Evaluation of the Debtor’s Declaration of Assets in Enforcement Law in Light of the Draft Compulsory Enforcement Code

Öz

This study examines the debtor’s duty to disclose assets and to cooperate with enforcement authorities in compulsory enforcement law, within the framework of the current Enforcement and Bankruptcy Code and the Draft Compulsory Enforcement Code. The fundamental principle of enforcement law is that the debtor is liable not with their person, but with attachable assets. Accordingly, the effective satisfaction of the creditor depends on the accurate and timely disclosure of information concerning the debtor’s property, rights, receivables, income, and means of payment. In this respect, the declaration of assets is not merely a technical enforcement act, but also a concrete manifestation of the debtor’s duties of good faith and cooperation during enforcement proceedings. The study first addresses the concept, scope, legal nature, form, and time limits of the declaration of assets. It then examines the sanctions for failure to submit a declaration in due time, false declarations of assets, and the duty to report subsequently acquired assets. The provisions of the Draft Compulsory Enforcement Code concerning asset declarations establish a more detailed and systematic framework than the current legislation. In particular, the explicit inclusion of crypto-assets within the scope of declaration, the duty to submit supplementary declarations, the information duties of third parties, and asset inquiries through UYAP demonstrate the strengthening of digitalisation and data-based enforcement mechanisms. However, the debtor’s duty to disclose assets is not unlimited. A proportionate balance must be struck between the protection of the creditor and the debtor’s private life, economic privacy, and personal data. In this context, drawing on the German and Swiss models of asset disclosure and cooperation, the study concludes that Turkish enforcement law requires a more effective, reviewable, and fundamental-rights-compliant system of asset declaration.

Anahtar Kelimeler

• Declaration of assets
• debtor’s duty of cooperation
• compulsory enforcement
• protection of personal data
• Draft Compulsory Enforcement Code.

İCRA HUKUKUNDA BORÇLUNUN MAL BEYANINDA BULUNMASININ CEBRÎ İCRA KANUNU TASLAĞI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışmada, cebrî icra hukukunda borçlunun malvarlığını açıklama yükümlülüğü ve icra organlarıyla işbirliği borcu, mevcut İcra ve İflâs Kanunu hükümleri ile Cebrî İcra Kanunu Taslağı çerçevesinde incelenmektedir. İcra hukukunda temel ilke, borçlunun şahsıyla değil, haczi mümkün malvarlığı değerleriyle sorumlu olmasıdır. Bu nedenle alacaklının etkin biçimde tatmin edilebilmesi, borçlunun mal, hak, alacak, gelir ve ödeme imkânlarına ilişkin bilgilerin doğru ve zamanında ortaya konulmasına bağlıdır. Mal beyanı kurumu, bu yönüyle yalnızca teknik bir takip işlemi değil, borçlunun takip sürecindeki dürüstlük ve işbirliği yükümlülüğünün somut görünümüdür. Çalışmada öncelikle mal beyanının kavramı, kapsamı, hukuki niteliği, şekli ve süresi ele alınmakta; ardından süresinde beyanda bulunmamanın yaptırımı, gerçeğe aykırı mal beyanı ve sonradan kazanılan malvarlığı değerlerinin bildirilmesi yükümlülüğü değerlendirilmektedir. Cebrî İcra Kanunu Taslağı’nın mal beyanına ilişkin hükümleri, mevcut düzenlemeye kıyasla daha ayrıntılı ve sistematik bir yapı öngörmektedir. Özellikle kripto varlıkların açıkça beyan kapsamına alınması, ek mal beyanı yükümlülüğü, üçüncü kişilerin bilgi verme borcu ve UYAP üzerinden malvarlığı sorgulaması, icra hukukunda dijitalleşme ve veri temelli takip anlayışının güçlendiğini göstermektedir. Bununla birlikte borçlunun malvarlığını açıklama yükümlülüğü sınırsız değildir. Alacaklının korunması ile borçlunun özel hayatı, ekonomik mahremiyeti ve kişisel verilerinin korunması arasında ölçülü bir denge kurulmalıdır. Bu kapsamda çalışma, Alman ve İsviçre hukukundaki malvarlığı açıklaması ve işbirliği modellerinden yararlanarak Türk icra hukuku bakımından daha etkin, denetlenebilir ve temel haklarla uyumlu bir mal beyanı sistemi kurulması gerektiği sonucuna varmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Mal beyanı
• Borçlunun işbirliği yükümlülüğü
• Cebri icra
• Kişisel verilerin korunması
• Cebri İcra Kanunu Taslağı

