Motivations of the Community in the Conservation of Cultural Heritage in Rural Areas: The Case of Cemil Village (Cappadocia)

Öz

Cultural heritage conservation has evolved over time from being a technical practice based on structural integrity of heritage, to a socio-cultural one emphasizing community-assigned meanings and values. However, Turkey’s legal/institutional framework provides limited support for the application of these human-based approaches and community involvement in conservation processes. Given these constraints, it becomes crucial to examine whether communities, in the absence of institutional or legal frameworks, tend to conserve their cultural heritage based on their own sensitivities, needs, and dynamics. This study aims to determine the current state of traditional buildings and the motivations driving the community to protect their heritage in Cemil Village (Ürgüp, Nevşehir), where basic conservation interventions have not yet been implemented. Additionally, it seeks to understand how and by whom these structures are being conserved. The findings of the study, based on spatial analyses and in-depth interviews, reveal that the continuity of these structures has largely been ensured through local preservation practices shaped by the individual efforts of their users. In-depth interviews with the key actors revealed that the community's primary motivations for conservation include preserving the historical and cultural values associated with symbols of their past, maintaining healthy living conditions and aesthetic values provided by the natural and built environment, ensuring spaces for agricultural activities, and fostering social bonds within the community. These findings are expected to contribute to the development of community-based approaches to cultural heritage conservation and lay the groundwork for future studies examining the role of communities in conservation processes.

Anahtar Kelimeler

• conservation of cultural heritage
• community-based conservation
• rural heritage
• Cappadocia
• Cemil Village

Kırsal Alanlarda Kültürel Mirasın Korunmasında Toplumsal Motivasyonlar: Cemil Köyü (Kapadokya) Örneği

Öz

Kültürel mirasın korunması disiplini zaman içinde mirasın fiziksel bütünlüğünü temel alan teknik bir uygulama alanı olmaktan çıkarak, bireylerin ve toplumların atadığı anlam ve değerlere odaklanan sosyo-kültürel bir pratiğe evrilmiştir. Bu kapsamda ortaya çıkan yeni eleştirel yaklaşımlar, mirasın olduğu kadar toplumun miras ile ilişkilerinin de korunmasına yönelik yeni bakış açıları sunmaktadır. Ancak Türkiye’deki yasal ve kurumsal çerçeve kapsamında, insan merkezli bu yaklaşımların uygulanması ve toplumun koruma süreçlerine dahil edilmesi çoğu zaman kısıtlı kalmaktadır. Bu kısıt altında toplumun kendi hassasiyetleri, ihtiyaçları ve dinamikleri sayesinde, kurumsal ya da yasal bir çerçeve olmaksızın içinde yaşadığı kültürel miras alanlarını korumaya yönelik bir eğilim gösterip göstermediğinin araştırılması önem kazanmaktadır. Bu çerçevede bu çalışma, temel koruma müdahalelerinin henüz gerçekleşmediği kırsal bir yerleşim olan, Nevşehir’in Ürgüp ilçesinde bulunan Cemil Köyünde, geleneksel yapıların mevcut durumunu tespit etmeyi ve toplumun mirası korumasını sağlayan temel motivasyonlarını incelemeyi amaçlamıştır. Çalışmanın mekânsal analizler ve derinlemesine mülakatlara dayanan bulguları, bu yapıların nasıl, kim tarafından ve hangi motivasyonlarla korunduğu sorularına cevap vermiştir. Yapıların büyük ölçüde kullanıcıların bireysel çabalarıyla şekillenen yerel koruma pratikleri ile varlıklarını günümüze kadar devam ettirdiği görülmüştür. Toplumun mirası korumasına ilişkin temel motivasyonların geçmişlerine ait tarihi ve kültürel sembollerin, köyün doğal çevresinin, geleneksel yapıların yapısal niteliklerinin, temel ekonomik geçim kaynağı olarak tarımsal aktivite mekanlarının ve toplumsal bağların sürekliliğinin korunmasıyla ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulguların kültürel mirasın korunmasına yönelik insan/toplum odaklı yaklaşımların geliştirilmesine katkıda bulunacağı ve kültürel mirasın korunmasında toplulukların oynadığı rolü inceleyen çalışmalar için temel oluşturacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• kültürel mirasın korunması
• toplum odaklı koruma
• kırsal miras
• Kapadokya
• Cemil Köyü

