Araştırma Makalesi

Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili

Cilt: 9 Sayı: 1 15 Mart 2025
PDF İndir
TR EN

Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili

Öz

Bu çalışma, mimarlık ve mekan üretimi adına geçmişten bugüne Dekartçı Kartezyen alışkanlıklar çerçevesinde gelişen grid(ızgara) sistemine dayalı tasarım düşüncesinin günümüzde geçirdiği dönüşümü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın teorik çerçevesini 20. yüzyılın önde gelen düşünürü Deleuze’ün klasik Batı düşüncesini kritik eden ve buna karşın bir dizi yaratıcı kavram beraberinde alternatif bir düşünce yöntemine işaret eden bakış açısı oluşturmaktadır. Çalışma birbirine artiküle iki basamakta üretilmiştir. Çalışmanın birinci evresinde geçmişten bugüne ızgara sistemiyle düşünmeye alışmış tasarımcı düşünce dönemin önde gelen örnekleri üzerinden analiz edilmektedir. Bu noktada örneklemlerin seçiminde karşılaştırmalı analize dayalı sistematik sınıflandırma yönteminden faydalanılmış ve söz konusu örneklerden elde edilen anahtar bulgular tablolaştırılmıştır. Bu tablolardan elde edilen veriler Deleuzeyen düşüncenin hiyerarşiye dayalı düşünce modelini tasvirleyen ağaç modeli düşüncesiyle kritik edilirken; buna alternatif olarak Deleuze’ün yeni bir düşünme düzlemi olarak önerdiği rizomatik düşünce yöntemi ise araştırmanın ikinci bölümüne işaret etmektedir. İkinci bölümde Deleuze’ün birbirine içkin ve artiküle okunaklı yaratıcı kavramları üzerinden gridal sisteme dayalı ortogonal tasarım düşüncesi dışında bir yaklaşımın mümkün olup olmadığı tartışılır. Bu noktada Pritzker ödüllü Japon mimarlık firması SANAA’nın (Sejima ve Nishizawa) birbirine yakın ölçekli ancak her biri farklı göstergeler taşıyan yapıları üzerinden gridal sistemden uzaklaşarak tasarlanmış 3 örnek yapısı analiz edilmektedir. Araştırma sonunda elde edilen anahtar bulgular yine bir tablo ile derlenmiş, gridal düzleme dayalı alışılagelmiş düşünceye alternatif üretecek nitelikte rizomatik bir yaklaşım ortaya koyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agrest, D. ([1976] 1998). Design versus Non-Design. In K. Michael Hays (ed.), Architecture Theory since 1968 (pp. 198-213). Cambridge, MA: The MIT Press.
  2. Barletta, B. A. (2011). Greek architecture. American Journal of Archaeology, 115(4), 495-645. https://doi.org/10.3764/aja.115.4.0611
  3. Bauer, S. (2017, Jun. 28). Villa Capra Rotonda., retrieved from https://architectuul.com/architecture/villa-capra-rotonda (last access: 02.03.2025).
  4. Beard, M. (2003). The Parthenon. Cantabrigiae: Harvard University Press.ISBN 067401085X. (Anglice).
  5. Brüggemann, V., Bludau, M.-J., & Dörk, M. (2020). The fold: Rethinking interactivity in data visualization. Digital Humanities Quarterly, 14(3). http://www.digitalhumanities.org/dhq/vol/14/3/000487/000487.html
  6. Colebrook, C. (2006). Deleuze: A Guide for the Perplexed. Continuum.
  7. Coşkun, S. T. (2020). Drawing Orders: Lines with/out Bodies. Grid, 3(1), 51-73. https://doi.org/10.37246/grid.589369
  8. DeLanda, M. (2006). A New Philosophy of Society: Assemblage Theory and Social Complexity. Continuum.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İç Mimarlık , Mimari Tasarım

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

16 Mart 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

4 Şubat 2025

Kabul Tarihi

8 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Demirok, E., & Mutlu Tunca, G. (2025). Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili. PLANARCH - Design and Planning Research, 9(1), 145-160. https://doi.org/10.54864/planarch.1633079
AMA
1.Demirok E, Mutlu Tunca G. Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili. PLANARCH. 2025;9(1):145-160. doi:10.54864/planarch.1633079
Chicago
Demirok, Engin, ve Gülru Mutlu Tunca. 2025. “Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili”. PLANARCH - Design and Planning Research 9 (1): 145-60. https://doi.org/10.54864/planarch.1633079.
EndNote
Demirok E, Mutlu Tunca G (01 Mart 2025) Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili. PLANARCH - Design and Planning Research 9 1 145–160.
IEEE
[1]E. Demirok ve G. Mutlu Tunca, “Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili”, PLANARCH, c. 9, sy 1, ss. 145–160, Mar. 2025, doi: 10.54864/planarch.1633079.
ISNAD
Demirok, Engin - Mutlu Tunca, Gülru. “Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili”. PLANARCH - Design and Planning Research 9/1 (01 Mart 2025): 145-160. https://doi.org/10.54864/planarch.1633079.
JAMA
1.Demirok E, Mutlu Tunca G. Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili. PLANARCH. 2025;9:145–160.
MLA
Demirok, Engin, ve Gülru Mutlu Tunca. “Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili”. PLANARCH - Design and Planning Research, c. 9, sy 1, Mart 2025, ss. 145-60, doi:10.54864/planarch.1633079.
Vancouver
1.Engin Demirok, Gülru Mutlu Tunca. Tasarım Odaklı Düşünceye Deleuzeyen Bir Bakış: Kartezyen Düşüncenin Ötesinde ‘SANAA’ Mimarlığının Rizomatik Temsili. PLANARCH. 01 Mart 2025;9(1):145-60. doi:10.54864/planarch.1633079

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

29929