Araştırma Makalesi

Mekanda Umut ve Hayal Gücüyle Normatif bir Model

Cilt: 9 Sayı: 2 20 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Mekanda Umut ve Hayal Gücüyle Normatif bir Model

Öz

Günümüzde mekânsal tasarım, yalnızca fiziksel çevre düzenlemesi olmaktan çıkarak, toplumsal ilişkilerin ve kolektif değerlerin yeniden örgütlendiği karmaşık bir alan haline gelmiştir. Mevcut literatürde demokratik tasarım genellikle katılım ve yönetişim süreçleriyle sınırlı kalmakta, yaratıcı ve eylemsel kapasitesi yeterince ele alınmamaktadır. Bu çalışma, söz konusu kısıtlılığı aşmayı hedefleyerek, demokratik mekânsal tasarımı "radikal hayal gücü" ve "dönüştürücü umut" kavramları aracılığıyla yeniden düşünmekte ve çok katmanlı normatif bir model önermektedir. Makale, mekân kuramı, planlama teorisi ve eleştirel pedagoji literatürlerini sentezleyerek özgün bir kuramsal çerçeve sunar. Çalışmanın temelinde, mevcut sosyo-mekânsal düzenin sınırlarını aşarak alternatifleri tahayyül etmeyi sağlayan radikal hayal gücü ve bu tahayyülleri kolektif eyleme dönüştüren dönüştürücü umut kavramları yer alır. Bu kavramlara dayanarak, katılımcılık, dayanışma, sürdürülebilirlik/erişilebilirlik ve müşterek üretkenlik olmak üzere dört temel demokratik mekânsal tasarım normu yapılandırılmıştır. Makale, bu normların yalnızca ilkesel düzeyde kalmayıp, kavramsal araçlarla nasıl bütünleşik çalıştığını ve mekânsal pratiklerde gözlemlenebilir göstergelere nasıl dönüştüğünü sistematik olarak analiz eder. Geliştirilen model, normların birbirini tamamlayıcı işleyişini kuramsal tutarlılıkla birleştirir, radikal hayal gücü ve dönüştürücü umudu eşzamanlı olarak modele entegre eder ve ampirik araştırmalarla test edilebilir bir yapı sunar. Bu yönüyle çalışma, demokratik mekânsal tasarımın yaratıcı, eylemsel ve dönüştürücü potansiyelini vurgulayarak, literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abers, R., Brandão, I., King, R., & Votto, D. (2018). Porto Alegre: Participatory budgeting and the challenge of sustaining transformative change. World Resources Institute. https://www.wri.org/research/porto-alegre-participatory-budgeting-and-challenge-sustaining-transformative-change
  2. Agyeman, J. (2005). Sustainable communities and the challenge of environmental justice. New York University Press.
  3. Appadurai, A. (2013). The future as cultural fact: Essays on the global condition. Verso.
  4. Arampatzi, A. (2017). The spatiality of counter-austerity politics in Athens, Greece: Emergent ‘urban solidarity spaces’. Urban Studies, 54(9), 2155–2171. https://doi.org/10.1177/0042098016629311
  5. Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224. https://doi.org/10.1080/01944366908977225
  6. Arquitectura Viva. (2018, June 13). Bois-le-Prêtre by Lacaton & Vassal. Retrieved July 2, 2025, from https://arquitecturaviva.com/works/transformacion-de-la-torre-bois-le-pretre-10
  7. Bauman, Z. (2001). Community: Seeking safety in an insecure world. Polity Press.
  8. Berk, M. G., & Akbulut, T. (2022). Solidarity Architecture: Socially Minded Approaches Emerging in the Professional Practice in Architecture. Kent Akademisi Dergisi, 15(4):1996-2009. https://doi.org/10.35674/kent.1167138

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapılı Çevrenin Tarihi ve Teorisi , Mimari Tarih, Teori ve Eleştiri , Mimari Tasarım , Mimarlık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

16 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

20 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

11 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

20 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bengü, D. (2025). Mekanda Umut ve Hayal Gücüyle Normatif bir Model. PLANARCH - Design and Planning Research, 9(2), 426-438. https://doi.org/10.54864/planarch.1697090

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

29929