Afet Alanlarında UMKE ve AFAD Ekiplerinin Koordinasyonu: Çok Disiplinli Müdahale Süreçlerinin Analitik Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Afet öncesi ortak tatbikat deneyiminin UMKE–AFAD saha koordinasyonu, iletişim ve çatışma yönetimi bileşenleri üzerindeki etkisini nicel olarak değerlendirmek. Gereç ve Yöntem: 2011’de afet bölgelerine görevlendirilen 6 ilin müdahale ekipleri iki gruba ayrıldı: ortak tatbikat deneyimli (Grup A, n=3) ve deneyimsiz (Grup B, n=3). Performans; koordinasyon verimliliği, iletişim, rol/görev dağılımı ve çatışma olaylarını kapsayan 5’li Likert ölçeğiyle (her il için 10 yapılandırılmış gözlem) değerlendirildi. Küçük örneklem ve ölçüm düzeyi nedeniyle Mann–Whitney U testi kullanıldı. Bulgular: Grup A’nın ortalama puanı 17,7/20; Grup B’nin 11,4/20 idi. Gruplar arası fark 6,3 puan olup p=0,072 ile istatistiksel anlamlılık sınırında bulundu. Buna rağmen tatbikat deneyimli grupta rol netliği ve çatışma sıklığı açısından operasyonel düzeyde daha elverişli bir tablo gözlendi. Sonuç: Ortak tatbikat deneyimi, kurumlar arası “ortak dil” ve non-teknik beceriler (iletişim, liderlik, rol netliği) üzerinden saha koordinasyonunu güçlendirebilen bir hazırlık bileşeni olarak değerlendirilebilir. Tatbikat tasarımının standartlaştırılması ve değerlendirme metriklerinin güçlendirilmesi, ulusal planlama çerçeveleriyle uyumlu şekilde önerilmektedir .

Anahtar Kelimeler

• UMKE
• AFAD
• Afet yönetimi
• Koordinasyon
• Ortak tatbikat
• komuta-kontrol
• iletişim
• çatışma yönetimi

Coordination Between UMKE and AFAD Teams in Disaster Areas: An Analytical Evaluation of Multidisciplinary Response Processes

Öz

Objective: To quantitatively evaluate the impact of pre-disaster joint drill experience on field coordination, communication, and interagency conflict management between UMKE and AFAD teams. Material and Method: Six provincial response teams deployed to disaster areas in 2011 were divided into two groups: teams with prior joint drill experience (Group A, n=3) and teams without such experience (Group B, n=3). Performance was assessed using a structured 5-point Likert scale covering coordination efficiency, communication, role/task allocation, and conflict events, based on 10 structured observations per province. Due to the small sample size and ordinal measurement level, the Mann–Whitney U test was applied. Results: The mean performance score was 17.7/20 for Group A and 11.4/20 for Group B. The intergroup difference was 6.3 points, with a p-value of 0.072, indicating borderline statistical significance. Nevertheless, teams with prior drill experience demonstrated more favorable operational outcomes in terms of role clarity and lower frequency of conflict events. Conclusion: Joint drill experience may strengthen field coordination by enhancing a shared institutional language and non-technical skills such as communication, leadership, and role clarity. Standardization of drill design and strengthening of evaluation metrics are recommended in alignment with national disaster planning frameworks.

Anahtar Kelimeler

• AFAD
• Disaster management
• Interagency coordination
• Joint drills
• UMKE
• incident command
• communication
• conflict management

