Araştırma Makalesi

Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama

Cilt: 26 Sayı: 3 1 Ekim 2023
PDF İndir
EN TR

Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama

Öz

İklim değişikliği, kuraklık gidişinin alansal ve zamansal yayılımının izlenmesinde farklı yaklaşımları ortaya konarak analitik çözümlemeleri ihtiyaç haline getirmiştir. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında; 19 242 km²’lik büyüklüğü ile sulama alanlarının %50’sine sahip Şanlıurfa’da yürütülen bu çalışmada, farklı yöntemler kullanılarak meteorolojik kuraklığın alansal-zamansal eğiliminin ve büyüklüğünün (hızının) belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada; Şanlıurfa, Birecik, Akçakale, Ceylanpınar ve Siverek meteoroloji istasyonlarının 1965-2020, Bozova istasyonun ise 2000-2020 yıllarına ait yıllık toplam yağış ve ortalama yıllık maksimum sıcaklık serileri kullanılmıştır. Her istasyon için “Erinç Kuraklık/Aridite İndeksi”(EKİ) yıllık olarak hesaplanmış; EKİ serilerine Run (Swed-Eisenhart), Otokorelasyon, Mann-Kendall gidiş ve Sen eğim gidiş testleri %5 önem düzeyinde uygulanmıştır. Run ve otokorelasyon testine göre EKİ (Im) serilerinin bağımsız oldukları sonucuna varılmıştır. EKİ serilerinin medyan değerleri, Mann-Kendall gidiş testi ve Sen eğim gidiş analizi sonucunda hesaplanan istatistikler kullanılarak Coğrafi Bilgi Sistemi ortamında Ters Uzaklık Yöntemi ile; “Mann-Kendall Gidiş”, “Sen Eğim Gidiş” ve “Erinç Kuraklık İndeksi” haritaları elde edilmiştir. Sonuç olarak Şanlıurfa ilinde kuzeyden güneye doğru EKİ değerlerinin azalan yönde anlamlı gidişler oluşturduğu, gidiş hızlarının (Im/yıl) azalan yönde artış gösterdiği belirlenmiştir. Beklenen bir şekilde, Suriye sınırına yaklaştıkça kuraklık şiddetinin artığı saptanmıştır. Atatürk, Birecik ve Karkamış barajlarının Şanlıurfa'daki kuzeyden güneye doğru olan alansal ve zamansal kuraklık gidişini Bozova haricinde engellemesinin beklenemeyeceği sonucuna varılmıştır. 

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] https://wedocs.unep.org/20.500.11822/30158, “Safe Climate: A Report of the Special Rapporteur on Human Rights and the Environment - A/74/161”, (2019).
  2. [1] https://wedocs.unep.org/20.500.11822/30158, “Safe Climate: A Report of the Special Rapporteur on Human Rights and the Environment - A/74/161”, (2019).
  3. [2] Naumann G., Alfieri L., Wyser K., Mentaschi L., Betts R. A., Carrao H., Spinoni J., Vogt J. and Feyen L.,” Global changes in drought conditions under different levels of warming”, Geophysical Research Letters, 45: 3285-3296, (2018).
  4. [2] Naumann G., Alfieri L., Wyser K., Mentaschi L., Betts R. A., Carrao H., Spinoni J., Vogt J. and Feyen L.,” Global changes in drought conditions under different levels of warming”, Geophysical Research Letters, 45: 3285-3296, (2018).
  5. [3] https://www.unescap.org/sites/default/files/2016%20UN%20World%20Water%20Development%20Report-%20Water%20and%20Jobs.pdf
  6. [3] https://www.unescap.org/sites/default/files/2016%20UN%20World%20Water%20Development%20Report-%20Water%20and%20Jobs.pdf
  7. [4] Oğuz K. ve Akın B.S., “Doğu Akdeniz Havzasında sıcaklık, yağış ve aerosol değişiminin incelenmesi”, Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 7(2): 244-253, (2019).
  8. [4] Oğuz K. ve Akın B.S., “Doğu Akdeniz Havzasında sıcaklık, yağış ve aerosol değişiminin incelenmesi”, Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 7(2): 244-253, (2019).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

25 Eylül 2021

Kabul Tarihi

28 Şubat 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 26 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Keskiner, A. D., & Çetin, M. (2023). Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama. Politeknik Dergisi, 26(3), 1079-1089. https://doi.org/10.2339/politeknik.1000596
AMA
1.Keskiner AD, Çetin M. Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama. Politeknik Dergisi. 2023;26(3):1079-1089. doi:10.2339/politeknik.1000596
Chicago
Keskiner, Ali Demir, ve Mahmut Çetin. 2023. “Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama”. Politeknik Dergisi 26 (3): 1079-89. https://doi.org/10.2339/politeknik.1000596.
EndNote
Keskiner AD, Çetin M (01 Ekim 2023) Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama. Politeknik Dergisi 26 3 1079–1089.
IEEE
[1]A. D. Keskiner ve M. Çetin, “Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama”, Politeknik Dergisi, c. 26, sy 3, ss. 1079–1089, Eki. 2023, doi: 10.2339/politeknik.1000596.
ISNAD
Keskiner, Ali Demir - Çetin, Mahmut. “Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama”. Politeknik Dergisi 26/3 (01 Ekim 2023): 1079-1089. https://doi.org/10.2339/politeknik.1000596.
JAMA
1.Keskiner AD, Çetin M. Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama. Politeknik Dergisi. 2023;26:1079–1089.
MLA
Keskiner, Ali Demir, ve Mahmut Çetin. “Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama”. Politeknik Dergisi, c. 26, sy 3, Ekim 2023, ss. 1079-8, doi:10.2339/politeknik.1000596.
Vancouver
1.Ali Demir Keskiner, Mahmut Çetin. Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama. Politeknik Dergisi. 01 Ekim 2023;26(3):1079-8. doi:10.2339/politeknik.1000596

Cited By

 
TARANDIĞIMIZ DİZİNLER (ABSTRACTING / INDEXING)
181341319013191 13189 13187 13188 18016 

download Bu eser Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası ile lisanslanmıştır.