EN
TR
Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği
Öz
Kentler, yoğun nüfus ve ekonomik faaliyetlerin merkezi olması nedeniyle doğal ve sosyal risklerle karşı karşıya kalmaktadır. Özellikle iklim değişikliğiyle birlikte kentlerin yer yüzü sıcaklıklarında ciddi artışlar yaşanmakta, bu durum kentsel dayanıklılık ve sürdürülebilirlik tartışmalarını öncelikli hale getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, Denizli il merkezindeki yeryüzü sıcaklık değişimlerini analiz ederek sıcaklık artışına neden olan faktörleri belirlemek ve gelecekte uygulanabilecek uyum stratejileri için öneriler sunmaktır. Çalışmada saha çalışması ve ikincil verilerin analizini içeren karma bir yöntem kullanılmıştır. İlk aşamada 1990 ve 2018 yıllarına ait Landsat uydu görüntüleri ve CORINE arazi örtüsü verileri incelenmiş, devamında kentsel ve çevresel faktörlerin belirlenebilmesi için çeşitli kriterlere göre seçilen kentsel dokular üzerinden detaylı değerlendirme yapılmıştır. Kentsel yerleşik alanda 5 farklı arazi kullanım ve yerleşim türünü temsilen 10 adet örneklem alan seçilmiş (batı kent çeperi, ticaret alanı, yerleşik alan, doğu kent çeperi, sanayi), coğrafi, kentsel, yapısal ve çevresel faktörler bakımından değerlendirmeye alınmıştır. Elde edilen bulgular, kent merkezindeki yeryüzü sıcaklıklarının 1990 yılına kıyasla 2018 yılında ortalama 4°C arttığını, sıcak bölgelerin özellikle sürekli şehir yapısı ve endüstriyel alanlarda yoğunlaştığını göstermektedir. Arazi örtüsü değişiminin yanı sıra kentsel doku unsurlarının da yüzey sıcaklıkları üzerinde belirgin bir rol oynadığı ortaya konmuştur. Bu bağlamda kentsel arazi kullanım türü, yeşil alanların nitelik ve sürekliliği ile coğrafi faktörler ön plana çıkmaktadır. Bu çalışma, kentsel ısı adası etkilerinin mikro ölçekte analiz edilmesi, farklı yıllara ait verilerin karşılaştırılması ile mekânsal-iklimsel değişimin incelenmesi ve iklime duyarlı kentsel planlama stratejileri geliştirilmesi açısından özgün bir katkı sunmaktadır. Özellikle Denizli gibi hızlı büyüyen Anadolu kentleri için somut bir örnek olması, çalışmanın önemini artırmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Yazarlar, etik kurul onay belgesine gerek olmadığını beyan etmiştir.
Kaynakça
- Adıgüzel, F., Sert, E. B., & Çetin, M. (2022). Kentsel alanda kullanılan zemin malzemelerinden kaynaklanan yüzey sıcaklığı artışının önlenmesinde ağaçların etkisinin belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 27(1), 18-26. https://doi.org/10.37908/mkutbd.1024883
- Akyürek, Ö. (2020). Termal Uzaktan Algılama Görüntüleri İle Yüzey Sıcaklıklarının Belirlenmesi: Kocaeli Örneği. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, 6(2), 377-390. https://doi.org/10.21324/dacd.667594
- Alkan, A., Adıgüzel, F., & Kaya, E. (2017). Batman Kentinde Kentsel Isınmanın Azaltılmasında Yeşil Alanların Önemi. Coğrafya Dergisi, (34), 62-76.
- Altınok, G. K. (2022). Kentsel büyüme dinamiklerinin iklim değişikliği etkileri çerçevesinde yeniden irdelenmesi. Çevre Şehir ve İklim Dergisi, 1(1), 174-198.
- An, S. M., Kim, B. S., Lee, H. Y., Kim, C. H., Yi, C. Y., Eum, J. H., & Woo, J. H. (2014). Three-dimensional point cloud based sky view factor analysis in complex urban settings. International Journal of Climatology, 34(8). https://doi.org/10.1002/joc.3868
- Aşıcı, G., Hazar, D., K., & Aygün Oğur, A., (2022). Analyzing the Rural-Urban Fringe From the Perspective of Climate Change: The Case of Denizli. IDUPEM’22 International Landscape Planning and Design Research Symposium “Ecosystem Restoration” Proceeding Book, s. 13-30. 2-4 December 2022 / Izmir Democracy University
- Aşıcı, G., Aygün Oğur, A., & Hazar, D. (2025). Kır-Kent Çeperinde İklime Duyarlı Planlama Yaklaşımı: Denizli Örneği. Planning, 35(1), 0-0. https://doi.org/10.14744/planlama.2024.10438
- Aygün, A., & Baycan, T. (2020). Risk assessment of urban sectors to climate change in Istanbul. Economic and Social Changes-Facts Trends Forecast. 13(3), 211–227. https://doi.org/10.15838/esc.2020.3.69.14
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kent ve Bölge Planlama (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Şubat 2026
Gönderilme Tarihi
7 Aralık 2024
Kabul Tarihi
11 Şubat 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1
APA
Aygün Oğur, A., & Dinçer, C. (2026). Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği. PLANARCH - Design and Planning Research, 10(1), 66-85. https://doi.org/10.54864/planarch.1597773
AMA
1.Aygün Oğur A, Dinçer C. Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği. PLANARCH. 2026;10(1):66-85. doi:10.54864/planarch.1597773
Chicago
Aygün Oğur, Aysun, ve Ceyhun Dinçer. 2026. “Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği”. PLANARCH - Design and Planning Research 10 (1): 66-85. https://doi.org/10.54864/planarch.1597773.
EndNote
Aygün Oğur A, Dinçer C (01 Şubat 2026) Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği. PLANARCH - Design and Planning Research 10 1 66–85.
IEEE
[1]A. Aygün Oğur ve C. Dinçer, “Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği”, PLANARCH, c. 10, sy 1, ss. 66–85, Şub. 2026, doi: 10.54864/planarch.1597773.
ISNAD
Aygün Oğur, Aysun - Dinçer, Ceyhun. “Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği”. PLANARCH - Design and Planning Research 10/1 (01 Şubat 2026): 66-85. https://doi.org/10.54864/planarch.1597773.
JAMA
1.Aygün Oğur A, Dinçer C. Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği. PLANARCH. 2026;10:66–85.
MLA
Aygün Oğur, Aysun, ve Ceyhun Dinçer. “Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği”. PLANARCH - Design and Planning Research, c. 10, sy 1, Şubat 2026, ss. 66-85, doi:10.54864/planarch.1597773.
Vancouver
1.Aysun Aygün Oğur, Ceyhun Dinçer. Yeryüzü Sıcaklık Değişimini Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Denizli İli Örneği. PLANARCH. 01 Şubat 2026;10(1):66-85. doi:10.54864/planarch.1597773