Kaynakça

1. Ahn, Y. K. (2019). The Perception and Preservation of Vernacular Architectural Features in an Urban Historic District with Heritage Value: A Case Study from Grand Rapids, Michigan. J. C. Wells & B. L. Stiefel (Ed.), Human-Centered Built Environment Heritage Preservation: Theory and Evidence-Based Practice (ss. 103-127). Routledge.
2. Archibald, R.R. (1999). A Place to Remember: Using History to Build Community. Walnut Creek: AltaMira.
3. Asrav, E. Ç. (2015). Place and Community Driven Conservation and Empowerment in Historic Rural Landscapes: Principles and Strategies for Taşkale Village, Turkey (Tez No: 416499). [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
4. Asrav, E. Ç. (2020). Assessing cultural values of landscapes: From knowledge to action for historic rural landscapes in Turkey [Yayınlanmamış doktora tezi, Politecnico di Torino]. PoliTO Libraries
5. Association of Critical Heritage Studies (2012). History, 2012 Manifesto. Erişim tarihi: 26 Şubat 2025, https://www.criticalheritagestudies.org/history
6. Ataöv, A., Kahraman, Z. E. H., & Osmay, S. (2022). Empowering the community through participation and action in historic neighbourhood conservation planning. Frontiers of Architectural Research, 11(3), 492–508. https://doi.org/10.1016/j.foar.2021.12.001
7. Avrami, E., de la Torre, M., & Mason, R. (2000). Values and Heritage Conservation Research Report. The Getty Conservation Institute.
8. Aykaç, P. (2024). İnsan Hakları Temelli Kültürel Miras Yaklaşımının Gelişimini Uluslararası İlkesel Metinler Üzerinden Okumak. Mimar.Ist, 24(81),52–55. https://mimaristdergi.org/storage/upload/pdfs/1731235156-tr.pdf

