An Analysis of the Legal Foundations of the Strict Liability Provisions Prescribed in the General Conditions of Compulsory Liability Insurance for LPG

Öz

Based on the principle in Turkish law that strict liability can only be established by code, it is of great importance to examine the legal foundations of the strict liability covered by the General Conditions of Compulsory Liability Insurance for LPG, which entered into force in 1991, and to analyze the compatibility of the provisions of this General Conditions with current legislation. In this context, this study first examines certain repealed regulations and Article 71 of the Turkish Code of Obligations No. 6098, which regulates general strict liability for hazardous activities, and concludes that they do not constitute a valid legal basis for the specific subject at hand. However, it is determined that, under current legislation, the legal basis for the strict liability set forth in the aforementioned General Conditions is the Product Safety and Technical Regulations Law No. 7223. Nevertheless, significant discrepancies between these two regulations are evident. A similar incompatibility also exists between the General Conditions of Compulsory Liability Insurance for LPG and the provisions of the Turkish Commercial Code No. 6102. Based on these findings and in order to ensure legal certainty and uniformity, this study emphasizes that the provisions of the aforesaid General Conditions must be reviewed and updated in light of the product liability principles in the Product Safety and Technical Regulations Law and the mandatory norms of the Turkish Commercial Code.

Anahtar Kelimeler

• Compulsory Liability Insurance for LPG
• Strict Liability
• Product Liability
• Liability for Hazardous Activities
• Causation

Etik Beyan

This article is an expanded and updated version of part of the paper entitled “Various Issues and Proposed Solutions Concerning Compulsory Liability Insurance for LPG”, presented in Turkish at the 7th International Asos Congress Law Symposium, held by Eskişehir Osmangazi University on 27-29 May 2021

TÜPGAZ ZORUNLU SORUMLULUK SİGORTASI GENEL ŞARTLARINDA ÖNGÖRÜLEN KUSURSUZ SORUMLULUĞA İLİŞKİN HÜKÜMLERİN YASAL DAYANAKLARI AÇISINDAN İNCELENMESİ

Öz

Türk hukukunda kusursuz sorumluluğun ancak kanunla ihdas edilebileceği prensibinden hareketle, 1991 yılında yürürlüğe giren Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nda sigorta teminatına konu edilen kusursuz sorumluluğun yasal dayanaklarının ele alınması ve bu hükümlerin güncel mevzuatla uyumunun incelemesi önem arz etmektedir. Bu bağlamda çalışmada öncelikle, bazı mülga düzenlemeler ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun genel tehlike sorumluluğunu düzenleyen 71’nci maddesi hükmü irdelenmiş ve bunların konu özelinde geçerli bir yasal zemin teşkil etmediği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, bahsi geçen genel şartlardaki kusursuz sorumluluğun yürürlükteki düzenlemeler açısından yasal dayanağının 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Ne var ki, iki düzenleme arasında önemli uyumsuzlukların bulunduğu göze çarpmaktadır. Benzer bir uyumsuzluk, Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri açısından da mevcuttur. Bu tespitlerden hareketle çalışmada, hukuki güvenliğin ve yeknesaklığın sağlanması adına, TZSSGŞ hükümlerinin ÜGTDK'daki ürün sorumluluğu esasları ile TTK'nın emredici normları ışığında gözden geçirilerek güncellenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortası
• Kusursuz Sorumluluk
• Ürün Sorumluluğu
• Tehlike Sorumluluğu
• İlliyet Bağı

Etik Beyan

Bu çalışma, 27-29 Mayıs 2021 tarihleri arasında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi tarafından düzenlenen 7. Uluslararası Asos Congress Hukuk Sempozyumu’nda “Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortasına ilişkin Muhtelif Sorunlar ve Çözüm Önerileri” başlığıyla sunulmuş olan bildirinin bir kısmının genişletilmiş ve güncellenmiş tam metin halidir.

Kaynakça

1. Akçura Karaman T, ‘7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’nun 6. Maddesi ile Düzenlenen Ürün Sorumluluğuna “Uygunsuzluk” ve “Zarar” Unsurları Açısından Eleştirel Bakış’ (2023) 18(199) Terazi Hukuk Dergisi 78-97
2. ——, Üreticinin Ayıplı Ürünün Sebep Olduğu Zararlar Nedeniyle Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu (1. Bası, Vedat Kitapçılık 2008)
3. Alhan Y, ‘Türk Hukukunda Sorumluluk Sigortalarında Riziko ve Rizikonun Gerçekleşme Anının Tespiti’ (2024) 29(50) Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 421-473
4. Akgün E, ‘Hayat Sigortası Genel Şartları’nın Türk Ticaret Kanunu Hükümlerine Uygunluğuna İlişkin Bir İnceleme’ (2017) 75(2) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 557-586
5. Akıncı E, Ürün Sorumluluk Sigortasında Teminatın Kapsamı – Türk, Alman, İngiliz ve Amerikan Hukuk Sistemleri Karşılaştırmalı Olarak (1. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2022)
6. Alper G, ‘İşletme Nedeniyle Tehlike Sorumluluğu (TBK m. 71)’ (Doktora Tezi, İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi 2018)
7. Arslan G, Türk Hukuku ile Karşılaştırmalı Olarak Amerikan Haksız Fiiller Hukukunda Tehlike Sorumluluğu (1. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2022)
8. Atamer Y ve Kurtulan Güner G, ‘Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile İmalâtçının Sorumluluğu Konusu Türk Hukuku Açısından Çözülmüş Müdür?’ (2021) 70(2) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 543-588

