Okul Yeri Seçiminde Coğrafi Bilgi Sistemine Dayalı AHP-TOPSIS Yaklaşımı: Ankara İli Örneği
Öz
Okul yer seçimi problemi, bölgenin nüfus yoğunluğu, ulaşım
imkânları, nüfusun kapsanma düzeyi, bölgenin güvenliği gibi birçok kriterin
birlikte değerlendirilmesini gerektiren çok kriterli bir karar verme
problemidir. Karar verme aşamasında dikkate alınması gereken önemli noktalardan
birisi de mevcut yasal kısıtlamalardır. Bu çalışmada, açılması planlanan bir
ilköğretim okulu için en uygun yerin belirlenmesi amacıyla Coğrafi Bilgi
Sistemine (CBS) dayalı Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve İdeal Çözüme
Benzerliğine Göre Tercih Sıralama Tekniği (TOPSIS) yöntemlerini içeren yeni bir
çözüm yaklaşımı önerilmiştir. İlk olarak imar planı doğrultusunda okul
açılabilecek devlet arazileri aday yerler olarak alınmıştır. Bu aday yerlerden
yasal kısıtlamalara uyan ve mevcut okullarla birlikte belirlenen yürüme
mesafesi içerisinde öğrencileri kapsayan araziler alternatif yerler olarak
ArcGIS ESRI programı kullanılarak belirlenmiştir. Daha sonra, literatür
incelemesi sonucunda belirlenen kriterlere ait kriter ağırlıkları AHP yöntemi
ile hesaplanmış ve alternatif yerler bu ağırlıklar kullanılarak TOPSIS yöntemi
ile sıralanmıştır. Önerilen yaklaşım Ankara ili Çankaya ilçesinde uygulanmış ve
sonuçlar verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Burrough P.A., “Principles of geographical information systems, Oxford University Press, Newyork, (1998). [2] ReVelle C.S. and Eiselt H.A., “Location analysis: a synthesis and survey, European Journal of Operational Research, 165(1): 1-19, (2005). [3] Narula S.C., 1Minisum hierarchical location-allocation problems on a network: A survey”, Annals of Operations Research, 6(8): 255-272 (1986). [4] Daskin M.S., “ Network and discrete locations: models, algorithms and applications”, Wiley and Sons, New York, (1995). [5] Owen S.H. and Daskin, M.S., “ Strategic facility location: A review”, European Journal of Operational Research, 111 (3): 423-447, (1998). [6] Arabani A.B. and Farahani R.Z., “Facility location dynamics: An overview of classifications and applications”, Computers & Industrial Engineering, 62 (1): 408-420 (2012). [7] Önüt S. and Soner S., “Transshipment site selection using the AHP and TOPSIS approaches under fuzzy environment, Waste Management, 28(9): 1552-1559, (2008). [8] Vahidnia M.H., Alesheikh A.A. and Alimohammadi A., “Hospital site selection using fuzzy AHP and its derivatives”, Journal of Environmental Management, 90(10): 3048-3056, (2009). [9] Lai W., Han-Lun L., Qi,L., Jing-Yi,C. and Yi-Jiao C., “Study and implementation of fire sites planning based on GIS and AHP”, Procedia Engineering, 11: 486-495, (2011). [10] Roig-Tierno N., Baviera-Puig A., Buitrago-Vera J. and Mas-Verdu F., “The retail site location decision process using GIS and the analytical hierarchy process, Applied Geography, 40: 191-198, (2013). [11] Uyan, M., “GIS-based solar farms site selection using analytic hierarchy process (AHP) in Karapinar region, Konya/Turkey,” Renewable and Sustainable Energy Reviews, 28: 11-17,(2013). [12] Sánchez-Lozano J.M., Teruel-Solano J., Soto-Elvira P.L. and García-Cascales M.S., “geographical information systems (GIS) and multi-criteria decision making (MCDM) methods for the evaluation of solar farms locations: Case study in south-eastern Spain”, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 24: 544-556, (2013). [13] Mishra A.K., Deep S. and Choudhary A., “Identification of suitable sites for organic farming using AHP & GIS”, The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Science, 18(2): 181-193, (2015). [14] Rasli F.N., Kanniah K.D., Muthuveerappan C. and Ho C.S, “An integrated approach of analytical hierarchy process and GIS for site selection of urban parks in Iskandar Malaysia”, International Journal of Geoinformatics, 12(2): 67-77, (2016). [15] Çetinkaya C., Özceylan E., Erbaş M. and Kabak M., “ GIS-based fuzzy MCDA approach for siting refugee camp: A case study for southeastern Turkey”, International Journal of Disaster Risk Reduction, 18: 218-231, (2016). [16] Chaudhary P., Chhetri S.K., Joshi K.M., Shrestha B.M. and Kayastha P., “Application of an Analytic Hierarchy Process (AHP) in the GIS interface for suitable fire site selection: A case study from Kathmandu Metropolitan City,Nepal”, Socio-Economic Planning Sciences, 53: 60-71, (2016). [17] McNamara J.F., “Mathematical Programming Models in Educational Planning”, Review of Educational Research, 41(5) :419-446, (1971). [18] Bruno J.E. and Andersen P.W. Analytıcal methods for planning educatıonal facılıtıes in an era of declining enrollments”, Socio-Economic Plan. Sci., 16(3): 