Ruhsal Hastalıklarda İyileşme: Kavram Analizi
Öz
İyileşme kavramı farklı disiplinler tarafından kullanılan bir kavramdır. Ruh sağlığı alanında iyileşme için farklı tanımlara rastlanmaktadır. Ruhsal hastalığa sahip her birey için anlamı farklı olan iyileşmenin evrensel bir tanımı yoktur. Bireyin kendisi, ailesi, sağlık profesyoneli ve klinik açıdan bakıldığında birden fazla iyileşme anlayışı olduğu görülmektedir. Sağlık profesyonellerinin ruhsal hastalığa sahip bireye özgü, iyileşme tanımının üzerine inşa edilen uygulanabilir, somut müdahaleleri yapılandırabilmesi için iyileşme kavramının netleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı ruhsal hastalıklarda iyileşme kavramının analizini yapmaktır. İyileşme kavramı Walker and Avant’ın kavram analizi yöntemi ile incelenmiştir. Literatür incelemesi; Mayıs- Eylül 2018 tarihleri arasında Pubmed, Science Direct, Ovid ve Google Akademik veri tabanlarında “iyileşme, iyi olma, şifa bulma, iyilik hali, hastalıktan kurtulma, salah, sağlık bulma, ruhsal hastalık, kavram analizi, recovery, healing, wellness, mental health, concept analysis” anahtar kelimeleri ile yapılmış ve kavram analizi için uygun 5 Türkçe, 18 İngilizce makale, 2 kitap, Türk Dil Kurumu sözlüğü ve Oxford ingilizce sözlük incelenmiştir. Walker and Avant’ın kavram analizi yöntemine uygun olarak yapılan analizin ilk adımında kavram ’iyileşme’ olarak seçilmiş, ikinci adımında analizin amacına yer verilmiştir. Üçüncü adımda kavramının sözlük tanımı ve diğer kullanım alanlarındaki farklı tanımları incelenmiştir. Dördüncü adımda kavramın tanımlayıcı özellikleri; bireysellik, umut, anlam bulma, ilişki, destek, güçlenme olarak belirlenmiştir. Beşinci ve altıncı adımda kavram tanımlayıcı özellikler doğrultusunda model, sınırda ve karşıt vakalarda tartışılmıştır. Yedinci adımda kavramın ortaya çıkmasını sağlayan hazırlayıcı faktörler güven, kabul, saygı, insan hakları, kültür ve iyileşme programları; iyileşme oluştuktan sonra ortaya çıkan özellikler iç-görü, baş etme, sorumluluk ve işlevsellik olarak belirlenmiştir. Son adımda iyileşmenin değerlendirildiği farklı ölçüm araçları sunulmuştur. Ruhsal hastalıklarda iyileşme kavramının kavram analizi yöntemiyle ayrıntılı bir şekilde incelenmesinin, iyileşme kavramının netleştirilmesine ve ruh sağlığı alanında iyileşme odaklı hizmetlerin sunumuna katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- A national framework for recovery-oriented mental health services. Guıde For Practıtıoners And Provıders Australian Health Ministers’ Advisory Council 2013.
- Aston V, Coffey M (2012) Recovery: what mental health nurses and service users say about the concept of recovery. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 19: 257–263.
- Barker PJ, Barker PB (2011) Mental Health Nursing and the Politics of Recovery: A Global Reflection. Archives of Psychiatric Nursing, 25: 350–358.
- Bodine MN (2013) Validation of the mental health recovery measure as a clinical assessment (Doctoral thesis). Ohio, The University of Toledo.
- Çam MO, Durmuş H (2016) Ruhsal hastalığı olan bireyler ve psikiyatri hemşireleri açısından iyileşme. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 32: 97-106.
- Çam O, Yalçıner N (2018) Ruhsal hastalık ve iyileşme. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9: 55-60.
- Davidson L, Lawless MS, Leary F (2006) İyileşme kavramları: birbiriyle çelişiyor mu yoksa birbirini tamamlayıcı mı? Current Opinion in Psychiatry, 2: 41-46.
- Erikson MS (2013) An Integrative review of what contributes to personal recovery in psychiatric disabilities. Issues in Mental Health Nursing, 34: 185-191.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Psikiyatri
Bölüm
Diğer
Yazarlar
Reyhan Doğan
*
0000-0002-5392-1175
Türkiye
Neşe Mercan
0000-0003-3378-6786
Türkiye
Çiğdem Yüksel
0000-0001-6563-343X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2020
Gönderilme Tarihi
7 Kasım 2018
Kabul Tarihi
24 Şubat 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 12 Sayı: 1
Cited By
İyileşme Aşamaları Ölçeği’nin Ruhsal Hastalığı Olan Bireylerde Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Sağlık Bilimlerinde Değer
https://doi.org/10.33631/sabd.1115218Medical students’ perception towards mental health recovery: a descriptive qualitative study
Medical Education Online
https://doi.org/10.1080/10872981.2022.2106610Recovery Notion of Individuals With Schizophrenia and Their Families in Eastern Turkey: A Qualitative Study
Journal of Psychosocial Nursing and Mental Health Services
https://doi.org/10.3928/02793695-20241205-01An Autoethnographic Account of Familial Mediterranean Fever: A Turkish Patient’s Discovery of Spiritual Meaning
Journal of Religion and Health
https://doi.org/10.1007/s10943-025-02253-2“Believing facilitates success”: psychiatric nurses’ perspectives on recovery
BMC Nursing
https://doi.org/10.1186/s12912-025-02785-8Factors Affecting Recovery in Patients Receiving Treatment for a Mental Illness
Psikiyatride Guncel Yaklasimlar - Current Approaches in Psychiatry
https://doi.org/10.18863/pgy.1763281Recovery Process in Individuals Diagnosed with Schizophrenia: A Review of Contemporary
Journal of Midwifery and Health Sciences
https://doi.org/10.62425/esbder.1736933