Kaynakça

1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının teşkilat ve görevleri hakkında kanun. 5902 Sayılı Kanun. Resmi Gazete. 2009.
2. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP). Ankara: AFAD; 2022.
3. T.C. Sağlık Bakanlığı. Afetlerde sağlık hizmetleri birimi ve ulusal medikal kurtarma ekiplerinin görevleri ve çalışma esaslarına dair yönerge. 2010.
4. Chambers A, Khan I, Repchuck R, Muir S, Hanson H, Khan Y. Enhancing the design, conduct and evaluation of public health emergency preparedness exercises: a rapid review. BMC Public Health. 2025 Jul 3;25(1):2366. doi: 10.1186/s12889-025-23270-6. PMID: 40611024; PMCID: PMC12224861.
5. Willems A, Waxman B, Bacon AK, Smith J, Kitto S. Interprofessional non-technical skills for surgeons in disaster response: a literature review. J Interprof Care. 2013 Sep;27(5):380-6. doi: 10.3109/13561820.2013.791670. Epub 2013 Jun 10. PMID: 23751138.
6. Perpiñá-Galvañ J, Juliá-Sanchis R, Olmos-Castelló É, Mollá-Pérez S, Sanjuan-Quiles Á. European Educational Programmes in Health Emergency and Disaster Management: An Integrative Review. Int J Environ Res Public Health. 2021 Oct 30;18(21):11455. doi: 10.3390/ijerph182111455. PMID: 34769972; PMCID: PMC8583199.
7. Hung KKC, MacDermot MK, Hui TSI, Chan SY, Mashino S, Mok CPY, Leung PH, Kayano R, Abrahams J, Wong CS, Chan EYY, Graham CA. Mapping study for health emergency and disaster risk management competencies and curricula: literature review and cross-sectional survey. Global Health. 2024 Feb 21;20(1):15. doi: 10.1186/s12992-023-01010-y. Erratum in: Global Health. 2024 Apr 12;20(1):30. doi: 10.1186/s12992-024-01037-9. PMID: 38383465; PMCID: PMC10880341.
8. Esmail M, Chatterjee P, Parikh K, Quaye MA, Spiegel P. Enhancing integrated epidemic response mechanisms in humanitarian emergencies: a scoping review and qualitative study. BMJ Open. 2025 Dec 4;15(12):e102482. doi: 10.1136/bmjopen-2025-102482. PMID: 41344714; PMCID: PMC12684150.

9. Son C, Sasangohar F, Neville T, Peres SC, Moon J. Investigating resilience in emergency management: An integrative review of literature. Appl Ergon. 2020 Sep;87:103114. doi: 10.1016/j.apergo.2020.103114. Epub 2020 Apr 24. PMID: 32501246.
10. Tippong D, Petrovic S, Akbari V. A review of applications of operational research in healthcare coordination in disaster management. Eur J Oper Res. 2022 Aug 16;301(1):1-17. doi: 10.1016/j.ejor.2021.10.048. Epub 2021 Oct 28. PMID: 34728892; PMCID: PMC8552591.
11. Gooding K, Bertone MP, Loffreda G, Witter S. How can we strengthen partnership and coordination for health system emergency preparedness and response? Findings from a synthesis of experience across countries facing shocks. BMC Health Serv Res. 2022 Nov 29;22(1):1441. doi: 10.1186/s12913-022-08859-6. PMID: 36447261; PMCID: PMC9706990.
12. Akl EA, El-Jardali F, Bou Karroum L, El-Eid J, Brax H, Akik C, Osman M, Hassan G, Itani M, Farha A, Pottie K, Oliver S. Effectiveness of Mechanisms and Models of Coordination between Organizations, Agencies and Bodies Providing or Financing Health Services in Humanitarian Crises: A Systematic Review. PLoS One. 2015 Sep 2;10(9):e0137159. doi: 10.1371/journal.pone.0137159. PMID: 26332670; PMCID: PMC4558048.
13. Egawa S, Suda T, Jones-Konneh TEC, Murakami A, Sasaki H. Nation-Wide Implementation of Disaster Medical Coordinators in Japan. Tohoku J Exp Med. 2017 Sep;243(1):1-9. doi: 10.1620/tjem.243.1. PMID: 28890523.
14. Clarke PK, Campbell L. Coordination in theory, coordination in practice: the case of the Clusters. Disasters. 2018 Oct;42(4):655-673. doi: 10.1111/disa.12282. Epub 2018 Mar 26. PMID: 29578631.
15. Ergin HH. Afet iletişimi ve afet iletişiminde medyanın rolü. Bitlis Eren Sos Araştırmalar Derg. 2024;2(2):159-170. Available from: https://izlik.org/JA36DJ58KC