İklim Değişikliği Algısal Farkındalık Ölçeği Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Amaç: Bu çalışma, İklim Değişikliği Algısal Farkındalık Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanmasını ve ölçeğin geçerlik ile güvenirlik özelliklerinin değerlendirilmesini amaçlamıştır. Yöntem: Araştırma, Türkiye’nin farklı bölgelerinden çevrimiçi yöntemle ulaşılan 202 yetişkin katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Uyarlama sürecinde özgün ölçekte yer alan bir madde çıkarılmıştır. Böylece duyguların farkındalığı, sıcaklık değişiminin farkındalığı, kuraklık/su kıtlığı farkındalığı ve medya (haberler) farkındalığı olmak üzere dört alt boyuttan oluşan 14 maddelik bir yapı elde edilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi ile değerlendirilmiş; iç tutarlılık düzeyi Cronbach alfa ve McDonald omega katsayıları ile incelenmiştir. Bulgular: Analizler, ölçeğin dört boyutlu yapısının Türk örnekleminde doğrulandığını göstermiştir. Madde faktör yükleri 0,53 ile 0,91 arasında değişmiş ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin toplam puanı için Cronbach alfa katsayısı 0,891, McDonald omega katsayısı ise 0,885 olarak bulunmuştur. Alt boyutların iç tutarlılık katsayıları yeterli ve yüksek düzeyde bulunmuştur. Sonuç: Bulgular, İklim Değişikliği Algısal Farkındalık Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

• Eko-anksiyete
• geçerlik ve güvenirlik
• iklim değişikliği algısı
• iklim değişikliği farkındalığı
• psikometrik ölçek

Turkish Adaptation of the Climate Change Perceptual Awareness Scale: Validity and Reliability Study

Öz

Objective: This study aimed to adapt the Climate Change Perceptual Awareness Scale into Turkish and to evaluate the scale’s validity and reliability. Method: The study was conducted with 202 adult participants recruited online from various regions of Turkey. During the adaptation process, one item from the original scale was removed. Consequently, a 14-item structure comprising four subscales-emotional awareness, awareness of temperature change, awareness of drought/water scarcity, and media (news) awareness was obtained. The scale’s construct validity was assessed using confirmatory factor analysis; internal consistency was examined using Cronbach’s alpha and McDonald’s omega coefficients. Results: The analyses demonstrated that the scale’s four-factor structure was validated in the Turkish sample. Item factor loadings ranged from 0.53 to 0.91, and the model fit indices were determined to be at an acceptable level. The Cronbach’s alpha coefficient for the total scale score was found to be 0.891, and the McDonald’s omega coefficient was 0.885. The internal consistency coefficients for the subscales were found to be adequate and high. Conclusion: Turkish version of the Climate Change Perceptual Awareness Scale is a valid and reliable measurement tool.

Anahtar Kelimeler

• Eco-anxiety
• validity and reliability
• climate change perception
• climate change awareness
• psychometric scale

Kaynakça

1. Aksu G, Eser MT, Güzeller CO (2017) Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi İle Yapısal Eşitlik Uygulamaları. Ankara, Detay Yayıncılık.
2. Alkaabi K, Bouhaddioui C, Senghore S, Al Darmaki SO (2025) Exploring climate adaptation in UAE residential communities: Temperature trends, awareness, and technology adoption. Front Built Environ, 11:1602348.
3. Bae BR (2017) Structural Equation Modeling with AMOS 24. Seoul, Korea, Chenngram Books.
4. Changcheng W, Geng L, Rodríguez-Casallas JD (2021) How and when higher climate change risk perception promotes less climate change inaction. J Clean Prod, 321:128952.
5. Cipriani E, Gemignani A, Menicucci D (2024a) Awareness of everyday effects of climate change: the climate change perceptual awareness scale (CCPAS). Heliyon, 10:e38461.
6. Cipriani E, Frumento S, Grassini S, Gemignani A, Menicucci D (2024b) Do individual differences in perception affect awareness of climate change? Brain Sci, 14:266.
7. Clayton S, Karazsia BT (2020) Development and validation of a measure of climate change anxiety. J Environ Psychol, 69:101434.
8. Demir R, Yalazı RÖ, Dinç A (2024) The relationship between women’s climate change awareness and concerns about climate change in Türkiye. Public Health Nurs, 41:215-220.

