Küresel Ticaret Savaşları: Türkiye’nin Ekonomik Stratejileri ve Fırsatları

Öz

Bu çalışma, ABD-Çin arasındaki ticaret savaşlarının dünya genelindeki etkilerini ve Türkiye’nin bu süreçten nasıl etkilendiğini incelemeyi amaçlamaktadır. 1929’daki büyük ekonomik kriz sonrası başlayan korumacılık politikaları, Soğuk Savaş sonrası ABD'nin küresel hegemonik gücünü artırması, 2008 Mortgage krizi ve 2017'de Trump’ın iktidara gelmesiyle ticaret savaşlarını yeniden gündeme getirmiştir. Özellikle Çin’in ekonomik yükselişi, ABD için en büyük ulusal güvenlik tehdidi olarak tanımlanmış ve ticaret savaşlarının merkezi haline gelmiştir. Çalışma, 2025’te gümrük ve vergi tarifelerindeki artış ile küresel ticaretin şekillendiği dönemde Türkiye’nin ticaret stratejilerini değerlendirerek, AB ile olan güçlü ticaret ilişkisi ve gümrük birliğinin Türkiye ekonomisindeki etkilerini araştırmaktadır. Türkiye, ABD’nin uyguladığı ek gümrük vergileri karşısında %10’luk vergi oranıyla avantajlı bir konumda olup, bu durumu menşe kazanımı stratejileriyle pekiştirebilir. Çalışma, Türkiye'nin küresel ticaret savaşları karşısında nasıl bir strateji izlemesi gerektiği üzerine öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• ABD-Çin Ticari İlişkileri
• Küresel Ticaret Savaşları
• Türkiye Ekonomisi

Global Trade Wars: Türkiye’s Economic Strategies and Opportunities

Öz

2008 mortgage crisis and Trump’s presidency in 2017 brought trade wars back into focus. Particularly, China’s economic rise has been perceived as the greatest national security threat to the U.S., and trade wars have become central in this context. The study assesses Türkiye’s trade strategies in a global environment shaped by increased customs duties and tax tariffs in 2025, while also investigating the impact of Türkiye's strong trade relations with the EU and its customs union on the Turkish economy. In response to the additional tariffs imposed by the U.S., Türkiye holds a favorable position with a 10% tariff advantage, which could be strengthened through origin acquisition strategies. The study offers recommendations on how Türkiye should navigate these global trade wars.

Anahtar Kelimeler

• U.S.-China Trade Relations
• Global Trade Wars
• Turkish Economy

Kaynakça

1. Akoğlu Şişman, M. (2025). Trump’ın yeni döneminde ticaret savaşları ve uluslararası ticaret düzeni. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 47–74.
2. Aktaş Kara, İ. (2013). Uluslararası ticaret açısından Çin ve Türkiye ilişkileri [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
3. Aktaş Kara, S. (2013). Küresel ekonomik güç dengelerinde Çin ve ABD ilişkileri. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 45–62.
4. Bahadır, S. (2025, Mayıs 5). Ticaret savaşlarında Türkiye avantajlı mı? EY Türkiye. https://www.ey.com/tr_tr/insights/tax/ticaret-savaslarinda-turkiye (Erişim Tarihi: 05.05.2025).
5. BBC News. (2018, Mart 22). Trump imposes tariffs on $60bn in Chinese imports. BBC. https://www.bbc.com/news/business-43494046 (Erişim Tarihi: 08.03.2025).
6. Bhagwati, J. (1988). Protectionism. MIT Press.
7. Bown, C. P. (2019). The 2018 US–China trade conflict after forty years of special protection. Peterson Institute for International Economics. https://www.piie.com/publications/working-papers/2018-us-china-trade-conflict-after-forty-years-special-protection (Erişim Tarihi: 14.05.2025)
8. Bown, C. P. (2020). The US–China trade war and phase one agreement. Peterson Institute for International Economics. https://www.piie.com/research/piie-charts/us-china-trade-war-and-phase-one-agreement (Erişim Tarihi: 20.06.2025).

