Causes and Prevention of Suicidal Behavior in Youth

Öz

Suicide is defined as death resulting from intentional self-harm with the desire to end one’s own life. Increasingly prevalent worldwide, suicide is recognized as a significant public health issue. The phenomenon of suicide is inherently multidisciplinary; therefore, a collaborative, interdisciplinary approach is essential for effective prevention efforts. Understanding suicidal behavior—which is on the rise both globally and in our country, particularly among the youth—and utilizing necessary prevention processes is of vital importance. In this study, conducted using the 'Narrative Review' method, an extensive literature search was performed during the data collection process using predetermined keywords and relevant query parameters. The acquired sources were meticulously examined for content suitability and integrated into the study's theoretical framework. In this context, suicidal behavior was first defined, followed by a comprehensive analysis of the causes of suicidal behavior in young people. Subsequently, risk factors specific to the youth were presented within a collective framework and from a clear perspective. Furthermore, methods currently used in suicide prevention for young people, as well as those considered beneficial for future implementation, were identified. The primary objective of this study is to provide a holistic presentation of the topic by synthesizing existing literature data on suicidal behavior in the youth age group. Additionally, by gaining insight into current prevention strategies for young people, this study aims to highlight methods that could be developed in the future. Consequently, it is anticipated that this work will offer a collective perspective on theoretical ideas and contribute to practical applications in the field.

Anahtar Kelimeler

• Suicide
• suicide in youth
• causes of suicide
• risk factors
• suicide prevention

Gençlerde İntihar Davranışının Nedenleri ve Önlenmesi

Öz

İntihar, kişinin hayatını sonlandırma isteği ile kendine kasıtlı olarak zarar vermesi sonucu ölümün meydana gelmesidir. Tüm dünyada giderek artış gösteren intihar, önemli bir sorun olarak kabul görmektedir. İntihar olgusu içerisinde birden fazla disiplini barındırmaktadır. Bu nedenle intiharı önleme çalışmalarında da birden fazla disiplinin bir arada çalışması önem taşımaktadır. Ülkemizde ve dünyada özellikle gençler arasında artış gösteren intihar davranışını anlamak ve gerekli önleme süreçlerinden faydalanmak hayati derecede önemlidir. “Anlatısal Derleme” yöntemiyle yürütülen bu çalışmanın veri toplama sürecinde, konu dahilinde belirlenen anahtar kelimeler ve ilgili sorgu parametreleri kullanılarak kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Elde edilen kaynaklar, içerik uygunluğu açısından titizlikle incelenmiş ve çalışmanın kuramsal çerçevesine dahil edilmiştir. Bu bağlamda öncelikle intihar davranışı tanımlanmış ve gençlerdeki intihar davranışının nedenleri kapsamlı olarak ele alınmıştır. Ardından gençlere özgü risk faktörleri toplu bir çerçevede, net bir bakış açısı ile ortaya konmuştur. Gençlere yönelik intihar önleme süreçlerinde kullanılan ve gelecekte kullanıldığı takdirde yarar sağlayacağı düşünülen yöntemler belirtilmiştir. Çalışmanın temel amacı, genç yaş grubundaki intihar davranışı ile ilgili literatürde yer alan verileri sentezleyerek, konuyu bütüncül olarak sunmaktır. Bununla birlikte gençlere yönelik mevcut önleme stratejileri konusunda bilgi sahibi olarak, gelecekte geliştirilebilecek yöntemlere dikkat çekmek istenmektedir. Böylece çalışmanın hem teorik düşüncelere toplu bir bakış açısı sunabileceği hem de uygulama alanında gerçekleştirilebilecek çalışmalara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İntihar
• gençlerde intihar
• intihar nedenleri
• risk faktörleri
• intihar önleme

Kaynakça

1. Adam KS, Bouckoms A, Streiner D (1982) Parental loss and family stability in attempted suicide. Arch Gen Psychiatry, 39:1081-1085.
2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2024) ALO 183 Sosyal Destek Hattı Tanıtım ve Hizmet Kılavuzu. https://www.aile.gov.tr/ (Accessed 3.3.2026)
3. Ak M (2006) İntihar girişimi ile mizaç karakter özellikleri arasındaki ilişkinin majör depresif bozukluk örnekleminde irdelenmesi (Tıpta uzmanlık tezi). Ankara, Gülhane Askeri Tıp Akademisi.