Kaynakça

1. Akcan R, Hacze İştirak (1. Bası, Seçkin 2005)
2. Altınöz Ü, ‘İcra ve İflas Hukukunda Disiplin ve Tazyik Hapsi’ (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi 2019)
3. Aras A, İcra Hukukunda Hakkın Kötüye Kullanılması (1. Bası, Adalet 2023)
4. Arslan R, Medeni Usul Hukukunda Dürüstlük Kuralı (1. Bası, Sevinç Matbaası 1989)
5. Arslan R, Yılmaz E, Taşpınar Ayvaz S ve Hanağası E, İcra ve İflas Hukuku (11. Bası, Yetkin 2025)
6. Aşık İ, ‘5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5358 Sayılı Kanun Işığında İcra ve İflâs Kanunu’nda Yer Alan Cezaî Hükümler (m. 331-354)’, Prof. Dr. Fırat Öztan’a Armağan, Cilt II (Turhan 2010) 2513-2551
7. ——, İcra Sözleşmeleri (1. Bası, Turhan 2006)
8. Aşık İ, Oruç Y, Tok O ve Saçar F, İcra ve İflas Hukuku (2. Bası, Seçkin 2023)

9. Atalı M, Ermenek İ ve Erdoğan E, İcra ve İflas Hukuku (6. Bası, Yetkin 2022)
10. Becker-Eberhard E, ‘Takibin Konusu Olarak Borçlunun Malvarlığı’ (Nevhis Deren Yıldırım (tr), 21. Yüzyıl Usûl Hukuku Sorunları, Alkım 2003) 41-58
11. Berkin N M, Tatbikatçılara İcra Hukuku Rehberi (1. Bası, Filiz 1979)
12. Brox H ve Walker D, Zwangsvollstreckungsrecht (11. Bası, Vahlen 2018)
13. Bulut U ve Yüce F, ‘İcra Takibine Başvuruda Dürüstlük Kuralı ve Sonuçları’ (2025) 10(2) Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi 773-832
14. Çetin İ, ‘Yargılamada Etkinlik Arayışları: Medenî Usul Hukukunda Usul Ekonomisi’ (2010) 78 Sayıştay Dergisi 81-109
15. Çolak H, Açıklamalı-Karşılaştırmalı-Gerekçeli-İçtihatlı İcra-İflâs Suçları ve Yargılama Usûlü (2. Bası, Bilge 2005)
16. Çolak H ve Altun U, ‘Ceza Muhakemesinde Haksızlık Oluşturan Fiil Karşılığı Uygulanan Özel Bir Yaptırım Türü Olarak Disiplin ve Tazyik Hapsinin Hüküm ve Sonuçları’ (2007) 98(27) Adalet Dergisi 8-57
17. Coşkun M, İcra-İflas Suçları Disiplinsizlik Eylemleri ve Yargılama Usulü (3. Bası, Seçkin 2017)
18. Deren Yıldırım N, ‘İcra Hukuku’nda Paylaştırmaya İlişkin İlkeler Hakkında Düşünceler’, İcra Hukuku Analizleri (3. Bası, Beta 2011) 1-21
19. Duchstein M, Zwangsvollstreckungsrecht (1. Bası, Springer 2020)
20. Ercan H, ‘İcra ve İflâs Kanununa Göre Mal Beyanı’ (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi 2004)
21. Ermenek İ, ‘Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Yürürlüğe Girmesinden Sonra Makul Giderle Yargılanma Hakkına İlişkin Olarak Ortaya Çıkan Bazı Güncel Sorunlar ve Usul Ekonomisi İlkesi’, Prof. Dr. Ramazan Arslan’a Armağan, Cilt 1 (Yetkin 2015) 767-801
22. Gürdoğan B, İcra Hukuku Dersleri (1. Bası, Ajans Türk 1970)
23. Halman Çetin E, İcra-İflas Suçları ve Yargılama Usulü (3. Bası, Adalet 2012)
24. Kaçak N, İcra ve İflas Suçları (2. Bası, Seçkin 2006)