9. Aydoğmuş H, Ürün Sorumluluk Sigortasında Teminatın Kapsamı ve Riziko (1. Bası, Seçkin Yayıncılık 2020)
10. Aydos O S, Ürün Sorumluluğu (1. Bası, Adalet Yayınevi 2009)
11. Bahtiyar M, ‘Sigorta Poliçesi Genel Şartları’ (1997) 19(2) Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Dergisi 89-108
12. Can M, Türk Özel Sigorta Hukuku (Ders Kitabı), Cilt 1 (1. Bası, Adalet Yayınevi 2018)
13. Canpolat Ö, ‘Üretici ve Sorumluluğu’ (2013) 2 Ankara Barosu Dergisi 369-398
14. Çalışkan A ve Yıldırım K C, ‘2024/2853 sayılı Ürün Sorumluluğu Direktifinin Getirdiği Yenilikler Karşısında Türk Hukukundaki Güncel Durum’ (2025) 83(3) İstanbul Hukuk Mecmuası 866-891
15. Çekin M S, Tehlike Sorumluluğu (1. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2016)
16. Çelt D Ö, ‘Ürün Sorumluluğunda Yaşanan Güncel Gelişme: 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’ (2021) 7(1) Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 73-114
17. Demir M, ‘İlaç Kullanımı Sonucunda Doğan Zararlardan İlaç Üreticisinin, Eczacının ve Hekimin Sorumluluğu’ (2010) (89) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 96-128
18. Demirci S, ‘Ürün Sorumluluk Sigortasına Sorumluluk Hukuku ve Genel Şartlar Çerçevesinde Güncel Bir Bakış’ (2019) 77(3) Ankara Barosu Dergisi 119-180
19. Dinç İ D, Ürün Sorumluluk Sigortasında Rizikonun Konusu ve Teminatın Kapsamı (1. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2017)
20. Engin E M ve Büyüksağiş E, ‘İşverenin İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarından Doğan Organizasyon Sorumluluğu (TBK m. 66 f. 3)’ in Erdem Büyüksağiş ve Eyüp Kul (eds), Uygulama ve Öğretide İnşaat Hukuku - Prof. Dr. Fikret Eren'e Armağan (On İki Levha Yayıncılık 2023) 237-284
21. Er B H, ‘Türk Hukukunda Üreticinin ve İthalatçının Satım Sözleşmesinde Ayıptan Sorumluluğu’ (2019) 11(38) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 267-294
22. Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (29. Bası, Yetkin Yayınları 2024)
23. Gürsoy K T, ‘İşverenin Sorumluluğu (BK. 332, İş K. 73)’ (1974) 31(1) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 185-198
24. Havutçu A, Türk Hukukunda Örtülü Bir Boşluk: Üreticinin Sorumluluğu (1. Bası, Seçkin Yayıncılık 2005)
25. Hess H-J, Produktehaftpflichtgesetz (PrHG), Bundesgesetz über die Produktehaftpflicht vom 18. Juni 1993 (3. Bası, Stämpfli Verlag 2016)
26. İlunt Türedi G, ‘Ürün Sorumluluk Sigortasının Seçilmiş Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’deki Uygulamaları’ (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi 2007)
27. İnal T, Tüketici Hukuku (3. Bası, Seçkin Yayıncılık 2014)
28. Kanışlı E, ‘Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (ÜGTDK) Uyarınca Üreticinin Sorumluluğu’ (2020) 78(3) İstanbul Hukuk Mecmuası 1413-1468
29. Karaman, T, ‘Üreticinin Sorumluluğu’, in Mustafa Fazıl Yıldırım ve E. Ethem Atay (eds), Sorumluluk ve Tazminat Hukuku Sempozyumu (28-29 Mayıs 2009) (Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2009) 295-308.
30. Keser Y, Ürün Sorumluluğu – 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’na Göre Hazırlanmıştır (1. Bası, Seçkin Yayıncılık 2021)
31. Keskin F T, Uygulamada Sigorta Hukuku, Cilt 1 (1. Bası, Seçkin Yayıncılık 2017)
32. Kılıçoğlu A, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (29. Bası, Turhan Kitabevi 2025)
33. Kırca Ç, Ürün Sorumluluğu (1. Bası, Turhan Kitabevi 2007)
34. Lale M, Uygulamada Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortası ve İlgili Mevzuat (1. Bası, Seçkin Yayıncılık 2016)
35. Oğuzman M K ve Öz T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt 2 (20. Bası, Vedat Kitapçılık 2025)