4. Ak M, Kesici Ş (2019) Psikososyal Destek Programı: İntihar Travması. Ankara, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
5. Ak M, Özmenler KN, Bozkurt A (2006) Depresyon hastalarında belirti şiddeti ve umutsuzluğun intihar davranışı üzerindeki etkisi. Kriz Dergisi, 14:1-7.
6. Akça AS (2019) Üniversite öğrencilerinde intihar farkındalığı ve kapı görevlisi (gatekeeper) eğitim modelinin etkinliği (Uzmanlık Tezi). İstanbul, İstanbul Üniversitesi.
7. Akyol ME (2023) Ergen intiharlarına yönelik okul temelli müdahalelerin incelenmesi. Erciyes Akademi, 37:1663-1679.
8. Alias A, Bertrand L, Bisson-Gervais V, Henry M (2021) Suicide in obstructive lung, cardiovascular and oncological disease. Prev Med, 152:106720.

9. APA (2003) Practice guideline for the assessment and treatment of patients with suicidal behaviors. Am J Psychiatry, 160(11 Suppl):1-160.
10. APA (2011) Guideline Watch (March 2011): Practice Guideline for the Assessment and Treatment of Patients with Suicidal Behaviors. Arlington, VA, American Psychiatric Association.
11. Apaydın H, Özdemir Ş, Ünal AZ (2016) İntihar girişiminde bulunan bireylerde bazı değişkenlerle intihar girişimini ilişkisi. Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6:7-46.
12. Arnett JJ (2000) Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. Am Psychol, 55:469-480.
13. Aseltine RH, James A, Schilling EA, Glanovsky J (2007) Evaluating the SOS suicide prevention program: A replication and extension. BMC Public Health, 7:161.
14. Atay İM, Eren İ, Gündoğar D (2012) Isparta il merkezinde intihar girişimi, ölüm düşünceleri yaygınlığı ve risk faktörleri. Turk Psikiyatri Derg, 23:89-98.
15. Atay İM, Gündoğar D (2004) İntihar davranışında risk faktörleri: Bir gözden geçirme. Kriz Dergisi, 12:39-52.
16. Aydemir Ç, Temiz H, Göka E (2002) Major depresyon ve özkıyımda kognitif ve emosyonel faktörler. Turk Psikiyatri Derg, 13:33-39.
17. Aydın M, Hacımusalar Y, Hocaoğlu Ç (2019) İntihar davranışının nörobiyolojisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11:1-23.
18. Baldessarini RJ, Tondo L, Vázquez GH, Undurraga J, Bolzani L, Yildiz A et al. (2012) Age at onset versus family history and clinical outcomes in 1,665 international bipolar-I disorder patients. World Psychiatry, 11:40-46.
19. Barbarosa LP, Quevedo L, Silva GG, Jansen K, Pinheiro RT, Oses JP et al. (2014) Childhood trauma and suicide risk in a sample of young individuals aged 14–35 years in Southern Brazil. Child Abuse Negl, 38:1191-1196.
20. Batıgün Durak A (2005) İntihar olasılığı: Yaşamı sürdürme nedenleri, umutsuzluk ve yalnızlık açısından bir inceleme. Turk Psikiyatri Derg, 16:29-39.
21. Bayraktar S (2015) İntihar kavramının çocuklar ve ergenler açısından ele alınması. Mediterr J Humanit, 5:139-159.
22. Beautrais AL (2003) Suicide and serious suicide attempts in youth: A multiple-group comparison study. Am J Psychiatry, 160:1093-1099.
23. Beautrais AL (2007) Suicide by jumping: A review of research and prevention strategies. Crisis, 28(Suppl 1):58-63.
24. Berman AL, Jobes DA (1995) Suicide prevention in adolescents (age 12-18). Suicide Life Threat Behav, 25:142-154.
25. Bingöl O (2023) Sosyal hizmetin tıbbi yüzü: İntihar girişimleri örneği. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 7:516-523.
26. Boğaziçi Üniversitesi (2024) BÜREM- Psikolojik Danışmanlık Hizmetleri ve Kriz Müdahale Rehberi. İstanbul, Boğaziçi Üniversitesi.
