Acil Servislerde İntihar Girişimlerine Yönelik Psikososyal Müdahaleler: Sosyal Hizmet Perspektifi

Öz

İntihar girişimleri, acil servislerde en sık karşılaşılan psikososyal krizlerden biridir ve etkili müdahale, yaşamı korumak açısından kritik önem taşır. Sosyal hizmet uzmanları, intihar davranışının psikososyal belirleyicilerine odaklanan eğitimleri ve müdahale becerileri doğrultusunda multidisipliner acil servis ekiplerinin önemli bir bileşenidir. Bununla birlikte Türkiye'de hem intiharı önleme çalışmalarında hem de acil servislerde sosyal hizmet uygulamalarında kurumsal rol tanımları, istihdam, eğitim ve işleyiş açısından çeşitli sınırlılıklar bulunmaktadır. Bu derlemenin amacı, acil servislere intihar girişimi sonucu başvuran bireylere yönelik klinik ve psikososyal müdahale süreçlerini güncel literatür ışığında incelemek ve sosyal hizmet uzmanlarının bu süreçteki işlevlerini ve mesleki rollerini açıklığa kavuşturmaktır. Derleme kapsamında ulusal ve uluslararası literatür değerlendirilmiş; müdahale basamakları, sosyal hizmetin mevcut uygulamaları, güçlükler, eğitim ve politika alanındaki eksiklikler analiz edilmiştir. Bulgular, sosyal hizmet uzmanlarının özellikle intihar riskinin psikososyal bağlamda değerlendirilmesi, kriz müdahalesi, destekleme–güçlendirme, kurumlar arası işbirliği ve yönlendirme rollerinde kritik bir konumda olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, acil servis bağlamında sosyal hizmet müdahalesinin standartlaştırılması, sosyal hizmet eğitiminin güçlendirilmesi ve intiharı önleme politikalarına sosyal hizmet perspektifinin entegrasyonu için çeşitli öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İntihar davranışı
• intihar girişimi
• acil servis
• sosyal hizmet
• sosyal hizmet uzmanı

Psychosocial Interventions for Suicide Attempts in Emergency Departments: A Social Work Perspective

Öz

Suicide attempts are among the most frequently encountered psychosocial crises in emergency departments, and timely intervention is vital for preserving life and preventing further risk. Social workers are integral members of multidisciplinary emergency teams due to their training and competencies in addressing the psychosocial determinants of suicidal behavior. However, in Türkiye, the role of social workers in suicide prevention and emergency department practices remains limited due to challenges related to institutional role clarity, staffing, training, and systemic functioning. This review aims to examine current clinical and psychosocial procedures applied to individuals presenting to emergency departments following suicide attempts and to clarify the roles and functions of social workers within these processes. Literature was reviewed to analyze intervention stages, existing social work practices, challenges, and gaps in education and policy. Findings indicate that social workers play a critical role particularly in psychosocial suicide risk assessment, crisis intervention, support and empowerment, interagency collaboration, and referral processes. The paper provides recommendations for standardizing social work interventions in emergency departments, strengthening social work curricula, and integrating a social work perspective into suicide prevention policies.

Anahtar Kelimeler

• Suicidal behavior
• suicide attempt
• emergency service
• social work
• social worker

Kaynakça

1. Afzal N, Lyttle MD, Rajabi M, Rushton-Smith F, Varghese R, Trickey D et al. (2024) Paediatric Emergency Research in the UK and Ireland (PERUKI). Emergency department clinicians' views on implementing psychosocial care following acute paediatric injury: a qualitative study. Eur J Psychotraumatol, 15:2300586.
2. Ahmed AE, Aqeel AA, Ghazwani MY, Alenzi AN, Alruwaili FM, Alsharari AS et al. (2026) Clinical and operational effects of emergency department crowding: A systematic review. Cureus, 18:e100560.
3. Akman C, Öksüz MA (2024) Acil servise özkıyım girişimi nedeniyle başvuran vakaların retrospektif incelenmesi. Anatolian Journal of Emergency Medicine, 7:81-86.
4. Alptekin K, Duyan V (2014) İntihar ve İntihar Girişimi: Kavramlar, Yaygınlık, Müdahale, Önleme ve Öyküler. İstanbul, Yeni İnsan Yayınevi.
5. Alptekin K, Duyan V, Uçan Ö (2008) İntiharı önleme çalışmalarında sosyal hizmet mesleğinin rolü. Anadolu Psikiyatri Derg, 9:179-187.
6. Alves VM, Francisco LC, de Melo AR, Novaes CR, Belo FM, Nardi AE (2017) Trends in suicide attempts at an emergency department. Rev Bras Psiquiatr, 39:55-61.
7. Ata EE, Bayrak NG, Yılmaz EB (2021) İntihar girişimi nedeniyle acil servise başvuran olguların incelenmesi: Bir yıllık retrospektif bir çalışma. Cukurova Medical Journal, 46:1675-1686.
8. Auerbach A, Mason SE (2010) The value of the presence of social work in emergency departments. Soc Work Health Care, 49:314-326.