9. Can, M. (2024). Uluslararası ticarette müzakere kavramının önemi ve Türkiye’nin ihracatında Uzak Doğu ülke pazarlarının potansiyeli. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(ICMEB’24 Özel Sayı), 564–579. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1501582.
10. Can, Z. (2023). Gelişmekte olan ülkeler için bir çıkış yolu var mı?: Türkiye’nin özgün sarmalı [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
11. Çetinkaya, M., & Muratoğlu, G. D. (2019). 21. yüzyılda küresel ticaret savaşları. In M. Çetinkaya & G. D. Muratoğlu (Eds.), Ticaret ve kur savaşları: Küresel 21. yüzyılda ekonomik politiğe yansımaları (ss. 7–44). Gazi Kitapevi. https://www.researchgate.net/publication/339352500.
12. Dünya Gazetesi. (2025). Elektronik sektörü tarifeleri. Dünya Gazetesi. https://www.dunya.com/sektorler/elektronik-sektoru-tarifeleri-haberi-XXXXXX (Erişim tarihi: 18 Haziran 2025).
13. Eichengreen, B., & Irwin, D. (2010). The slide to protectionism in the Great Depression: Who succumbed and why? Journal of Economic History, 70(4), 871–897. https://doi.org/10.1017/S0022050710000193.
14. Eichengreen, B., & Irwin, D. (2010). The slide to protectionism in the Great Depression: Who succumbed and why? Journal of Economic History, 70(4), 871–897. https://doi.org/10.1017/S0022050710000193.
15. Evenett, S. J., & Fritz, J. (2019). Economic sanctions, trade wars, and global supply chains. CEPR Press.
16. Gündüz, İ. (2021). Çin-ABD ticaret savaşının hegemonik istikrar teoremi bağlamında analizi. Uluslararası İlişkiler ve Politika Dergisi, 1(1), 57–75.
17. Hacıcaferoğlu, B. ve Hacıcaferoğlu, S. (2022). Eğitim bilimleri açısından yıldırma (mobbing). Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(9), 79–87.
18. Helleiner, E. (2014). The status quo crisis: Global financial governance after the 2008 meltdown. Oxford University Press.
19. International Monetary Fund. (2022). World Economic Outlook: Countering the cost-of-living crisis. IMF Publications. https://www.imf.org.
20. Irwin, D. A. (1996). Against the tide: An intellectual history of free trade. Princeton University Press.
21. Johnson, H. G. (1953). Optimum tariffs and retaliation. Review of Economic Studies, 21(2), 41–53. https://doi.org/10.2307/2295859.
22. Kalaycı, İ. (2012). Finansal kriz konjonktürü (2007–2009) ve küresel ticaretin anatomisi. Avrasya Etüdleri, 41(1), 145–182.
23. Karabulut, B. ve Oğuz, Ş. (2022). Ekonomi güvenliği ve ticaret savaşları bağlamında ABD-Çin rekabetinin analizi. Uluslararası Kriz ve Siyaset Araştırmaları Dergisi, 6(2), 323–357.
24. Karaş, Z. ve Kara, Ö. (2024). Ticaret savaşlarının ABD üzerine olan etkilerinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(89), 344–358. https://doi.org/10.17755/esosder.1383597
25. Karayel, İ. (2019). Ticaret savaşları ve makroekonomik etkileri. International Social Sciences Studies Journal, 5(29), 425–440.
26. Kızıldere, C. (2024). 21. yüzyılda yeni bir savaş türü: Ticaret savaşları ve yeni korumacılık. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal (Smart Journal), 4(14), 1065–1071.
27. Kızılkaya, İ. (2023). Küresel ticaret savaşları ve Türkiye'nin dış ticareti: ABD-Çin ticaret savaşlarının etkileri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Ticaret Üniversitesi, İstanbul.
28. Krugman, P. (1987). Policy and crisis in the world economy. MIT Press.
29. Ministry of Commerce of the People’s Republic of China [MOFCOM]. (2025). China tariff updates. Ministry of Commerce of the People’s Republic of China. http://english.mofcom.gov.cn/article/topic/chinarateupdates/XXXXXX.html (Erişim Tarihi: 02.06.2025).
30. Office of the United States Trade Representative. (2018). Findings of the investigation into China’s acts, policies, and practices related to technology transfer, intellectual property, and innovation under Section 301 of the Trade Act of 1974. Executive Office of the President of the United States. https://ustr.gov.