27. Brand F, Bale E, Tsiachristas A, Hawton K (2024) Self-poisoning with paracetamol in England: short report of characteristics of individuals and their overdoses according to source of tablets. BJPsych Open, 10:e155.
28. Brent DA, Melhem N (2008) Familial transmission of suicidal behavior. Psychiatr Clin North Am, 31:157-177.
29. Brown GR, McBride L, Bauer MS, Williford WO, Cooperative Studies Program 430 Study Team (2005) Impact of childhood abuse on the course of bipolar disorder: A replication study in U.S. veterans. J Affect Disord, 89:57-67.
30. Carlborg A, Winnerback K, Jönsson EG, Jokinen J, Nordström P (2010) Suicide in schizophrenia. Expert Rev Neurother, 10:1153-1164.
31. Casey D, Geulayov G, Bale E, Brand F, Clements C, Kapur N et al. (2020) Paracetamol self-poisoning: Epidemiological study of trends and patient characteristics from the multicentre study of self-harm in England. J Affect Disord, 276:699-706.
32. CDC (2022) Centers for Disease Control and Prevention Facts about suicide. https://www.cdc.gov/suicide/facts/index.html. (Accessed 1.2.2026)
33. Cılga İ (2002) Batman'da genç kız intiharları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 13:35-44.
34. Çelik G, Tahiroğlu A, Avcı A (2008) Ergenlik döneminde beynin yapısal ve nörokimyasal değişimi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 11:42-47.
35. Çetin Ö, Eker SS (2011) Şizofreni ve özkıyım. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 3:611-627.
36. Çiftçioğlu M, Budak G, Budak E, Batur Şener R, Şener M (2024) Gençler arasında intihar eğilimleri, sebepleri ve çözüm yolları. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11:2090-2102.
37. Davis L, Uezato A, Newell JM, Frazier E (2008) Major depression and comorbid substance use disorders. Curr Opin Psychiatry, 21:14-18.
38. Demir K, Küçük S (2020) Akran zorbalığı önleme ve müdahale programlarında güncel yaklaşımlar ve hemşirelik rolleri. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 3:87-102.
39. Deniz İ, Günindi Ersöz A, İldeş N, Türkarslan N (2001) 1995-2000 yılları resmi kayıtlarından Batman'da gerçekleşen intihar ve intihar girişimleri üzerine bir inceleme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 4:27-42.
40. Doğan A, Cebioğlu S (2011) Beliren yetişkinlik: Ergenlikten yetişkinliğe uzanan bir dönem. Türk Psikoloji Yazıları, 14:11-21.
41. Doğan YB (2001) Madde kullanımı ve bağımlılığı. Aile ve Toplum, 1:79-86.
42. Dorol-Beauroy-Eustache O, Mishara BL (2021) Systematic review of risk and protective factors for suicidal and self-harm behaviors among children and adolescents involved with cyberbullying. Prev Med, 152:106684.
43. Duman N (2019) İntihar ve medya. Ekev Akademi Dergisi, 23:323-332.
44. Durak A, Palabıyıkoğlu R (1994) Beck Umutsuzluk Ölçeği geçerlilik çalışması. Kriz Dergisi, 2:311-319.
45. Durkheim E (2013) İntihar (Çev. Ö Ozankaya). İstanbul, Cem Yayınevi.
46. Elnour AA, Harrison J (2008) Lethality of suicide methods. Inj Prev, 14:39-45.
47. Emiral E, Arslan Çevik Z, Gülümser Ş (2020) COVID-19 pandemisi ve intihar. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 5(Özel Sayı):138-147.
48. Erdem M, Kesgin B, Zengin O (2023) Klinik sosyal hizmet alanında intiharın yeri. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 23:22-41.
49. Erden Cengiz C, Topuzoğlu A (2022) Üniversite öğrencilerinde yaygın gözlenen ruhsal bozuklukların ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Turk J Child Adolesc Ment Health, 29:137-145.
50. Erk AB (2019) Akran Zorbalığı, Okullarda Akran Zorbalığını Önleme Çalışmaları ve Zorbalık Döngüsündeki Çocuklar İçin Uygulamalar. Kıbrıs, Ekinoks Yayınevi.
