Araştırma Makalesi

Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi

Cilt: 28 Sayı: 4 6 Temmuz 2025
PDF İndir
TR EN

Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi

Öz

Kara taşıtlarında motordan vites kutusuna aktarılan dönme hareketinin hızı ya da torku yol şartlarına göre farklı oranlarda değiştirilerek diferansiyele iletilmektedir. Dönme hareketinin hızını ya da torkunu değiştirmek gerektiğinde farklı dişli çarkların birbirine kenetlenmesi gerekmektedir. İki dişli çarkın birbirine kenetlenebilmesi için önce çevresel hızlarının eşitlenmesi gerekmektedir. Bu işlem senkronizasyon olarak adlandırılmakta olup senkronizasyon işini yapan mekanizmalara senkromeç denilmektedir. Sekromeçler kinetik enerjiyi sürtünme yolu ile ısıya dönüştürerek sürtünen parçalar arasındaki açısal hız farkını yok eden mekanik sistemlerdir. Bu çalışmada öncelikle dört ileri ve bir geri hız değişimi sağlayan bir vites kutusu mekanizmasının tasarımı yapılmıştır. Mekanizmada yarıçapı 35 mm olan tek halkalı bir senkronizasyon mekanizmasının kullanılması kararlaştırılmıştır. Böyle bir sürtünme halkasına tepe değeri 300 N’dan daha fazla olan bir harmonik kuvvet fonksiyonunun uygulanması gerektiği belirlenmiştir. Bu kadar büyük bir kuvvet ancak damperli bir senkronizasyon mekanizması ile sağlanabilmektedir. Çalışmanın devamında damperli bir senkronizasyon mekanizmasının matematik modeli kurularak, gerçekçi verilere göre boyutlandırılması yapılmıştır. Boyutlandırma yapılırken grup dişlinin hızının 2400 rpm’den 1263 rpm’e düşürüldüğü, yavaşlayan elemanlarının toplam kütle atalet momentinin 0.00508 m2 kg olduğu ve birinci vitesten ikinci vitese geçiş yapıldığı kabul edilmiştir. Tasarlanan senkronizasyon mekanizmasında damper sabiti 14000 Ns/m olarak kabul edilir, toplam sürtünme periyodu 0.25-0.35 s aralığında değiştirilirse 4-4.5 Nm civarında bir sürtünme torku yaratarak vites değiştirme işini sorunsuz gerçekleştirebilmektedir. Tasarlanan mekanizmanın mevcut vites mekanizmalarında kullanılmakta olan birden çok sürtünme halkasına sahip senkronizasyon tertibatlarına ve bloklama halkası olarak adlandırılan tertibatlara olan gereksinimi yok edebileceği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Xu, X. and Luo, Y. "Modeling and analysis of gear shifting process of non-synchronizer AMT based on collision model." IEEE Access, 9, 13354-13367 (2021).
  2. [2] Alizadeh, H. V., Helwa, M. K. and Boulet, B. "Modeling, analysis and constrained control of wet cone clutch systems: A synchromesh case study." Mechatronics, 49, 92-104 (2018).
  3. [3] Arslan, E. and Sagirli, A. "Gear shift efforts analysis and user interface software development." International Journal of Engineering Technologies-IJET, 5(4), 1-8 (2018).
  4. [4] Stockinger, U., Schneider, T., Pflaum, H. and Stahl, K. "Single vs. multi-cone synchronizers with carbon friction lining—a comparison of load limits and deterioration behavior." Forsch Ingenieurwes, 84, 245-253 (2020).
  5. [5] Nagesh, S. G. and Hemant, D. L. "A review on multicone synchromesh transmissions." International Journal for Innovative Research in Multidisciplinary Field, 5(4), 170-177. ISSN: 2455-0620 (2019).
  6. [6] Wazır, U. "Manual gearbox synchronizers – An overview." International Journal of Emerging Trends in Engineering and Development, 5(3), 422-428. ISSN: 2249-6149 (2013).
  7. [7] Sigl, L. S., Rau, G. and Hoehn, B. R. "Processing and performance of PM synchronizer rings with friction linings." Proceedings of EURO PM 2003, Valencia, Spain, European Powder Metallurgy Association, 151-158 (2003).
  8. [8] Benake, A. "Introduction to shifting solution – Synchronizer." International Journal of Trend in Scientific Research and Development (IJTSRD), 5(2), 201-209 (2021).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hibrit ve Elektrikli Araçlar ve Güç Aktarma Organları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

10 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

6 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

24 Ekim 2024

Kabul Tarihi

25 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 28 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Karabulut, H., Menküç, R., Ergin, T., & Çınar, C. (2025). Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi. Politeknik Dergisi, 28(4), 1111-1128. https://doi.org/10.2339/politeknik.1572491
AMA
1.Karabulut H, Menküç R, Ergin T, Çınar C. Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi. Politeknik Dergisi. 2025;28(4):1111-1128. doi:10.2339/politeknik.1572491
Chicago
Karabulut, Halit, Regaip Menküç, Turgay Ergin, ve Can Çınar. 2025. “Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi”. Politeknik Dergisi 28 (4): 1111-28. https://doi.org/10.2339/politeknik.1572491.
EndNote
Karabulut H, Menküç R, Ergin T, Çınar C (01 Temmuz 2025) Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi. Politeknik Dergisi 28 4 1111–1128.
IEEE
[1]H. Karabulut, R. Menküç, T. Ergin, ve C. Çınar, “Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi”, Politeknik Dergisi, c. 28, sy 4, ss. 1111–1128, Tem. 2025, doi: 10.2339/politeknik.1572491.
ISNAD
Karabulut, Halit - Menküç, Regaip - Ergin, Turgay - Çınar, Can. “Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi”. Politeknik Dergisi 28/4 (01 Temmuz 2025): 1111-1128. https://doi.org/10.2339/politeknik.1572491.
JAMA
1.Karabulut H, Menküç R, Ergin T, Çınar C. Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi. Politeknik Dergisi. 2025;28:1111–1128.
MLA
Karabulut, Halit, vd. “Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi”. Politeknik Dergisi, c. 28, sy 4, Temmuz 2025, ss. 1111-28, doi:10.2339/politeknik.1572491.
Vancouver
1.Halit Karabulut, Regaip Menküç, Turgay Ergin, Can Çınar. Damperli Bir Vites Değiştirme Mekanizmasının Mekanik Modellemesi ve Dinamik Yönden İncelenmesi. Politeknik Dergisi. 01 Temmuz 2025;28(4):1111-28. doi:10.2339/politeknik.1572491
 
TARANDIĞIMIZ DİZİNLER (ABSTRACTING / INDEXING)
181341319013191 13189 13187 13188 18016 

download Bu eser Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası ile lisanslanmıştır.