9. DeVellis RF, Thorpe CT (2021) Scale Development: Theory and Applications, 5th ed. Thousand Oaks, CA, Sage.
10. Ediz Ç, Yanık D (2023) The effects of climate change awareness on mental health: comparison of climate anxiety and hopelessness levels in Turkish youth. Int J Soc Psychiatry, 69:2157-2166.
11. Ediz Ç, Yanık D, Okuyan CB, Uzun S (2025) The psychological impact of climate change: exploring the link between media-induced indirect trauma and climate anxiety. Psychol Health Med, doi:10.1080/13548506.2025.2606185
12. Eysenbach G (2004) Improving the quality of web surveys: the Checklist for Reporting Results of Internet E-Surveys (CHERRIES). J Med Internet Res, 6:e34.
13. Gönen Ç, Deveci EÜ, Aydede MN (2023) Development and validation of climate change awareness scale for high school students. Environ Dev Sustain, 25:4525-4537.
14. Han Yekdeş D, Yekdeş AC, Takir Stewart S, Çağlayan M, Uysal H, Çelikkalp Ü et al. (2025) Are early adolescents aware of climate change? Current Topic in Developing World, 47:373-385.
15. Hanedar M, Ozyazici G, Ceyhan GD (2024) Assessment and validation: an updated climate change plausibility perception measure. Environ Educ Res, 30:2291-2314.
16. Hochachka G (2024) When concern is not enough: overcoming the climate awareness-action gap. Ambio, 53:1182-1202.
17. Hogg TL, Stanley SK, O’Brien LV, Wilson MS, Watsford CR (2021) The Hogg Eco-Anxiety Scale: development and validation of a multidimensional scale. Glob Environ Change, 71:102391.
18. Howard MC (2016) A review of exploratory factor analysis decisions and overview of current practices: what we are doing and how can we improve? Int J Hum Comput Interact, 32:51-62.
19. IPCC (2023) Climate Change 2023: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Geneva, Intergovernmental Panel on Climate Change.
20. Kartal M, Bardakçı S (2018) SPSS ve AMOS Uygulamalı Örneklerle Güvenirlik ve Geçerlik Analizleri. Ankara, Akademisyen Kitabevi.
21. Karlsson H, Asutay E, Västfjäll D (2023) A causal link between mental imagery and affect-laden perception of climate change related risks. Sci Rep, 13:10081.
22. Kline P (2014) An Easy Guide to Factor Analysis. London, Routledge.
23. Leite Â, Lopes D, Pereira L (2023) Pro-environmental behavior and climate change anxiety, perception, hope, and despair according to political orientation. Behav Sci, 13:966.
24. Li LMW, Mei D, Li WQ, Ito K (2021) Dialectical versus linear thinking shapes people’s anticipation of climate change. Front Psychol, 11:623591.
25. Luo Y, Zhao J (2019) Motivated attention in climate change perception and action. Front Psychol, 10:1541.
26. Luo Y, Zhao J (2021) Attentional and perceptual biases of climate change. Curr Opin Behav Sci, 42:22-26.
27. Medrano J, Mohan S, Lombardi D (2025) Cognitive flexibility moderates shifts in plausibility judgments of claims about climate change. Discourse Process, 62:378-395.
28. Ökde F (2025) Awareness and attitudes of academics in Türkiye toward the impacts of global climate change. Environmental Research and Technology, 8:630-640.
29. Pallant J (2020) SPSS Survival Manual: A Step-by-Step Guide to Data Analysis Using IBM SPSS, 3rd ed. London, McGraw-Hill.
30. Republic of Türkiye Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change (2024) Türkiye Climate Change Adaptation Strategy and Action Plan (2024-2030). https://iklim.gov.tr/eylem-planlari-i-19 (Accessed 28.07.2026).
31. Rüttenauer T (2024) More talk, no action? The link between exposure to extreme weather events, climate change belief and pro-environmental behaviour. Eur Soc, 26:1046-1070.
32. Satmaz İ, Girgin D, Ayverdi L, Yalçınkaya Önder E (2025) Ortaokul öğrencilerine yönelik küresel iklim değişikliği farkındalık ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 73:59-88.
33. Seçer İ (2020) Psikolojik Test Geliştirme ve Uyarlama Süreci: SPSS ve LISREL Uygulamaları, 3. Baskı. Ankara, Anı Yayıncılık.
34. Şahin Bayram S, Karademir E, Memiçnan C (2025) Adaptation of the climate change awareness scale to Turkish adults: a validity and reliability study. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 10:357-365.
35. Şen ÖL, Bozkurt D (2019) Climate change impacts in Turkey and the Mediterranean Basin. Reg Environ Change, 19(Suppl 1):S1-S3.
36. Tohidi A, Balietti S, Fraiberger S, Balietti A (2025) Divergence between predicted and actual perception of climate information. PNAS Nexus, 4:pgaf084.
37. Uzun K, Öztürk AF, Karaman M, Cebeci F, Altın MO, Arıcı A et al. (2022) Adaptation of the eco-anxiety scale to Turkish: a validity and reliability study. Arch Health Sci Res, 9:110-115.
38. van Valkengoed AM, Perlaviciute G, Steg L (2024) From believing in climate change to adapting to climate change: the role of risk perception and efficacy beliefs. Risk Anal, 44:553-565.
39. van Valkengoed AM, Steg L, Perlaviciute G (2021) Development and validation of a climate change perceptions scale. J Environ Psychol, 76:101652.
40. Wei X, Yu F, Peng K (2024) Seeing is more than believing: personal experience increases climate action. Br J Soc Psychol, 63:1410-1428.
41. Xia Z, Ye J, Zhou Y, Howe PD, Xu M, Tan X et al. (2022) A meta-analysis of the relationship between climate change experience and climate change perception. Environ Res Commun, 4:105005.