51. Ermağan Çağlar E, Türk T (2018) Ergenlik döneminde madde kullanım deneyimi ve depresyon arasındaki ilişki. Bağımlılık Dergisi, 19:99-106.
52. Erten E, Uney Kalkay AF, Saatçioğlu O, Kasura A, Özdemir S, Çakmak S et al. (2014) Effects of childhood trauma and clinical features on determining quality of life in patients with bipolar I disorder. J Affect Disord, 162:107-113.
53. Eskin M (2017) Gençler arasında intihar düşüncesi, girişimi ve tutumları. Türk Psikoloji Dergisi, 32:93-111.
54. Favaro A, Santonastaso P (1997) Suicidality in eating disorders: Clinical and psychological correlates. Acta Psychiatr Scand, 95:508-514.
55. Gilson L (2006) Trust in health care: Theoretical perspectives and research needs. J Health Organ Manag, 20:359-375.
56. Goffman E (2018) Damga: Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine Notlar (Çev. Ş Tekeli, D Şahiner). Ankara, Heretik Yayıncılık.
57. Goldsmith SK, Pellmar TC, Kleinman AM, Bunney WE (2003) Reducing Suicide: A National Imperative. Washington, DC, National Academies Press.
58. Gould MS, Greenberg T, Velting DM, Shaffer D (2003a) Youth suicide risk and preventive interventions: A review of the past 10 years. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry, 42:386-405.
59. Gould MS, Jamieson PE, Romer D (2003b) Media contagion and suicide among the young. Am Behav Sci, 46:1269-1284.
60. Gould MS, Kramer AR (2001) Youth suicide prevention. Suicide Life Threat Behav, 31:6-31.
61. Gökkaya F, Sütcü ST (2018) Ortaokul öğrencilerinin zorbalık eğilimi ile empati düzeyleri arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolü. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 6:43-70.
62. Görgülü T (2017) Madde kullanımı olan bireylerde umutsuzluk ve intihar düşünceleri: Ankara Denetimli Serbestlik örneği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9(Ek 1):1-20.
63. Guillaume S, Jaussent I, Olie E, Genty C, Bringer J, Courtet P et al. (2011) Characteristics of suicide attempts in anorexia and bulimia nervosa: A case-control study. PLoS One, 6:e23578.
64. Güleç G (2016) Psikiyatrik bozukluklar ve intihar. Turkiye Klinikleri Journal of Psychiatry-Special Topics, 9(3):21-25.
65. Haidt J, Twenge J (2021) Social Media Use and Mental Health: A Review. Cambridge, Cambridge University Press.
66. Harmancı FM, Buçak M, Gültekin E, Güldibi M (2014) Gazetelerde polis intihar haberlerinin sunumu. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13:365-391.
67. Hawton K (2005) Restriction of access to methods of suicide as a means of suicide prevention. In Prevention and Treatment of Suicidal Behaviour: From Science to Practice (Ed K Hawton):279-291. Oxford, UK, Oxford University Press.
68. Hawton K, Arensman E, Townsend E, Bremner S, Feldman E, Goldney R et al. (1998) Deliberate self harm: Systematic review of efficacy of psychosocial and pharmacological treatments in preventing repetition. BMJ, 317:441-447.
69. Hawton K, Bergen H, Simkin S, Dodd S, Pocock P, Bernal W et al. (2013) Long term effect of reduced pack sizes of paracetamol on poisoning deaths and liver transplant activity in England and Wales: Interrupted time series analysis. BMJ, 346:f403.
70. Hawton K, Haw C, Casey D, Bale E, Brand F, Ness J et al. (2015) Self-harm in Oxford, England: Epidemiological and clinical trends, 1996–2010. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol, 50:695-704.
71. Hawton K, James A (2005) Suicide and deliberate self harm in young people. BMJ, 330:891-894.
72. Hawton K, Van Heeringen K (2009) Suicide. Lancet, 373:1372-1381.
73. Henry M (2021) Suicide prevention: A multisectorial public health concern. Prev Med, 152:106772.
74. Hesapçıoğlu ST, Meraler HY, Ercan F (2018) Okullardaki akran zorbalığının ergenlerde depresif belirtiler, benlik saygısı ve özkıyım düşüncesi ile ilişkisi. Anadolu Psikiyatr Derg, 19:210-216.
