Araştırma Makalesi

Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi

Cilt: 28 Sayı: 6 4 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi

Öz

Nadir toprak elementleri (NTE); yenilenebilir enerji, havacılık sanayi, elektronik, savunma sanayi ve daha birçok ileri teknoloji alanının en önemli hammaddelerini oluşturmaktadır. Termik santrallerde kömürün yanmasıyla büyük miktarlarda açığa çıkan yan ürünler önemli miktarda NTE içermektedir. Bu nedenle metallerin ve NTE’lerin geri kazanımına yönelik sürdürülebilir geri dönüşüm teknolojilerinin geliştirilmesi önerilmektedir. Bu teknolojiler geliştirilirken NTE’lerin analitik kimyasal yöntemlerle doğru ve kesin analiz sonuçlarına her aşamada ihtiyaç duyulmaktadır. Dünya çapında tutarlı bir ölçüm sisteminin geliştirilmesi ve sürdürülmesi için referans malzeme (RM) kullanımı anahtar bir faaliyettir. RM’ler, ölçüm proseslerinde kalibrasyon, metot validasyonu ve sistem yeterliliğinin gösterilmesi gibi çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. RM üretim süreci, en önemli adımları Temsiliyet, Homojenlik ve Kararlılık çalışmalarının güvence altına alınması olmak üzere birden fazla önemli adımı içeren ve her bir farklı matriks için farklı algoritmalarla tasarlanması gereken bir süreçtir. RM üretim faaliyetleri yürütülürken temsili örnekleme ve homojenliğin süreç üzerinde özel bir öneme sahip olduğu tespit edilmiş olup bu çalışmada bahse konu aşamaların öneminin gösterilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca uçucu kül numunelerinin temsili olarak farklı günlerde örneklenmesinin ve iki farklı çözme yöntemi kullanılarak çözeltiye alınmasının etkileri incelenmiştir. Örneklenen uçucu kömür külü içinde bulunan NTE’lerin 3 asit çözme yöntemiyle daha verimli olarak çözeltiye alınabildiği gözlemlenmiştir. Temsili örnekleme sırasında belirlenen 10 farklı günde biriktirme yöntemiyle örnekleme yapılmasının doğru bir yaklaşım olduğu, ilgili örneklerin NTE analiz sonuçlarının atık içeriklerinde günlere göre yadsınamayacak değişiklikler gösterdiği ve sabit olmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi

Proje Numarası

FOA-2023-9027

Etik Beyan

Bu makalenin yazar(lar)ı çalışmalarında kullandıkları materyal ve yöntemlerin etik kurul izni ve/veya yasal-özel bir izin gerektirmediğini beyan ederler.

Teşekkür

FOA-2023-9027 numaralı proje ile vermiş oldukları destekten dolayı Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi’ne teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. [1] Jyothi, R. K., Thenepalli, T., Ahn, J. W., Parhi, P. K., Chung, K. W., Lee, Jin-Y., “Review of rare earth elements recovery from secondary resources for clean energy technologies: Grand opportunities to create wealth from waste”, Journal of Cleaner Production, 267 (122048): 1-26, (2020).
  2. [2] Pan, J., Hassas, B. V., Rezaee, M., Zhou, C., Pisupati, S. V., “Recovery of rare earth elements from coal fly ash through sequential chemical roasting, water leaching, and acid leaching processes”, Journal of Cleaner Production, 284 (124725): 1-9, (2021).
  3. [3] Zhang, W., Rezaee, M., Bhagavatula, A., Li, Y., Groppo, J., Honaker, R., “A review of the occurrence and promising recovery methods of rare earth elements from coal and coal by-products”, Int. J. Coal Prep. Util. 35: 295-330, (2015).
  4. [4] Dong, Y., Sun, X., Wang, Y., Huang, C., Zhao, Z., “The sustainable and efficientionic liquid-type saponification strategy for rare earth separation processing”, ACS Sustain. Chem. Eng., 4: 1573-1580, (2016).
  5. [5] Lin, R., Howard, B.H., Roth, E.A., Bank, T.L., Granite, E.J., Soong, Y., “Enrichment of rare earth elements from coal and coal by-products by physical separations”, Fuel, 200: 506-520, (2017).
  6. [6] Huang, Z., Fan, M., Tiand, H., “Coal and coal byproducts: a large and developable unconventional resource for critical materials - rare earth elements”, Journal of Rare Earths, 36: 337-338, (2018).
  7. [7] Taggart, R.K., Hower, J.C., Dwyer, G.S., Hsu-Kim, H., “Trends in the rare earth element content of US based coal combustion fly ashes”, Environ. Sci. Technol., 50 (11): 5919–5926, (2016).
  8. [8] I.R.B. Olivares, G.B. Souza, A.R.A. Nogueira, G.T.K. Toledo, D.C. Marcki, “Trends in developments of certified reference materials for chemical analysis - Focus on food, water, soil, and sediment matrices”, Trends in Analytical Chemistry, 100: 53-64, (2018).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevresel ve Sürdürülebilir Süreçler, Malzeme Bilimi ve Teknolojileri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

21 Mayıs 2025

Yayımlanma Tarihi

4 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

16 Şubat 2025

Kabul Tarihi

14 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 28 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Yüksel, B., Berkkan, A., Ateş, H., & Güldür, Ç. (2025). Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi. Politeknik Dergisi, 28(6), 1615-1622. https://doi.org/10.2339/politeknik.1641044
AMA
1.Yüksel B, Berkkan A, Ateş H, Güldür Ç. Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi. Politeknik Dergisi. 2025;28(6):1615-1622. doi:10.2339/politeknik.1641044
Chicago
Yüksel, Berna, Aysel Berkkan, Hakan Ateş, ve Çiğdem Güldür. 2025. “Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi”. Politeknik Dergisi 28 (6): 1615-22. https://doi.org/10.2339/politeknik.1641044.
EndNote
Yüksel B, Berkkan A, Ateş H, Güldür Ç (01 Aralık 2025) Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi. Politeknik Dergisi 28 6 1615–1622.
IEEE
[1]B. Yüksel, A. Berkkan, H. Ateş, ve Ç. Güldür, “Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi”, Politeknik Dergisi, c. 28, sy 6, ss. 1615–1622, Ara. 2025, doi: 10.2339/politeknik.1641044.
ISNAD
Yüksel, Berna - Berkkan, Aysel - Ateş, Hakan - Güldür, Çiğdem. “Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi”. Politeknik Dergisi 28/6 (01 Aralık 2025): 1615-1622. https://doi.org/10.2339/politeknik.1641044.
JAMA
1.Yüksel B, Berkkan A, Ateş H, Güldür Ç. Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi. Politeknik Dergisi. 2025;28:1615–1622.
MLA
Yüksel, Berna, vd. “Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi”. Politeknik Dergisi, c. 28, sy 6, Aralık 2025, ss. 1615-22, doi:10.2339/politeknik.1641044.
Vancouver
1.Berna Yüksel, Aysel Berkkan, Hakan Ateş, Çiğdem Güldür. Referans Malzeme Üretim Süreçlerinin Tasarımında Temsili Örnekleme ve Homojenizasyonun Önemi. Politeknik Dergisi. 01 Aralık 2025;28(6):1615-22. doi:10.2339/politeknik.1641044
 
TARANDIĞIMIZ DİZİNLER (ABSTRACTING / INDEXING)
181341319013191 13189 13187 13188 18016 

download Bu eser Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası ile lisanslanmıştır.