25. Kılıçoğlu E, ‘İcra ve İflâs Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması’, Güncel Gelişmeler Işığında Kişisel Verilerin Korunması Hukuku (On İki Levha 2020) 156-162
26. Köksoy M, ‘Hukuki Güvenlik İlkesi Açısından Takip Ekonomisi’ (2016) 20(3) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 53-85
27. Kuru B, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı (2. Bası, Adalet 2013)
28. ——, İcra ve İflas Hukuku, Cilt 1 (3. Bası, Evrim 1988)
29. Lackmann R ve Racz C, Zwangsvollstreckungsrecht (12. Bası, Vahlen 2021)
30. Lüke W, Zivilprozessrecht II, Zwangsvollstreckung (11. Bası, C. H. Beck 2021)
31. Meriç N ve Akkaya T, ‘Mal Beyanı’ in Hakan Pekcanıtez ve Muhammet Özekes (eds), Cebri İcra Kanunu Taslağının Değerlendirilmesi (1. Bası, On İki Levha 2026) 440-451
32. Muşul T, İcra ve İflâs Hukuku Bilgisi (3. Bası, Yetkin 2008)
33. Özbek M S, Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda İlâmlı İcranın Etkinliği (2. Bası, Yetkin 2013)
34. Özgenç İ, Türk Ceza Kanunu Gazi Şerhi (Genel Hükümler) (3. Bası, Adalet Bakanlığı 2006)
35. Özekes M, İcra Hukukunda Temel Haklar ve İlkeler (1. Bası, Adalet 2009)
36. Pekcanıtez H, Atalay O, Sungurtekin Özkan M ve Özekes M, İcra ve İflas Hukuku (12. Bası, On İki Levha 2025)
37. Postacıoğlu İ E, İflâs Hukuku İlkeleri (1. Bası, Sulhi Garan 1978)
38. Postacıoğlu İ E ve Altay S, İcra Hukuku Esasları (5. Bası, Vedat 2010)
39. Rüzgaresen C, Medeni Muhakeme Hukukunda Usul Ekonomisi İlkesi (1. Bası, Yetkin 2013)
40. Seviğ V R, Doktrin ve İçtihatlar Açısından Türk İcra ve İflas Kanunu, Cilt 2 (1. Bası, Nüve 1967)
41. Sungurtekin Özkan M, ‘İcra Hukukunda Oranlılık İlkesi’, Prof. Dr. Tufan Yüce’ye Armağan (Dokuz Eylül Üniversitesi 2001) 177-203
42. Türkay A, İcra Hukukunda Ölçülülük İlkesi (1. Bası, Adalet 2024)
43. Uyar T, Uyar A ve Uyar C, İcra ve İflâs Kanunu Şerhi, Cilt 1-3 (3. Bası, Bilge 2014)
44. Uzun A, İcra Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması ve Avukatın Sorumluluğu (1. Bası, Yetkin 2025)
45. Üstündağ S, İcra Hukukunun Esasları (8. Bası, Filiz 2004)
46. Winkler T, Kommentar zum Bundesgesetz über Schuldbetreibung und Konkurs SchKG: Schulthess Kommentar (Schulthess 2017)
47. Yılmaz E, ‘Hacze Takipli Katılma (Hacze Adi İştirak)’ (1973) 30(1-4) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 271-316
48. ——, Hukuk Sözlüğü (10. Bası, Yetkin 2011)
49. Yılmaztekin H K, ‘İcra ve İflâs Suçlarında ve Bunlara İlişkin Yargılama Hukukundaki Yeni Boyut Üzerine Gözlemler (I)’ (2006) (42) Legal Hukuk Dergisi 1669-1696
50. Yüce F, İcra Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması (1. Bası, Adalet 2024)
51. Yüzer D, ‘Kamu İcra Hukukunda Ölçülülük İlkesi’ (2014) 16(Özel Sayı) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 4843-4898