Araştırma Makalesi

Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri

Cilt: 28 Sayı: 5 12 Ekim 2025
PDF İndir
TR EN

Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri

Öz

Doğu Anadolu'da yer alan Güneydoğu Anadolu Orojenik Kuşağı’nın bir parçası olan Pertek (Tunceli) kuzeybatısında yüzeylenen Geç Kretase yaşlı diyoritik gabro intrüzyonları orta-iri taneli kristalin dokuda olup, başlıca plajiyoklas, amfibol ve daha az oranda piroksen minerallerinden oluşmaktadır. Diyoritik gabrolar toleyitik seri karakterinde, mafik bileşimli ve metaliminüs özelliktedir. İz element diyagramlarında büyük iyon yarıçaplı litofil elementlerde pozitif anomaly gözlenirken Nb, Ta ve Ti elementlerinde ise negatif anomaliler gözlenmektedir. Bu durum magmanın bir yitim zonu ortamında gelişmiş olabilceğini göstermektedir. NTE desenleri ise yatay bir görüntü sergilemekte olup, HNTE açısından ise sınırlı bir zenginleşme gözlenmektedir. Bu durum oluşumda spinel-faz kontrollü, yüksek dereceli kısmi ergime süreçlerinin etkili olduğunu düşündürmektedir. Plajiyoklasa ve amfibole ait jeotermobarometrik hesaplamalar kristallenme koşullarını ortaya koyarak; plajiyoklaslar için sıcaklık ~1284 °C, basınç ~11 kbar ve amfiboller için ise sıcaklık 955–1037 °C, basınç ise 1.87–2.12 kbar arasında belirlenmiştir. Bu değerler plajiyoklasların derinde ve amfibollerin daha sığ derinlikte kristallendiklerine işaret etmektedir. Tektonik ayrım diyagramları, kayaçların aktif bir yay magmatizması ortamında oluştuğunu açıkça ortaya koymaktadır. Çalışmada elde edilen tüm bulgular, Geç Kretase’de Neotetis’in güney kolunun kapanımı sürecinde aktifleşen yitim zonuna bağlı mafik magmatizmanın, Pertek kuzeybatısında gelişen diyoritik gabrolarla temsil edildiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Chappell, B. W. & White, A. J. R., “Two contrasting granite types”, Pacific Geology, 8, 173–174, (1974).
  2. [2] Eby, G. N., “Chemical subdivision of the A-type granitoids: Petrogenetic and tectonic implications”, Geology, 20(7), 641–644, (1992).
  3. [3] Karaoğlan, F., Parlak, O., Hejl, E., Neubauer, F. & Klötzli, U., “The temporal evolution of the active margin along the Southeast Anatolian Orogenic Belt (SE Turkey): Evidence from U–Pb, Ar–Ar and fission track chronology”, Gondwana Research, 33, 190–208, (2016).
  4. [4] Sar, A., Ertürk, M. A. & Rizeli, M. E., “Genesis of Late Cretaceous intra-oceanic arc intrusions in the Pertek area of Tunceli Province, eastern Turkey, and implications for the geodynamic evolution of the southern Neo-Tethys: Results of zircon U–Pb geochronology and geochemical and Sr–Nd isotopic analyses”, Lithos, 350–351, 105263, (2019).
  5. [5] Ertürk, M. A., “Geochronology and petrology of Late Cretaceous subduction-related volcanics from Elazığ, SE Türkiye: Insights into deciphering petrogenesis and magma generation processes”, Geochemistry, 85, 126234, (2025).
  6. [6] Ertürk, M. A., Beyarslan, M., Chung, S.-L. & Lin, T.-H., “Eocene magmatism (Maden Complex) in the Southeast Anatolian Orogenic Belt: Magma genesis and tectonic implications”, Geoscience Frontiers, 9(6), 1829–1847, (2018).
  7. [7] Rızaoğlu, T., Parlak, O., Höck, V., Koller, F., Hames, W. E. & Billor, Z., “Andean-type active margin formation in the eastern Taurides: Geochemical and geochronological evidence from the Baskil granitoid (Elazığ, SE Turkey)”, Tectonophysics, 473, 188–207, (2009).
  8. [8] Sar, A., Rizeli, M. E. & Ertürk, M. A., “Geçityaka Köyü (Tunceli) Çevresindeki Elazığ Magmatik Kompleksi’ne Ait Kayaçların Petrografik ve Jeokimyasal Özellikleri”, El-Cezerî Fen ve Mühendislik Dergisi, 9(2), 680–694, (2022).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mineraloji-Petrografi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

12 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

12 Haziran 2025

Kabul Tarihi

31 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 28 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Ertürk, M. A. (2025). Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri. Politeknik Dergisi, 28(5), 1469-1484. https://doi.org/10.2339/politeknik.1717879
AMA
1.Ertürk MA. Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri. Politeknik Dergisi. 2025;28(5):1469-1484. doi:10.2339/politeknik.1717879
Chicago
Ertürk, Mehmet Ali. 2025. “Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri”. Politeknik Dergisi 28 (5): 1469-84. https://doi.org/10.2339/politeknik.1717879.
EndNote
Ertürk MA (01 Ekim 2025) Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri. Politeknik Dergisi 28 5 1469–1484.
IEEE
[1]M. A. Ertürk, “Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri”, Politeknik Dergisi, c. 28, sy 5, ss. 1469–1484, Eki. 2025, doi: 10.2339/politeknik.1717879.
ISNAD
Ertürk, Mehmet Ali. “Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri”. Politeknik Dergisi 28/5 (01 Ekim 2025): 1469-1484. https://doi.org/10.2339/politeknik.1717879.
JAMA
1.Ertürk MA. Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri. Politeknik Dergisi. 2025;28:1469–1484.
MLA
Ertürk, Mehmet Ali. “Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri”. Politeknik Dergisi, c. 28, sy 5, Ekim 2025, ss. 1469-84, doi:10.2339/politeknik.1717879.
Vancouver
1.Mehmet Ali Ertürk. Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri. Politeknik Dergisi. 01 Ekim 2025;28(5):1469-84. doi:10.2339/politeknik.1717879
 
TARANDIĞIMIZ DİZİNLER (ABSTRACTING / INDEXING)
181341319013191 13189 13187 13188 18016 

download Bu eser Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası ile lisanslanmıştır.