75. Hinduja S, Patchin JW (2019) Connecting adolescent suicide to the severity of bullying and cyberbullying. J Sch Violence, 18:333-346.
76. İMDAT (2022) Üniversite Gençliğinde İntihar Riskini Azaltma ve Müdahale Stratejileri Proje Raporu (İMDAT Projesi) . Kırşehir, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Yayınları.
77. Jardim GBG, Novelo M, Spanemberg L, von Gunten A, Engroff P, Nogueira EL et al. (2018) Influence of childhood abuse and neglect subtypes on late-life suicide risk beyond depression. Child Abuse Negl, 80:249-256.
78. Jetten J, Haslam C, Haslam SA (2012) The Social Cure: Identity, Health and Well-Being. New York, Psychology Press.
79. John A, Hawton K, Gunnell D, Lloyd K, Scourfield J, Jones R et al. (2017) Newspaper reporting on a suicide cluster in the UK. Crisis, 38:17-25.
80. Johnston LD, Miech RA, O’Malley PM, Bachman JG, Schulenberg JE, Patrick ME et al. (2019) Monitoring the Future National Survey Results on Drug Use: 1975–2018: Overview, Key Findings on Adolescent Drug Use. Ann Arbor, The University of Michigan Institute for Social Research.
81. Kabasakal U (2007) Ergen ve genç intiharlarında aile faktörü. Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları, 5:32-36.
82. Kalafat J (1994) On initiating school-based suicide response programs. Special Services in the Schools, 8:21-31.
83. Kalafat J (2003) School approaches to youth suicide prevention. Am Behav Sci, 46:1211-1223.
84. Kaplan HI, Sadock BJ (2004) Klinik Psikiyatri (Çev Ed. E Abay). İstanbul, Nobel Tıp Kitabevleri.
85. Kaşak M (2020) Bipolar tip I bozukluğu olan ergenlerde serum peroksizom proliferatif aktivatör gama (PPARy) reseptör düzeyinin değerlendirilmesi (Uzmanlık tezi). Ankara, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
86. Keitner GI, Ryan CE, Miller IW (1990) Family functioning, social adjustment, and recurrence of suicidality. Psychiatry, 53:17-30.
87. Keshaviah A, Edkins K, Hastings ER, Krishna M, Misra M, Keel PK et al. (2014) Re-examining premature mortality in anorexia nervosa: A meta-analysis redux. Compr Psychiatry, 55:1773-1784.
88. Keskin A, Sevda BS, Kılıç Özer P, Balcı BB, Şarlak D, Kuru D ve ark. (2023) İntiharı önleme ve müdahale süreçleri. In İntiharı Anlama Önleme ve İntihara Müdahale Kılavuzu (Ed. K Yılmaztürk Yıldırım):185-210. Ankara, Nobel Akademik.
89. Kessler RC, Berglund P, Demler O, Jin R, Merikangas KR, Walters EE (2005) Lifetime prevalence and age-of-onset distributions of DSM-IV disorders in the National Comorbidity Survey Replication. Arch Gen Psychiatry, 62:593-602.
90. King KA (2001) Developing a comprehensive school suicide prevention program. J Sch Health, 71:132-137.
91. Kitapçıoğlu S (2024) Genç nüfus arasında artan depresyon ve kaygı bozuklukları. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi, 62:40-43.
92. Köse A, Arslan F (2019) Sosyolojik bir olgu olarak intihar. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 43:1-20.
93. Kuygun Karcı C, Arıcı Gürbüz A, Akkuş Özdemir F, Altun Varmış D, Yolga Tahiroğlu A (2022) Madde kullanan ergenlerde psikiyatrik eş tanı, bağımlılık profili ve tedavi isteği: ÇEMATEM verileri. Bağımlılık Dergisi, 23:61-68.
94. Küçük O, Toprak Ö, Koçak MC (2022) Medya ve intihar üzerine bir araştırma. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 9:85-94.
95. Lawrence HR, Burke TA, Sheehan AE, MacPherson HA, Hunt JI, Case B et al. (2021) Prevalence and correlates of suicidal ideation and suicide attempts in preadolescent children: A US population-based study. Transl Psychiatry, 11:489.