9. Başaran Uysal, A. (2013). Katılımcı Senaryo Tekniǧi Yardımıyla Tarihi Kentsel Alan İçin İyileştirme Stratejisinin Belirlenmesi. Metu Journal of the Faculty of Architecture, 30(2), 137–162. http://dx.doi.org/10.4305/metu.jfa.2013.2.8
10. Bilgin Altınöz, A. G. (2012a). Kültürel Miras ve Koruma Anlayışının Tarihsel Gelişimi. M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Ansiklopedik Sözlük (ss. 299–303). Ninova Yayınları.
11. Bilgin Altınöz, A. G. (2012b). Kültürel Mirasın Korunmasına İlişkin Uluslararası Belgeler ve Sözleşmeler. M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Ansiklopedik Sözlük (ss. 305–310). Ninova Yayınları.
12. Bilgin Altınöz, A. G. (2023). Çok Boyutlu ve Çok Katmanlı Alanlar Olarak Tarihi Kırsal Yerleşimlerin Korunması ve Yönetimi. A. Aksoy, D. Ünsal, E. Omay Polat, G. Pulhan, İ. Dinçer, N. Z. Gülersoy, T. G. Köksal, Z. Ahunbay, & Z. Enlil (Ed.), Kültür Mirası Yönetimi: Neden ve Nasıl? Türkiye’den Deneyimler ve Tartışmalar (ss. 191–230). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
13. Colomer, L. (2021). Exploring participatory heritage governance after the EU Faro Convention. Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development, 13(4), 856-871. https://doi.org/10.1108/JCHMSD-03-2021-0041
14. de Jong, U., Garduño Freeman, C., Beza, B. B., Gray, F., & Novacevski, M. (2021). Histories of urban heritage: Emotional and experiential attachments across time and space. In R. Madgin & J. Lesh (Ed.), People-centred methodologies for heritage conservation: Exploring emotional attachments to historic urban places (ss. 60-78). Routledge
15. de la Torre, M. (2002). Assessing the Values of Cultural Heritage: Research Report. The Getty Conservation Institute.
16. de la Torre, M., MacLean M. G. H., Mason, R., & Myers, D. (2005). Heritage Values in Site Management: Four Case Studies. Los Angeles: Getty Conservation Institute.
17. Dırık, A. (2025). Kültür katmanları üzerinden kırsalı okumak; kapadokya bölgesi Ürgüp köyleri örneği (Tez No: 918043). [Yayınlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
18. Dırık, A. & Şahin Tekinalp, A. P. (2025). Tarihsel süreklilikte Ürgüp Cemil Köyü mimari dokusunun incelenmesi. Turkish Studies, 20(1), 195-236. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.77412
19. Ekici, S. C., Özçakır, Ö. & Bilgin Altınöz, A. G. (2024). Sustainability of historic rural settlements based on participatory conservation approach: Kemer village in Turkey. Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development, 14(4), 497-520. https://doi.org/10.1108/JCHMSD-05-2021-0087
20. Elliott Jr., J. D. (2019). The Mystery of History and Place: Radical Preservation Revisited. J. C. Wells & B. L. Stiefel (Ed.), Human-Centered Built Environment Heritage Preservation: Theory and Evidence-Based Practice (ss. 89–100). Routledge.
21. Erbey, D. (2018). Tarihi, Kültürel ve Doğal Değerlerin Korunması ve Yönetiminde Yeni Bir Yaklaşım: Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı. Planlama, 28(3), 282-301. https://doi.org/10.14744/planlama.2018.40469
22. Erder, C. (2018). Tarihi Çevre Algısı (Y. D. Aktaş & F. Diri Akyıldız, Ed.). YEM Yayın.
23. Eres, Z. (2008). Türkiye’de Planlı Kırsal Yerleşmelerin Tarihsel Gelişimi ve Erken Cumhuriyet Dönemi Planlı Kırsal Mimarisinin Korunması Sorunu (Tez No: 252152). [Yayınlanmamış doktora tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
24. Eres, Z. (2016). Arkeolojik Kazı, Koruma, Sergileme ve Toplum İlişkisi - Kırklareli’nde Tarihöncesi Arkeolojik Alanlar. Mimari ve Arkeolojik Koruma Kültürü Üzerine Yazılar (ss. 157–196). Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
25. Gedik, K. (2019). Revealing the Values Attributed by the Inhabitants in Historic Rural Landscapes: The Case of Sivrihisar, Eskişehir in Turkey (Tez No: 612834). [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
26. Güler, K. (2016). Türkiye’de Nüfusunu Yitiren Kırsal Yerleşimlerin Korunması için Bir Yöntem Önerisi: Ödemiş-Lübbey Köyü Örneği (Tez No: 450926). [Yayınlanmamış doktora tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
27. Güler, K., & Kâhya, Y. (2019). Developing an approach for conservation of abandoned rural settlements in Turkey. A|Z ITU Journal of the Faculty of Architecture, 16(1), 97–115. https://doi.org/10.5505/itujfa.2019.48991
28. Gürsu, I. (2021). Türkiye’de alan yönetiminden toplum arkeolojisine. Gürsu, I. (Ed.), Teorik Çerçevesi ve Güncel Uygulamaları ile Toplum Arkeolojisi (pp. 79–89). British Institute at Ankara.
29. Harrison, R. (2013). Heritage: Critical Approaches. Routledge.
30. Harvey, D. C. (2001). Heritage Pasts and Heritage Presents: temporality, meaning and the scope of heritage studies. International Journal of Heritage Studies, 7(4), 319–338. https://doi.org/10.1080/13581650120105534
31. ICCROM (2015). People-Centred Approaches to the Conservation of Cultural Heritage: Living Heritage. Rome.
32. ICOMOS (2017a). Delhi Declaration on Heritage and Democracy. Delhi.
33. ICOMOS (2017b). IFLA Principles Concerning Rural Landscapes as Heritage. New Delhi.
34. Jokilehto, J. (1999). A History of Architectural Conservation. Butterworth-Heinemann.
35. Kamacı, E. (2014). 2863 Sayılı KTVKK’nın Uluslararası Yasal Düzenlemeler Bağlamında Değerlendirilmesi. METU Journal of the Faculty of Architecture, 31(2), 1-23. http://dx.doi.org/10.4305/metu.jfa.2014.2.1
36. Kurtuluş, V. B. (2018). Understanding the Integrity of Rural Life and Architecture for Sustainable Conservation Case Study Çomakdağ Region, Milas (Tez No: 505736). [Yayınlanmamış doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