9. Bachmann S (2018) Epidemiology of suicide and the psychiatric perspective. Int J Environ Res Public Health, 15:1425.
10. Cansız Kösesoy B, Şahin M (2022) İntihar davranışında bulunan vakalarda sosyal hizmet müdahale geçmişi ve mevcut ihtiyaçlar. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24:263-281.
11. Christensen M, Fontanella CA, Campo JV, Culp SL (2023) How can social workers facilitate suicide prevention in primary care? Findings from a national survey of primary care physicians. Soc Work Health Care, 62:107-120.
12. Çamcı M, Soğanda ŞY, Demirci H, Afşar Sİ (2025) Social work in emergency departments: A multi-dimensional analysis of social determinants, interventions, and outcomes. Soc Work Health Care, 64:288-304.
13. Çelik Erden S, Karakuş Yılmaz B, Uygur AB (2023) Psikiyatrik hastalıklarda intihar ve acil serviste intihar girişimine müdahale: Güncel bir gözden geçirme. Phoenix Medical Journal, 5:125-131.
14. Devrimci Özgüven H, Sönmez İ (2017) İntihar girişimlerinde ilk yardım: Yapılması ve yapılmaması gerekenler. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 7:27-36.
15. Ercan S, Aksoy ŞM, Yalçın A, Şimşek AÇ, Acar SR, Erçin Şahin T (2016) Ankara’da acil servislere başvuran intihar girişim olgularının sosyodemografik ve klinik özellikleri. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 1:5-12.
16. Erdem M, Kesgin B, Zengin O (2024) İntihar riski olan bireylerde varoluşsal analiz ve logoterapinin etkililiği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 35:445-465.
17. Güneysu İ, Çınar DÇ (2025) Acil servise intihar davranışı ile başvuran hastaların klinik ve sosyodemografik özelliklerine ilişkin kesitsel inceleme. International Journal of Tokat Medical Sciences, 17:26-34.
18. Joe S, Niedermeier D (2006) Preventing suicide: A neglected social work research agenda. Br J Soc Work, 38:507-530.
19. Kamrujjaman MD, Demetriou C, Cuartas Álvarez T, Castro Delgado R (2023) The role of social work for emergency medical services (EMS): A systematic review. Prehosp Disaster Med, 38:628-635.
20. Kırkan TS, Kalyoncu S (2025) Bir üniversite hastanesinde intihar girişimi ile acil servise başvuran ve psikiyatrı konsültasyonu istenen hastaların incelenmesi: Bir yıllık retrospektif araştırma. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 7:935-944.
21. Levine J, Sher L (2020) How to increase the role of social workers in suicide preventive interventions. Acta Neuropsychiatr, 32:186-195.
22. Maple M, Pearce T, Sanford RL, Cerel J (2017) The role of social work in suicide prevention, intervention, and postvention: A scoping review. Aust Soc Work, 70:289-301.
23. Polat S, Helvacı Çelik FG, Köroğlu A, Aslan M, Hocaoğlu Ç (2016) Bir eğitim hastanesine intihar girişimi ile başvuran olguların değerlendirilmesi. Kocatepe Tıp Dergisi, 17:18-23.
24. Rasnayake S, Navrátil P, Orock AN, Chandrasekara D, Wanniarachchi I, Gamage T (2024) A systematic review of the role of social work in dealing with suicide. Kontakt, 26:383-391.
25. Reynaert D, Nachtergaele S, De Stercke N, Gobeyn H, Roose R (2022) Social work as a human rights profession: An action framework. Br J Soc Work, 52:928-945.
26. Riera-Serra P, Navarra-Ventura G, Castro A, Gili M, Salazar-Cedillo A, Ricci-Cabello I et al. (2024) Clinical predictors of suicidal ideation, suicide attempts and suicide death in depressive disorder: a systematic review and meta-analysis. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 274:1543-1563.
27. Rizvi A, Harmer B, Saadabadi A (2024) Suicidal Ideation. Treasure Island, FL, StatPearls Publishing.
28. Sağlık Bakanlığı (2011) Tıbbi Sosyal Hizmet Uygulama Yönergesi. Ankara, T.C. Sağlık Bakanlığı.
29. Sanford RL, Frey LM, Maple M (2025) A missing link in suicide prevention and intervention: Preparing the bachelor of social work workforce to respond to suicide in practice. J Soc Work Educ, 61:595-607.
30. Slater T, Scourfield J, Greenland K (2015) Suicide attempts and social worker contact: Secondary analysis of a general population study. Br J Soc Work, 45:378-394.
31. Şahin T, Koç N, Türkön O, Tüle H, Ceylan A, Bilgili MA (2021) Kayseri şehir hastanesi yetişkin acil servisine intihar amaçlı ilaç alımıyla zehirlenen olguların geriye dönük analizi. Van Tıp Dergisi, 28:100-110.
32. Tom J, Thomas EK, Sooraj A, Uthaman SP, Tharayil HM, Akhil SL et al. (2023) Need for social work interventions in the emergency department. Soc Work Health Care, 62:302-319.
33. Ulucan Özkan E, Daşbaş S (2023) Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde tıbbi sosyal hizmet: Türkiye’ye yönelik bir model önerisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12:1474-1487.
34. WHO (2024) Suicide. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/suicide. (Accessed 12.12.2025).
35. Yekdeş DH, Çağlayan M, Yekdeş AC, Stewart Takır SF, Selçuk EG, Çelikkalp Ü et al. (2024) Trends and socio-demographic determinants of suicide-related mortality in Türkiye: An epidemiological study from 2009 to 2022. Int J Soc Psychiatry, 71:188-198.
36. Yeşiloğlu C, Yetim O, Bakır M, Çetin Demirtaş S (2025) Psychosocial profiles of patients who attempted suicide: A qualitative analysis based on psychiatric consultation records. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 17(Suppl 1):136-147.
37. Yıldırım B, Başer AO (2019) Acil servis tıbbi sosyal hizmet müdahaleleri, müracaatçı profili ve sosyal hizmet mülakatında dikkat edilmesi gereken durumlar. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30:286-308.
38. Zengin O, Altındağ Ö (2016) Bir insan hakları mesleği olarak sosyal hizmet. Toplum ve Sosyal Hizmet, 27:179-190.