31. Office of the United States Trade Representative. (2019). Economic impact of Section 301 tariffs on China. Executive Office of the President of the United States. https://ustr.gov/sites/default/files/files/Press/Reports/Section301EconomicImpact.pdf (Erişim Tarihi: 04.07.2025).
32. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2020). OECD economic outlook, volume 2020 issue 2. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/39a88ab1-en.
33. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2021). Economic Outlook for Southeast Asia, China and India 2021: Reallocating Resources for Digitalisation. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/711629f8-en.
34. Öztekin, Y. S. (2019). Avrupa Birliği ve Ukrayna krizi: Neo-Realist bir eleştiri [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
35. Rodrik, D. (2018). Straight talk on trade: Ideas for a sane world economy. Princeton University Press.
36. Sağlam Liman, Y. ve Erataş Sönmez, F. (2022). Ticaret savaşlarının dünya ekonomisi üzerindeki etkileri: Ampirik bir analiz. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(Özel Sayı), 123–140. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1085363.
37. Smith, A. (2005). The wealth of nations (E. Cannan, Ed.). Metalibri. (Original work published 1776).
38. Spero, J. E., & Hart, J. A. (2010). The Politics of International Relations (7th ed.). Wadsworth.
39. Spero, J. E., & Hart, J. A. (2010). The politics of international relations (7th ed.). Wadsworth.
40. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK], (2025). Dış ticaret verileri. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Dis-Ticaret-104 (Erişim Tarihi: 17.05.2025).
41. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK], (2025). Gümrük ve tarife verileri. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Gumruk-ve-Tarife (Erişim Tarihi: 11.07.2025).
42. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği. (2025). Ekonomik rapor 2024 (TOBB Yayın No: 2025/6). ISBN 978-625-390-033-5. https://tobb.org.tr/Documents/yayinlar/2025/81ER.pdf.
43. U.S. Census Bureau. (2020). Trade in goods with China. United States Department of Commerce. https://www.census.gov/foreign-trade/balance/c5700.html (Erişim Tarihi: 27.06.2025).
44. US Trade. (2025). Tariff schedule data. U.S. Trade Representative. https://ustr.gov/about/policy-offices/press-office/press-releases/2025/march/ustr-releases-2025-national-trade-estimate-report (Erişim Tarihi: 12.07.2025).
45. Wilkinson, R. (2006). The WTO: Crisis and the governance of global trade. Routledge.
46. World Bank. (2020). Global economic prospects: Slow growth, policy challenges. The World Bank. https://www.worldbank.org/en/publication/global-economic-prospects (Erişim Tarihi: 27.04.2025).
47. World Bank. (2023). World Development Indicators. The World Bank. https://data.worldbank.org (Erişim Tarihi: 05.07.2025).
48. World Bank. (2024). World Development Indicators. The World Bank. https://data.worldbank.org (Erişim Tairihi: 17.07.2025).
49. World Trade Organization. (2019). World trade statistical review 2019. WTO Publications. https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/wts2019_e/wts2019_e.pdf (Erişim Tarihi: 14.05.2025).
50. World Trade Organization. (2021). Trade policy review: United States 2020. WTO Secretariat. https://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tpr_usa_2020_e.pdf (Erişim Tarihi: 27.05.2025).
51. Yaman Songur, D. (2023). ABD ticaret belirsizliğinin dolar-TL kuru üzerine etkisi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(1), 231–243.
52. Yılmaz, D. ve Eryılmaz, F. (2020). Dünya ticaret korumacılığının finansal piyasalara etkisi: Türkiye için bir analiz. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 55(1), 616–635.
53. Zhou, Y. (2023). The US–China trade war and global value chains. Fudan University. https://thedocs.worldbank.org/en/doc/3e5537ac17a795823a3e3c46b12c0351-0050022023/related/54-The-US-China-Trade-War-and-Global-Value-Chains.pdf (Erişim Tarihi: 05.05.2025).