37. Kurtuluş, V. B., & Şahin Güçhan, N. (2024). A critical review on conservation of rural architecture and life in Turkey: Visions, tools, and organizations. Kültür Araştırmaları Dergisi, 20, 186–214. https://doi.org/10.46250/kulturder.1412856
38. Lowenthal, D. (1985). The Past is a Foreign Country. Cambridge: Cambridge University Press.
39. Madgin, R., & Lesh, J. (2021). People-centred methodologies for heritage conservation: Exploring emotional attachments to historic urban places. Routledge.
40. Madran, E., & Özgönül, N. (2011). Kültürel ve Doğal Değerlerin Korunması. TMMOB Mimarlar Odası.
41. Mason, R. (2002). Assessing Values in Conservation Planning: Methodological Issues and Choices. M. de la Torre (Ed.), Assessing the Values of Cultural Heritage (ss. 5–30). The J. Paul Getty Trust. https://doi.org/10.1353/at.2004.0007
42. McMahon, R. (1999). Eric Voegelin’s Paradoxes of Consciousness and Participation. Review of Politics, 61, 117–139. https://doi.org/10.1017/S0034670500028151
43. Muñoz-Viñas, S. (2002). Contemporary theory of conservation. Studies in Conservation, 47(Supplement-1), 25–34. https://doi.org/10.1179/sic.2002.47.supplement-1.25
44. Norberg-Schulz, C. (1980). Genius Loci: Towards a Phenomenology of Architecture. Rizzoli.
45. Orbaşli, A. (2017). Conservation theory in the twenty-first century: Slow evolution or a paradigm shift? Journal of Architectural Conservation, 23(3), 157–170. https://doi.org/10.1080/13556207.2017.1368187
46. Orhon, A. (2019). Assessing the Values and Meanings Attributed by Inhabitants in Multilayered Rural Heritage Places: The Case of Çavdarhisar (Tez No: 612637). [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
47. Özdoğan, M. (1998). Ideology and Archeology in Turkey. Hellenic Society for the Protection of the Environment and the Cultural Heritage (ss. 111–123). Routledge.
48. Pletinckx, D., Silberman, N. & Callebaut, D. (2003). Heritage presentation through interactive storytelling: A new multimedia database approach. The Journal of Visualization and Computer Animation, 14(4), 225–231. https://doi.org/10.1002/vis.319
49. Poulios, I. (2010). Moving Beyond a Values-Based Approach to Heritage Conservation. Conservation and Management of Archaeological Sites, 12(2), 170–185. https://doi.org/10.1179/175355210X12792909186539
50. Poulios, I. (2011). Is Every Heritage Site a “Living” One? Linking Conservation to Communities’ Association with Sites. The Historic Environment: Policy & Practice, 2(2), 144–156. https://doi.org/10.1179/175675011x13122044136550
51. Poulios, I. (2014). Discussing strategy in heritage conservation: Living heritage approach as an example of strategic innovation. Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development, 4(1), 16–34. https://doi.org/10.1108/JCHMSD-10-2012-0048
52. Ruskin, J. (2008-1849). The Lamp of the Memory. Penguin Group.
53. Semiz, N. (2023). Türkiye’de Kültürel Mirası Korumanın Yasal Çerçevesi. A. Aksoy, D. Ünsal, E. Omay Polat, G. Pulhan, İ. Dinçer, N. Z. Gülersoy, T. G. Köksal, Z. Ahunbay, & Z. Enlil (Ed.), Kültürel Miras Yönetimi: Neden ve Nasıl? Türkiye’den Deneyimler ve Tartışmalar (ss. 107–122). İstanbul Bilgi Üniversitesi.
54. Smith, L. (2006). Uses of Heritage. Routledge.
55. Smith, L., & Waterton, E. (2012). Constrained by Commonsense: The Authorized Heritage Discourse in Contemporary Debates. R. Skates, C. McDavid, & J. Carman (Ed.), The Oxford Handbook of Public Archaeology (pp. 153–171). Oxford University Press.
56. Solmaz Şakar, F., & Şahin Güçhan, N. (2014). A Unique Example of Vernacular Construction in Anatolia: The Construction Technique in Traditional Cappadocia Houses. F. Pena & M. Chavez (Ed.), SAHC 2014 - 9th International Conference on Structural Analysis of Historical Constructions (ss. 1-14). Mexico City.
57. Stanley Price, N. (1996). Preface. N. Stanley Price, K. M. J. Talley, & A. M. Vaccaro (Ed.), Historical and Philosophical Issues in the Conservation of Cultural Heritage (ss. x–xvi). The Getty Conservation Institute.
58. Şahin Güçhan, N. (Ed.). (2017). Kommagene Nemrut Yönetim Planı 2017. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
59. Taplin, D. H., Scheld, S., & Low, S. (2019). Conservation and the People’s Views: Ethnographic Perspectives from Jones Beach State Park. J. C. Wells & B. L. Stiefel (Ed.), Human-Centered Built Environment Heritage Preservation: Theory and Evidence-Based Practice (ss. 143–156). Routledge.
60. Turgut Gültekin, N., & Uysal, M. (2018). Kültürel Miras Bilinci, Farkındalık ve Katılım: Taşkale Köyü Örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 8(15), 2030-2065. https://doi.org/10.26466/opus.446272
61. Walter, N. (2014). From values to narrative: A new foundation for the conservation of historic buildings. International Journal of Heritage Studies, 20(6), 634–650. https://doi.org/10.1080/13527258.2013.828649
62. Wells, J. C., & Stiefel, B. L. (Ed.). (2019). Human-Centered Built Environment Heritage Preservation: Theory and Evidence-Based Practice. Routledge.
63. Wijesuriya, G. (2005). The Past is in the Present: Perspectives in Caring for Buddhist Heritage Sites in Sri Lanka. H. Stovel, N. Stanley Price, & R. Killick (Ed.), Conservation of Living Religious Heritage: Papers from the ICCROM 2003 Forum on Living Religious Heritage: Conserving the Sacred (ss. 31–43). ICCROM.
64. Yolcu, M. A., & Aça, M. (2019). Geleneksel Ekolojik Bilgi ve Folklor. Folklor/Edebiyat, 25(100), 861-871. https://doi.org/10.22559/folklor.1086