36. Oktay Özdemir S, ‘Sorumluluk Sigortalarında Ana Strateji Ne Olmalıdır?’ in Temel Enderoğlu (ed), Sorumluluk Sigortası Semineri (İstanbul Barosu Yayınları 2006) 66-71
37. Omağ M K, ‘Türk Hukukunda Mecburi Sigortalara ve Sorunlara Genel Bir Bakış’ in Özel Sigorta Hukukuna Hâkim İlke ve Kurumlar (1975-2016) Makaleler ve Tebliğler (On İki Levha Yayıncılık 2019) 133-169
38. Öz T, ‘Üreticinin Sorumluluğu’ (2007) 6(2) İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7-18
39. Özel Ç, Tüketicinin Korunması Hukuku (8. Bası, Seçkin Yayıncılık 2023)
40. Özlenen Çığ A, Ürün Sorumluluğu Sigortası Kapsamında Teminatın Kapsamı (1. Bası, Andıç Danışmanlık ve Yayıncılık 2015)
41. Öztan B, İmalatçının Sorumluluğu (1. Bası, Turhan Kitabevi 1982)
42. Paksoy M S ve Arslan Demir G, ‘Üreticinin TBK m. 71 Kapsamında Sorumlu Tutulması’ (2013) 71(2) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 299-316
43. Saraç S, Türk Borçlar Kanunu’nda Tehlike Sorumluluğu (1. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2013)
44. Serozan R, ‘Tüketiciyi Koruma Kanunu Değişikliğinin Artıları ve Eksileri’ (2003) 61(1-2) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 339-356
45. Sopacı Öztuna B, ‘6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1484. Maddesine Göre Zorunlu Sorumluluk Sigortasında Sigortacının Zarar Görene Karşı İfa Yükümlülüğü’ (2012) 18(2) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 699-724
46. Şeker Öğüz Z, ‘Sorumluluk Sigortalarında Zamanaşımı’ in Samim Ünan ve Emine Yazıcıoğlu (eds), Sigorta Hukuku Sempozyumları (On İki Levha Yayıncılık 2018) 137-153
47. Şenocak K, Mesleki Sorumluluk Sigortası (1. Bası, Turhan Kitabevi 2000)
48. ——, ‘Sorumluluk Konusu Olaya Kasten Sebep Olma (1477)’ in Samim Ünan ve Emine Yazıcıoğlu (eds), Sigorta Hukuku Sempozyumları (On İki Levha Yayıncılık 2018) 173-180
49. Şenocak Z, ‘6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a Göre Ayıplı Mal Teslimi Halinde Tüketicinin Hakları’ (2014) 9(Özel Sayı) Terazi Hukuk Dergisi 30-37
50. Tandoğan H, Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukuku (1. Bası, Turhan Kitabevi 1981)
51. Tarman Z D, ‘Türk Hukukunda İmalatçının Sorumluluğuna Genel Bir Bakış’ (2007) 65(2) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 299-326
52. Ulaş I ve Bektaş İ, Ulaş Sigorta Hukuku, Cilt 2 (9. Bası, Turhan Kitabevi 2024)
53. Ünal A ve Kalkan A, ‘Türk Hukukunda Ürün Sorumluluğu Üzerine Olan ve Olması Gereken Hukuka Dair Genel Düşünceler’ (2019) 11(39) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 45-82
54. Ünan S, Hayat Sigortası Sözleşmesi (1. Bası, Seçkin Yayıncılık 1998)
55. ——, ‘Türk Hukuku Bakımından Sorumluluk Sigortalarının Değerlendirilmesi’ in Sorumluluk Sigortası Semineri (İstanbul Barosu Yayınları 2006) 29-51
56. ——, Türk Ticaret Kanunu Şerhi (Altıncı Kitap), Sigorta Hukuku, C. II ( Zarar Sigortaları) (1. Bası, Vedat Kitapçılık 2016)
57. ——, ‘Yeni Zorunlu Sorumluluk Sigortaları Öngörülürken Dikkate Alınması Gerekli Olan Hukuk İlkeleri’ in Zorunlu Sigortalar Paneli (Sigorta Hukuku Türk Derneği Yayınları 1993) 3-25
58. Yazıcıoğlu E ve Şeker Öğüz Z, Sigorta Hukuku (5. Bası, Filiz Kitabevi 2022)
59. Yeşilköy B S, ‘Bir Örtülü Boşluk Doldurulması Örneği Olarak Üreticinin Kusursuz Sorumluluğu’ in Başak Baysal (ed), Sorumluluk Hukuku Seminerler 2018 (On İki Levha Yayıncılık 2019) 409-445
60. Yıldırım A H, Sigorta Tazminatı ve Bedelinin Muacceliyeti (TTK 1427) (1. Bası, Seçkin Yayıncılık 2020)
61. Yongalık A, Çevre Sorumluluk Sigortası (1. Bası, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 1998)
62. Zevkliler A ve Aydoğdu M, Tüketicinin Korunması Hukuku (3. Bası, Seçkin Yayıncılık 2004)
63. Zevkliler A ve Özel Ç, Tüketicinin Korunması Hukuku (1. Bası, Seçkin Yayıncılık 2016)