Derleme

Osteoporozda Stresin Psikososyal Boyutlarının İncelenmesi: Sistematik Bir Derleme

Cilt: 18 Sayı: 3 Erken Görünüm Tarihi: 6 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Osteoporozda Stresin Psikososyal Boyutlarının İncelenmesi: Sistematik Bir Derleme

Öz

Osteoporoz, çoğu zaman yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu olarak görülerek göz ardı edilen ve sessizce ilerleyen bir hastalıktır. Ancak hastalığın kemiklerde oluşturduğu hasar ve bununla ilişkili karşılaşılan sorunlar sebebiyle stres bu süreçteki kritik bileşenlerden birisidir. Stresin osteoporoz ile ilişkisini irdeleyen çalışmalarda genellikle stresin biyolojik perspektiften ele alındığı dikkat çeker. Ancak az da olsa stresin psikososyal yönüne değinenlerin de olduğu görülmektedir. Mevcut çalışma bu az sayıdaki araştırmayı yöntemsel ve bulgusal olarak ele almayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada PRISMA ilkeleri izlenerek sistematik derleme yöntemi benimsenmiştir. Osteoporoz hastalarının stres yaşantılarını psikososyal açıdan ve orijinal bir araştırma deseniyle ele alan çalışmalar derlemeye dahil edilirken bunu subjektif ölçeklerle ölçmeyen, hastalık grubuna değil farklı örneklemlere odaklanan çalışmaların ise dışlanmasının ardından yedi çalışma derlemede yer almıştır. Bu çalışmaların büyük bir kısmı kadınlarda algılanan yüksek düzeyde stres, düşük sosyal destek ve uzun süreli psikolojik sıkıntının kemik mineral yoğunluğu kaybı ve kırık riskinde anlamlı artışla ilişkili olduğunu bulgulamıştır. Ayrıca araştırmalarda stres osteoporozu doğrudan biyolojik sistemlerde yarattığı disfonksiyonla ve dolaylı olarak riskli davranışlara sebep olmasıyla etkileyebildiği ortaya konmaktadır. Sonuç olarak, osteoporozun yalnızca biyomedikal değil, aynı zamanda psikososyal bir hastalık olarak ele alınması gerektiği gözden kaçmamalıdır. Psikososyal stresin osteoporoz hastalarında değerlendirilmesi ve müdahale stratejilerine entegre edilmesi hem önleyici sağlık hizmetleri hem de hasta yaşam kalitesi açısından büyük önem taşıdığı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Tübitak 1001 kodlu 122k918 numaralı projeden üretilen bir yayındır. Destekleri için Tübitak'a teşekkür ederiz.

Proje Numarası

122k918

Teşekkür

Projede beraber çalıştığım Prof. Dr. Dilşad Sindel ve Dr. Öğretim Üyesi Fatma Merih Akpınar'a destekleri için teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Aloumanis K, Mavroudis K (2013) The “depressive” face of osteoporosis and the “osteoporotic” face of depression. Hormones (Athens), 12:350 362.
  2. American Psychological Association (2015) APA Dictionary of Psychology. Washington, DC, American Psychological Association.
  3. Besser SJ (2014) The psychological factors in adherence to osteoporosis medication: an exploration and intervention development (Doctoral thesis) London, King’s College University.
  4. Catalano A, Martino G, Bellone F, Gaudio A, Lasco C, Langher V et al. (2018) Anxiety levels predict fracture risk in postmenopausal women assessed for osteoporosis. Menopause, 25:1110 1115.
  5. Cohen S, Janicki Deverts D, Turner RB, Doyle WJ (2015) Does hugging provide stress buffering social support? A study of susceptibility to upper respiratory infection and illness. Psychol Sci, 26:135 147.
  6. Cosman F, de Beur SJ, LeBoff MS, Lewiecki EM, Tanner B, Randall S et al. (2014) Clinician’s guide to prevention and treatment of osteoporosis. Osteoporos Int, 251:2359 2381.
  7. Crosswel AD, Lockwood KG (2020) Best practices for stress measurement: how to measure psychological stress in health research. Health Psychol Open, 7:2055102920933072.
  8. Ditzen B, Heinrichs M (2014) Psychobiology of social support: the social dimension of stress buffering. Restor Neurol Neurosci, 32:149 162.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Stres

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

6 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

13 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

2 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 3

Kaynak Göster

JAMA
1.Temeloğlu Şen E. Examining the Psychosocial Dimensions of Stress in Osteoporosis: A Systematic Review. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar.;18:860–876.

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.