96. Lengvenyte A, Conejero I, Courtet P, Olié E (2020) Biological bases of suicidal behaviours: A narrative review. Eur J Neurosci, 51:701-717.
97. Lewinsohn PM, Rohde P, Seeley JR (1996) Adolescent suicidal ideation and attempts: Prevalence, risk factors, and clinical implications. Clin Psychol Sci Pract, 3:25-46.
98. Luna B, Marek S, Larsen B, Tervo-Clemmens B, Chahal R, Hermosillo R et al. (2015) An integrative model of the maturation of cognitive control. Annu Rev Neurosci, 38:151-170.
99. MacLean J, Kinley DJ, Jacobi F, Enns MW, Sareen J, Goodwin RD et al. (2011) The relationship between physical conditions and suicidal behavior among those with mood disorders. J Affect Disord, 130:245-250.
100. Maner F, Taptık S, Ziyalan PY, Uygur N (1988) Çocuk ve ergenlerde intihar. Psikiyatrik Psikoloji ve Nöropsikoloji Dergisi, 6:17-18.
101. Marx K (2006) İntihar Üzerine (Der. B Çoban, Z Özarslan). İstanbul, Yeni Hayat Kütüphanesi.
102. McEven BS (2003) Mood disorders and allostatic load. Biol Psychiatry, 54:200-207.
103. Merikangas KR, Cui L, Kattan G, Carlson GA, Youngstrom EA, Angst J (2012) Mania with and without depression in a community sample of US adolescents. Arch Gen Psychiatry, 69:943-951.
104. Milos G, Spindler A, Hepp U, Schnyder U (2004) Suicide attempts and suicidal ideation: Links with psychiatric comorbidity in eating disorder subjects. Gen Hosp Psychiatry, 26:129-135.
105. Mittendorfer-Rutz E, Rasmussen F, Wasserman D (2008) Familial clustering of suicidal behaviour and psychopathology in young suicide attempters. A register-based nested case control study. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol, 23:28-36.
106. Moller CI, Davey CG, Badcock PB, Wrobel AL, Cao A, Murrihy S et al. (2022) Correlates of suicidality in young people with depressive disorders: A systematic review. Aust N Z J Psychiatry, 56:910-948.
107. Moss HB, Chen CM, Yi HY (2014) Early adolescent patterns of alcohol, cigarettes, and marijuana polysubstance use and young adult substance use outcomes in a nationally representative sample. Drug Alcohol Depend, 136:51-62.
108. Nakano H, Terao T, Shinkai T, Mizokami Y, Nomura S, Terada K et al. (2006) Risk factors for suicide: A questionnaire survey to psychiatrists in Fukuoka Prefecture. Seishin Shinkeigaku Zasshi, 108:24-30.
109. O’Connor RC, Platt S, Gordon J (2011) International Handbook of Suicide Prevention Research, Policy and Practice. West Sussex, Wiley-Blackwell.
110. ODTÜ PDRM (2023) Öğrenci Destek Sistemi ve Psikolojik Yardım Hizmetleri Esasları. Ankara, ODTÜ.
111. Okolie C, Wood S, Hawton K, Kandalama U, Glendenning AC, Dennis M et al. (2020) Means restriction for the prevention of suicide by jumping. Cochrane Database Syst Rev, 2:CD013543.
112. Ögel K (2010) Sigara, Alkol ve Madde Kullanım Bozuklukları: Tanı, Tedavi ve Önleme. İstanbul, Yeniden Yayınları.
113. Ösby U, Correia N, Brandt L, Ekbom A, Ekman A, Sparén P et al. (2000) Mortality and causes of death in schizophrenia in Stockholm county, Sweden. Schizophr Res, 45:21-28.
114. Özalp E (2009) İntihar davranışının genetiği. Turk Psikiyatri Derg, 20:85-93.
115. Özgüven HD, Soykan Ç, Haran S (2003) İntihar girişimlerinde sorun alanları ve tetikleyiciler. Kriz Dergisi, 11:13-24.