121-131, (1982). [19] Kavili Arap S., “Türkiye’de üniversitelere ilişkin politikalar ve üniversitelerin kuruluş yeri seçimi”, Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (2007). [20] Özdemir B. and Tokyay O., “Multi criteria decision support for the best allocation of the primary school area. International Multidisciplinary Scientific GeoConference: SGEM: Surveying Geology & mining Ecology Management, 1: 457, (2013). [21] Arslan H.M. ve Yıldız M.S., “Eğitim tesislerinin kuruluş yeri seçiminde bulanık TOPSIS yönteminin uygulanması: Düzce’de bir lokasyon analizi, “The Journal of International Social Research, 8(36) : 763-774, (2015). [22] İnternet: URL: http://mevzuat.meb.gov.tr/html/24.html, Meb mevzuat, İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 7. Bölüm, 61.madde, (Son erişim tarihi: 11.07.2016). [23] Saaty T.L., “The analytic hierarchy process”, New York: McGraw-Hill, (1980). [24] Saaty T.L., “ Decision making with the analytic hierarchy process, “International Journal of Services Sciences, 1(1): 83-98, (2008). [25] Arıbaş M. ve Özcan U., “Akademik araştırma projelerinin AHP ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak değerlendirilmesi, Politeknik Dergisi, 19(2): 163-173, (2016). [26] Saaty T.L., “How to make a decision: the analytic hierarchy process,” European Journal of Operational Research, 48: 9-26, (1990). [27] Supçiller A.A. ve Çapraz O., “AHP-TOPSIS yöntemine dayalı tedarikçi seçimi uygulaması”, Ekonometri ve İstatistik, 13: 1–22, (2011). [28] Monjezi M., Dehghani H., Singh T.N., Sayadi A.R. and Gholinejad A., “Application of TOPSIS method for selecting the most appropriate blast design”, Arabian Journal of Geosciences, 5(1): 95-101, (2010). [29] İnternet: URL: http://www.cankaya.bel.tr/pages/14/ RAKAMLARLA-CANKAYA (Son erişim tarihi: 05.08.2016).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Kübra Kızıloğlu
Bu kişi benim
Selçuk Kürşat İşleyen
Bu kişi benim
Erkay Kahya
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
20 Aralık 2017
Gönderilme Tarihi
10 Ekim 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 20 Sayı: 4
Cited By
Sağlık Hizmeti Tesis Yerleşimi Probleminin Değerlendirilmesine Çok Kriterli Bulanık Bir Yaklaşım
European Journal of Science and Technology
https://doi.org/10.31590/ejosat.584217Akademik Teşvik Tabanlı Yeni Bir Performans Değerlendirme Önerisi ve Uygulama
Üniversite Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.32329/uad.596163Effectiveness of School Site Decisions on Land Use Policy in the Planning Process
ISPRS International Journal of Geo-Information
https://doi.org/10.3390/ijgi9110662A MCDM Based on Goal Programming and GIS-Based Risk Assessment for the Evaluation of Educational Locations in Conflict Areas
Foundations of Computing and Decision Sciences
https://doi.org/10.2478/fcds-2021-0022OKUL YERİ SEÇİMİNDE KULLANILAN KRİTERLERİN ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ YÖNTEMİYLE ÖNEMLERİNİN BELİRLENMESİ
Artuklu Kaime Uluslararası İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi
https://doi.org/10.55119/artuklu.1055278Deprem Kayıt İstasyonu Kurulum Yerinin Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı ile Belirlenmesi Küçükçekmece Örneği
Journal of the Institute of Science and Technology
https://doi.org/10.21597/jist.837195Sürdürülebilir bir ulaşım sistemi için bisiklet ve yürüyüş yolu yer seçimi: Ankara ili Mamak ilçesi Ege mahallesi örneği
Geomatik
https://doi.org/10.29128/geomatik.1139226Erzincan İli 110 Acil Çağrılarının Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Farklı İstatistiksel Analiz Yöntemleri ile Değerlendirilmesi
Afet ve Risk Dergisi
https://doi.org/10.35341/afet.734146Determining the Location of The Urban Transport Interchanges Based on the Geographic Information System: the Case Study for Istanbul
Politeknik Dergisi
https://doi.org/10.2339/politeknik.780055AHP-TOPSIS YÖNTEMİNE DAYALI LOJİSTİK MERKEZ KURULUŞ YERİ SEÇİMİ: ÇUKUROVA BÖLGESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.56400/tarsusiibfdergisi.1273882Optimal Trafik Denetim Stratejilerinin Belirlenmesinde Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları
Kent Akademisi
https://doi.org/10.35674/kent.1416395Analitik Hiyerarşi Yöntemi ile En Uygun Okul Yer Seçim Analizi: Elazığ Merkez Örneği
Turkish Journal of Remote Sensing and GIS
https://doi.org/10.48123/rsgis.1603131GIS and Machine Learning Integration for Optimized School Site Selection: A Hybrid Framework with TOPSIS and Feature Ranking
Applied Spatial Analysis and Policy
https://doi.org/10.1007/s12061-025-09731-wResim Sergilerinde Mekân Seçim Problemi: Ankara’da Bir Uygulama
Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi
https://doi.org/10.17100/nevbiltek.1781613