip edilmiş olup, İçerik Geçerlilik İndeksi (CVI), Keşfedici Faktör Analizi (EFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (CFA) yapılmış ve Cronbach alfa değeri değerlendirilmiştir.
Bulgular: Ölçeğin CVI değeri 0.94 olarak bulunmuştur. EFA, toplam varyansın %63.54'ünü açıklayan beş maddeden oluşan tek faktörlü bir yapı ortaya koymuştur. CFA, bu yapıyı kabul edilebilir model uyum indeksleriyle desteklemiştir (χ²/sd = 7.79, RMSEA = 0.19, CFI = 0.94, GFI = 0.93, NFI=0.94, SRMR = 0.05). RMSEA ve χ²/sd değerleri beklenen değerlerden yüksek bulunmuştur. Bu nedenle modifikasyon önerileri doğrultusunda madde 2 ile madde 1 arasına hata kovaryansı eklenmiştir. Bu işlem sonucunda modelin uyum indeksi değerlerinin kabul edilebilir olduğu görülmüştür (χ²=1.00, sd=4, χ²/sd= 0.25 RMSEA=0.00, CFI =1.00, GFI=1.00, NFI 1.00=, SRMR =0.007). Ölçeğin güçlü iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir (Cronbach’s α=0.85). Yas Bozukluğu Ölçeği ile Yas Ölçeği arasında anlamlı pozitif korelasyon bulunmuştur (r=0.56, p<0.001).
Sonuç: Ölçek, yas süreci nedeniyle ortaya çıkan biyopsikososyal işlevsellikte bozulmayı değerlendirebilecek, sağlık profesyonelleri ve araştırmacılar tarafından klinik uygulamalarda ve bilimsel çalışmalarda kullanılabilecek esnek, geçerli ve güvenilir bir araçtır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Atalay K, Staneva A (2020) The effect of bereavement on cognitive functioning among elderly people: Evidence from Australia. Econ Hum Biol, 39:100932.
- Ayaz T, Karancı AN, Aker AT (2014) The reliability and validity study of the Turkish version of two-track model of Bereavement Questionnaire. Turk Psikiyatri Derg, 25:253-263.
- Aslan Kunt D, Dereboy F (2018) Validity and reliability of the World Health Organization disability assessment schedule 2.0 (WHODAS 2.0) in Turkish psychiatry patients and healthy controls. Turk Psikiyatri Derg, 29:248-257.
- APA (2022) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, DSM-5-TR, (5th ed., text rev). Washington DC, American Psychiatric Association.
- Breen LJ, Lee SA, Mancini VO, Willis M, Neimeyer RA (2023) Grief and functional impairment following COVID-19 loss in a treatment-seeking sample: the mediating role of meaning. Br J Guid Counc, 51:395-406.
- Balcı Çelik S (2006) Yas Ölçegi: Geçerlık ve güvenirlik çalısması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(25):105-114.
- Bildik T (2013) Ölüm, kayıp, yas ve patolojik yas. Ege Tıp Dergisi, 52:223-229.
- Carlsson N, Alvariza A, Bremer A, Axelsson L, Årestedt K (2023) Symptoms of prolonged grief and self-reported health among bereaved family members of persons who died from sudden cardiac arrest. Omega (Westport), 87:66-86.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Psikiyatri , Ruh Sağlığı Hemşireliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ayşe Sezer Balcı
0000-0000-0000-0000
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
3 Ekim 2025
Yayımlanma Tarihi
16 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
29 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
1 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 17 Sayı: Supplement 1