116. Paananen J, Lindholm C, Stevanovic M, Weiste E (2020) Tensions and paradoxes of stigma: Discussing stigma in mental health rehabilitation. Int J Environ Res Public Health, 17:5943.
117. Palabıyıkoğlu R (1993) İntihar davranışında ailenin rolü ve önemi. Kriz Dergisi, 1:62-68.
118. Palabıyıkoğlu R (1994) İntihar davranışı ve kitle iletişim araçları. Kriz Dergisi, 2:277-284.
119. Parellada M, Saiz P, Moreno D, Arango C, Caballero F, Vieta E et al. (2008) Is attempted suicide different in adolescent and adults? Psychiatry Res, 157:131-137.
120. Paus T (2005) Mapping brain maturation and cognitive development during adolescence. Trends Cogn Sci, 9:60-68.
121. Petersen L, Sorensen TIA, Kragh Andersen P, Kyvik KO, Wedell-Neergaard AS, Postolache TT et al. (2014) Genetic and familial environmental effects on suicide attempts: A study of Danish adoptees and their biological and adoptive siblings. J Affect Disord, 155:273-277.
122. Pfefferbaum B, Allen JR (1998) Stress in children exposed to violence: Reenactment and rage. Child Adolesc Psychiatr Clin N Am, 7:121-135.
123. Phillips DP (1974) The influence of suggestion on suicide: Substantive and theoretical implications of the Werther effect. Am Sociol Rev, 39:340-454.
124. Pirkis J, Too LS, Spittal MJ, Krysinska K, Robinson J, Cheung YT et al. (2015) Interventions to reduce suicides at suicide hotspots: A systematic review and meta-analysis. Lancet Psychiatry, 2:994-1001.
125. Roy A, Segal NL, Sarchiapone M (1995) Attempted suicide among living co-twins of twin suicide victims. Am J Psychiatry, 152:1075-1076.
126. Sabawoon A, Keyes K, Karam E, Kovess-Masfety V (2022) Associations between traumatic event experiences, psychiatric disorders, and suicidal behavior in the general population of Afghanistan: Findings from Afghan National Mental Health Survey. Inj Epidemiol, 9:31.
127. Sağlık Bakanlığı (2021) Türkiye İntiharı Önleme Yerel Eylem Planı (2021-2025). Ankara, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ruh Sağlığı Dairesi Başkanlığı.
128. Sağlık Bakanlığı (2024) ALO 191 Uyuşturucu ile Mücadele Danışma ve Destek Hattı Hizmet Rehberi. Ankara, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü.
129. Sandoval J, Brock SE (1996) The school psychologist's role in suicide prevention. Sch Psychol Q, 11:169-185.
130. Sarı İ (2017) Gençlik ve İntihar. Antalya, Ebook Yayınları.
131. Sawyer SM, Reavley NJ, Patton GC, Kennedy EC, Bond L (2024) Youth mental health in the digital age: A global analysis of challenges and trends. Aust N Z J Psychiatry, 58:10-25.
132. Shaffer D, Gould MS, Fisher P, Trautman P, Moreau D, Kleinman M et al. (1996) Psychiatric diagnosis in child and adolescent suicide. Arch Gen Psychiatry, 53:339-348.
133. Shenassa E, Catlin S, Bulka S (2003) Lethality of firearms relative to other suicide methods: A population based study. J Epidemiol Community Health, 57:120-124.
134. Siyez DM (2005) Ergenlik döneminde intiharın önlenmesi: Bir gözden geçirme. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 12:92-101.
135. Söğüt Ö, Sayhan MB, Gökdemir MT, Doğaç M, Akdemir S, Korkmaz Ş ve ark. (2011) Türkiye'nin güneydoğusunda, Şanlıurfa ve çevresinde özkıyım girişimlerinin değerlendirilmesi. Akademik Acil Tıp Dergisi, 10:8-13.
136. Spear LP (2013) Adolescent neurodevelopment. J Adolesc Health, 52(2 Suppl):S7-S13.
137. Stark KR, Tuliao AP, Chin SJ, McCutcheon VV (2020) Academic stress and suicidal ideation: The moderating role of social support. J Affect Disord, 273:243-251.
138. Şevik AE, Özcan H, Uysal E (2012) İntihar girişimlerinin incelenmesi: Risk faktörleri ve takip. Klinik Psikiyatri Dergisi, 15:218-225.
139. Tarazi FI, Baldessarini RJ (2000) Comparative postnatal development of dopamine D(1), D(2) and D(4) receptors in rat forebrain. Int J Dev Neurosci, 18:29-37.
140. Tatlılıoğlu K (2012) Sosyal bir gerçeklik olarak intihar olgusu: Sosyal psikolojik bir değerlendirme. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12:133-155.
141. Tidemalm D, Langström N, Lichtenstein P, Runeson B (2008) Risk of suicide after suicide attempt according to coexisting psychiatric disorder: Swedish cohort study with long term follow-up. BMJ, 337:a2205.
142. Tidemalm D, Runeson B, Waern M, Dahlin M, Lichtenstein P, Langström N et al. (2011) Familial clustering of suicide risk: A total population study of 11.4 million individuals. Psychol Med, 41:2527-2534.
143. TPD (2020) COVID-19 ve Damgalama. https://www.psikiyatri.org.tr/ (Accessed 1.2.2026)
144. Tyano S, Iancu I, Solomon Z, Sever J, Goldstein I, Gal G et al. (1996) Seven-year follow-up of child survivors of a bus-train collision. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry, 35:365-367.
145. Uludağ Z, Daşçı E, Keleş AE (2025) Suicide prevention research from individual to social approach. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 17:623-632.
146. UN (2026) Youth. Global Issues. https://www.un.org/en/global-issues/youth (Accessed 03.03.2026).
147. UNODC (2016) World Drug Report. New York, United Nations Office on Drugs and Crime.
148. Ünlü G, Aksoy Z, Ersan EE (2014) İntihar girişiminde bulunan çocuk ve ergenlerin değerlendirilmesi. Pamukkale Tıp Dergisi, 3:176-183.
149. Vaiva G, Jardon V, Vaillant A, Ducrocq F, Petrucci P, Habis C et al. (2011) What can we do to prevent the suicide re-attempts? Rev Prat, 61:202-203.
150. Van Meter AR, Moreira ALR, Youngstrom EA (2011) Meta-analysis of epidemiologic studies of pediatric bipolar disorder. J Clin Psychiatry, 72:1250-1256.
151. Volant E (2005) İntiharlar Sözlüğü (Çev. I Turhan). İstanbul, Sel Yayıncılık.
152. WHO (2024) Adolescent health. https://www.who.int/ (Accessed 01.03.2026).
153. WHO (2014) Preventing Suicide: A Global Imperative. Geneva, World Health Organization.
154. WHO (2019a) Suicide: One person dies every 40 seconds. https://www.who.int/ (Accessed 01.03.2026).
155. WHO (2019b) Preventing Suicide: A Resource for Pesticide Registrars and Regulators. Geneva, World Health Organization.
156. WHO (2025) Suicide: Fact sheet. https://www.who.int/ (Accessed 01.03.2026).
157. Wolke D, Lereya ST (2015) Long-terms effects of bullying. Arch Dis Child, 100:879-885.
158. Wong PW, Caine ED, Lee CK, Beautrais A, Yip PS, Chen EY et al. (2014) Suicide by jumping from a height in Hong Kong: A review of coroner court files. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol, 49:211-219.
159. Yalaki Z, Çakır İ, Taşar MA, Yalçın N, Dallar Bilge Y (2012) Anne ve ergenlerdeki depresif belirtilerin ergen intiharları ile ilişkisi. Dicle Tıp Dergisi, 39:350-358.
160. Yılmaztürk Yıldırım K (2023) İntiharda bilişsel süreçler ve önleme stratejileri. In İntiharı Anlama Önleme ve İntihara Müdahale Kılavuzu (Ed. K Yılmaztürk Yıldırım):59-78. Ankara, Nobel Akademik.
161. YÖK (2020) Üniversitelerde Psikososyal Destek Hizmetlerinin Artırılması ve Standartlaşması Genelgesi. Ankara, Yükseköğretim Kurulu Yayınları.
162. Yüksel N (2001) İntiharın nörobiyolojisi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 2(Ek 2):5-15.
163. Ziyalar A (1999) Sosyal Psikiyatri. İstanbul, Nobel Tıp Kitabevleri.